5.2 ความสว่างและอันดับความสว่างของดาวฤกษ์
เมื่อนักเรียนแหงนดูดวงดาวบนท้องฟ้าด้วยตาเปล่า จะสังเกตว่าดาวแต่ละดวงมีความสว่างแตกต่างกัน บางดวงสว่างมาก บางดวงสว่างน้อยเพราะเหตุใด นักเรียนจะศึกษาต่อไป
กิจกรรม 5.2 อันดับความสว่างขอดาวฤกษ์
สังเกตความสว่างของดาวฤกษ์บนฟ้า แบ่งอันดับความสว่างของดาวที่เห็นโดยใช้เกณฑ์ที่นักเรียนกำหนดขึ้นเอง และศึกษาข้อมูลจากแผนที่ดาวด้วย อธิบายและนำเสนอผลการศึกษา
ความสว่างของดาวฤกษ์ เป็นพลังงานแสงจากดาวฤกษ์ดวงนั้นใน 1 วินาทีต่อ 1 หน่วยพื้นที่ความสว่างเป็นปริมาณที่มีหน่วย แต่อันดับความสว่างไม่มีหน่วย เป็นเพียงตัวเลขที่กำหนดขึ้น โดยมีหลักว่าไม่มีหน่วย เป็นเพียงตัวเลขที่กำหนดขึ้น โดยมีหลักว่าดาวฤกษ์ริบหรี่ที่สุดที่ตาเปล่ามองเห็น มีอันดับความสว่าง 6 และดาวฤกษ์สว่างที่สุดมีอันดับความสว่าง 1 ดาวที่มีอันดับความสว่างต่างกัน 1จะมีความสว่างต่างกันประมาณ 2.5 เท่า ถ้าอันดับความสว่างต่างกัน 5 จะสว่างต่างกัน (2.5)2 หรือ 100 เท่า เมื่อใช้มาตราวัดอันดับความสว่างเช่นนี้ จะพบว่าดวงอาทิตย์มีอันดับความสว่าง -26.7 หลักเกณฑ์นี้สามารถนำไปใช้กับวัตถุท้องฟ้าอื่นๆ ที่ไม่แสงในตัวเอง เช่น ดาวเคราะห์ ดวงจันทร์
ตัวอย่างอันดับความสว่างของดวงดาวที่สำคัญบนท้องฟ้ามีดังต่อไปนี้
ตาราง 5.1 อันดับควาสว่างของดวงดาวบนท้องฟ้า
| อันดับความสว่าง |
ตัวอย่าง |
| -26.7 |
ดวงอาทิตย์ |
| -4.5 |
ดาวศุกร์เมื่อสว่างที่สุด |
| -3.5 |
ดาวศุกร์เมื่อริบหรี่ที่สุด |
| -2.7 |
ดาวอังคารเมื่อสว่างที่สุด |
| -2.5 |
ดาวพฤหัสบดีเมื่อสว่างที่สุด |
| -1.5 |
ดาวพุธเมื่อสว่างที่สุด |
| -1.5 |
ดาวซีรีอัล |
| -1.4 |
ดาวพฤหัสบดีเมื่อริบหรี่ที่สุด |
| -0.5 |
ดาวเสาร์เมื่อสว่างที่สุด |
| -1 |
ดาวฤกษ์ประมาณ 20 ดวง |
| 0 |
ดาวฤกษ์ประมาณ 20 ดวง |
| 1 |
ดาวฤกษ์ประมาณ 20 ดวง |
| 1.2 |
ดาวเสาร์เมื่อรบหรี่ที่สุด |
| 1.6 |
ดาวอังคารเมื่อริบหรี่ที่สุด |
| 2.6 |
ดาวพุธเมื่อริบหรี่ที่สุด |
|
3
|
ดาวฤกษ์ริบหรี่ที่สุดที่อาจมองเห็นได้ในเมืองใหญ่ |
| 6 |
ดาวฤกษ์ริบหรี่ที่สุดที่อาจมองเห็นได้ในชนบท |
- นักเรียนคิดว่าในคืนที่เราเห็นดวงจันทร์เต็มดวงหรือที่เรียกว่าคืนเพ็ญ ดวงจันทร์ ควรมีอันดับความสว่างประมาณเท่าใด
อันดับความสว่างของดาวฤกษ์ที่สังเกตโลกเรียกว่า อันดับความสว่างปรากฏ ซึ่งเป็นอันดับความสว่างที่นำมาเปรียบเทียบกับอันดับความสว่างจริงๆ ของดาวไม่ได้ เพราะความสว่างที่ปรากฏให้เราเห็นบนโลกขึ้นอยู่กับระยะของดาวที่อยู่ห่างจากโลกด้วย ดังนั้นนักดาราศาสตร์จึงกำหนด อันดับความสว่างที่แท้จริง ของดาวว่าเป็นความสว่างปรากฏเมื่อดาวอยู่ห่างจากโลก 10 พาร์เซก หรือ 32.61 ปีแสง เพื่อให้สามารถเปรียบเทียบอันดับความสว่างของดาวทั้งหลายได้