บทที่ 23 มนุษย์กับความยั่งยืนของสิ่งแวดล้อม 23.1

 บทที่ 23 มนุษย์กับความยั่งยืนของสิ่งแวดล้อม

          มนุษย์ดำรงชีวิตอยู่ท่ามกลางสิ่งแวดล้อมทั้งที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติและที่มนุษย์สร้างขึ้น   สิ่งแวดล้อมเหล่านี้เอื้อประโยชน์ต่อมนุษย์ในด้านปัจจัยสี่   โดยเป็นแหล่งอาหาร ที่อยู่อาศัย เครื่องนุ่งห่ม และยารักษาโรค   ในอดีตประชากรมนุษย์มีจำนวนน้อยจึงใช้ประโยชน์จากทรัพยากรที่มีอยู่ในธรรมชาติได้อย่างเต็มที่   เมื่อประชากรมนุษย์เพิ่มมากขึ้นความต้องการใช้ทรัพยากรธรรมชาติก็เพิ่มมากขึ้นด้วยจนทำให้ไม่เพียงพอ   มนุษย์จึงมีการนำเทคโนโลยีต่างๆ มาใช้เพื่อสนองตอบต่อความต้องการในการดำเนินชีวิตส่งผลให้ทรัพยากรธรรมชาติลดน้อยลง   ทั้งในด้านปริมาณและคุณภาพ   และเกิดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมตามาอีกเป็นลูกโซ่   ดังนั้นเพื่อให้การใช้ทรัพยากรธรรมชาติเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืนและมีผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมน้อยที่สุด   จึงต้องมีการจัดการทรัพยากรธรรมชาติอย่างมีประสิทธิภาพ   เพื่อนำไปสู่คุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น   และก่อให้เกิดความยั่งยืนของสิ่งแวดล้อม

มนุษย์กับทรัพยากรธรรมชาติ

           สิ่งต่างๆ ที่ปรากฏอยู่ตามธรรมชาติหรือที่เกิดขึ้นเองในธรรมชาติและมนุษย์นำมาใช้ประโยชน์ได้ เรียกว่า ทรัพยากรธรรมชาติ (natural resources) เช่น อากาศ น้ำ ดิน แสงอาทิตย์ ป่าไม้ และแร่ธาตุ เป็นต้น 

           ทรัพยากรธรรมชาติที่มีอยู่ในปัจจุบันนี้บางชนิดก็ลดปริมาณลงไปมากอย่างเห็นได้ชัด   บางชนิดก็เสื่อมสภาพลงจนยากที่จะฟื้นฟูแก้ไขให้กลับมามีสภาพดังเดิม   และบางชนิดก็สูญเสียหรือหมดไปจากโลก นักเรียนทราบหรือไม่ว่าทรัพยากรธรรมชาติมีกี่ประเภท

 23.1 ประเภทของทรัพยากรธรรมชาติ

          ทรัพยากรธรรมชาติที่มีอยู่มากมายหลายชนิดมีทั้งที่มีสถานะเป็นของแข็ง เช่น ดิน หิน แร่ ฯลฯ หรือที่มีสถานะเป็นของเหลว เช่น น้ำ น้ำมันปิโตรเลียม ฯลฯ และที่มีสถานะเป็นแก๊ส เช่น อากาศ เป็นต้น นอกจากนี้บางชนิดก็เป็นสิ่งมีชีวิต เช่น มนุษย์ สัตว์ป่า ป่าไม้ ฯลฯ และบางชนิดก็เป็นสิ่งไม่มีชีวิต เช่น อากาศ น้ำ ดิน เป็นต้น

          นักอนุรักษ์วิทยาได้จำแนกประเภทของทรัพยากรธรรมชาติตามลักษณะของการนำมาใช้ประโยชน์ได้เป็น 3 ประเภท คือ
          1. ทรัพยากรธรรมชาติที่ใช้แล้วหมดสิ้น (non-exhausting natural resources) เป็นทรัพยากรธรรมชาติที่มีอยู่ในปริมาณมากและมีอยู่ทุกหนทุกแห่งในโลก   และมีความจำเป็นต่อการดำรงชีวิตของสิ่งมีชีวิตทุกชนิด  ทรัพยากรเหล่านี้ได้แก่ อากาศ น้ำ และแสงอาทิตย์ เป็นต้น ถึงแม้ว่าทรัพยากรเหล่านี้จะมีอยู่ในปริมาณมาก แต่   ถ้าใช้โดยไม่ระมัดระวัง  ไม่ดูแลรักษา ก็จะทำให้ทรัพยากรธรรมชาติเหล่านี้เสื่อมสภาพไป   และนำมาใช้ประโยชน์ได้ไม่เต็มที่