การรับรู้และการตอบสนอง

 บทที่ 8 การรับรู้และการตอบสนอง 

 

             ขณะที่กิ้งกือเคลื่อนที่ไปตามพื้นดิน หากเรานำกิ่งไม้ไปสัมผัส กิ้งกือจะหยุดเดินและม้วยลำตัวดังภาพ แสดงว่ากิ้งกือสามารถรับรู้ต่อสิ่งเร้าซึ้งเป็นกิ่งไม้ที่มาสัมผัส แล้วสามารถตอบสนองด้วยการม้วนตัวให้เป็นวงกลม การตอบสนองต่อสิ่งเร้าดังกล่าวเกิดจากการทำงานของระบบประสาท
 
          สัตว์ต่างๆ มีระบบประสาทเหมือนกันหรือไม่ และระบบดังกล่าวทำให้สัตว์เกิดการรับรู้และตอบสนองต่อสิ่งเร้าอย่างไร  นักเรียนจะได้ศึกษาจากบทเรียนต่อไปนี้
 
การรับรู้และการตอบสนอง 
        นักเรียนเคยสังเกตไหมว่า ขณะที่อากาศภายภายนอกร้อนจัดร่างกายจะขับเหงื่อออกมามาก แต่เมื่อเข้าไปในห้องที่มีเครื่องปรับอากาศจะรู้สึกเย็นสบาย และมีเหงื่อออกน้อยลง แสดงว่าร่างกายมีระบบที่รับรู้ต่อการเปลี่ยนแปลงของสิ่งแวดล้อม และถ่ายทอดการรับรู้ไป ยังหน่อยแปลความรู้สึก พร้อมทั้งออกคำสั่งให้หน่วยปฏิบัติงานทำงาน ดังภาพที่ 8-1
 
คำถามนำ 
สิ่งมีชีวิตตอบสนองต่อสิ่งแวดล้อม
 
            ภาพที่ 8-1 การรับรู้การการเปลี่ยนแปลงต่อสภาพแวดล้อมของสิ่งมีชีวิต 
     โดยปกติการตอบสนองของสัตว์จะเป็นการทำงานร่วมกันระหว่างระบบประสาทและระบบต่อมไร้ท่อ ระบบประสาทจะควบคุมการตอบสนองที่เกิดขึ้นและสิ้นสุดเร็ว เช่น การหดตัวของกล้ามเนื้อ ทำให้เกิดการเคลื่อนไหวได้อย่างรวดเร็ว ขณะที่ระบบต่อมไร้ท่อจะควบคุมการตอบสนองที่เกิดช้ากว่า แต่เมื่อเกิดขึ้นแล้วจะมีผลต่อเนื่องเป็นเวลานาน เช่น การเจริญของเซลล์ไข่ในรังไข่อย่างไรก็ตามแม้ทั้ง 2 ระบบ จะทำงานแตกต่างกันแต่ทำงาน
สัมพันธ์กัน จึงเรียกว่า ระบบประสานงาน  (coordinating system)
     เมื่อนักเรียนเห็นสุนักทำท่าดุร้าย แยกเคี้ยวอยู่ตรงหน้าหัวใจจะเต้นเร็วด้วยความกลัว แล้ววิ่งหนีทันที กรณีเช่นนี้อะไรเป็นสิ่งเร้า มีหน่วยรับความรู้สึกอยู่ที่ใด อะไรเป็นหน่วยแปลความรู้สึก อะไรเป็นหน่วยสั่งการและหน่วยปฏิบัติงาน สิ่งมีชีวิตชนิดต่างๆ มีการรับรู้และการตอบสนองต่อสิ่งเร้าอย่างไร  นักเรียนจะ
ได้ศึกษาจากหัวข้อต่อไปนี้