|
สุริยุปราคา
|
|
|
(ภาพที่ 15) ภาพโดย Juan Parada แห่ง
ประเทศ Venezuela
|
สุริยุปราคา เกิดขึ้นได้ในคืนเดือนมืดแรมสิบห้าค่ำ เมื่อดวงจันทร์เคลื่อนมาอยู่ระหว่างดวงอาทิตย์และโลก
บนแนวเส้นตรงเดียวกัน ในยามนั้น เงาของดวงจันทร์ จะกวาดผ่านพื้นโลกบางส่วน
ทำให้คนบนโลกที่อยู่บริเวณที่เงาของดวงจันทร์พาดผ่านไปนั้น จะเห็นดวงอาทิตย์ถูกบังโดยดวงจันทร์
อย่างที่คนโบราณเรียกว่า "ราหูอมตะวัน" จะเห็นได้โดยคนส่วนหนึ่งบนพื้นโลก
ด้านที่เป็นตอนกลางวันเท่านั้น
|
|
|
Animation จากยานอวกาศ GOES เป็นภาพเงาของดวงจันทร์ที่เคลื่อนผ่านโลก
ในยามที่เกิดสุริยุปราคา
ในวันที่ 26 กุมภาพันธ์ คศ 1998
|
สภาพที่เส้นเชื่อมโหนดหันเข้าหาดวงอาทิตย์ หากจะมองจากมุมที่ต่างกัน
เพื่อช่วยให้เข้าใจได้ชัดเจนยิ่งขึ้นดังรูปข้างล่างนี้
|
|
|
(ภาพที่ 16) จุดที่เรียกว่า descending
node คือจุดที่ดวงจันทร์เริ่มเคลื่อนตัวลงครึ่งล่างของระนาบวงโคจร
ที่อยู่ใต้ระนาบวงโคจรของโลก จุดที่เป็น ascending node
นั้นก็คือ จุดที่ดวงจันทร์เริ่มโผล่ขึ้นมาโคจรในส่วนที่อยู่เหนือระนาบวงโคจรของโลก
ภาพโดย Brian Brewer
|
จากรูปข้างบนนี้ จะเห็นได้ว่า สุริยุปราคาจะเกิดขึ้นได้เมื่อดวงจันทร์มาอยู่แถวๆ
descending node และจะเกิดจันทรุปราคา เมื่อดวงจันทร์เคลื่อนตัวอยู่แถวๆ
ascending node เขาคำนวณมาว่า หาก ดวงจันทร์มาอยู่ก่อนหรือหลัง
descending node เป็นเวลา 18 3/4 วัน ก็จะทำให้เกิดสุริยุปราคาได้
ช่วงเวลาก่อนหลังที่รวมกันแล้วเป็นเวลา 37 วันครึ่งจึงเรียกว่า
eclipse season
ดวงอาทิตย์นั้น ใหญ่กว่าดวงจันทร์ 400 เท่า โดยคิดจากเส้นผ่าศูนย์กลาง
ดวงจันทร์ย่อมไม่สามารถบังดวงอาทิตย์ได้ แต่โดยความบังเอิญ ดวงจันทร์อยู่ใกล้โลกกว่าดวงอาทิตย์ประมาณ
400 เท่า ด้วยเหตุที่วัตถุที่อยู่ใกล้ย่อมดูใหญ่กว่าวัตถุที่อยู่ไกล
โดยทั่วไปแล้วดวงจันทร์จึงสามารถบังดวงอาทิตย์ จนเกิดสุริยุปราคาแบบเต็มดวงได้
แต่เนื่องจาก วงโคจรรอบโลกของดวงจันทร์เป็นวงรี และวงโคจรของโลกรอบดวงอาทิตย์ก็เป็นวงรีเช่นกัน
ระยะห่างจึงยืดหยุ่นต่างกันบ้างเล็กน้อย ยามอยู่ใกล้หน่อยก็มีผลทำให้ขนาดของเงาของดวงจันทร์
ใหญ่พอที่จะบังดวงอาทิตย์เกิดเป็นสุริยุปราคาแบบเต็มดวง หรือ
Total eclipse ได้ หรือเมื่ออยู่ห่างออกไปหน่อย เงาของดวงจันทร์ก็เล็กลงหน่อยก็บังดวงอาทิตย์อย่างหมิ่นเหม่ไม่มิดดีนัก
เกิดเป็นสุริยุปราคาแบบวงแหวน หรือ annular eclipse ขึ้น
|
|
|
(ภาพที่ 17) สุริยุปราคาแบบวงแหวน Annular
Eclipse
|
|
|
|
(ภาพที่ 18) สุริยุปราคาแบบเต็มดวง
|
ในบางครั้ง เมื่อเกิดสุริยุปราคาเมื่อดวงจันทร์ห่างจากโหนดไปมาก
แต่ยังอยู่ใน eclipse season อยู่ ดวงจันทร์ก็เคลื่อนอยู่สูงหรือต่ำกว่าโลกจนเงาเกือบไม่ตกถึงโลก
มีเพียงบางส่วนเท่านั้น ทำให้เห็นดวงอาทิตย์เป็นเสี้ยว เรียกว่า
Partial Solar Eclipse
|
|
|
(ภาพที่ 19) สุริยุปราคาแบบเสี้ยว
|
ภาพทั้งสามข้างบน ที่เป็น Diagram โดย Juan Parada; ภาพถ่าย
โดย Fred Espanek แห่ง NASA's GSFC
อ้างอิง
NASA's Goddard Space Flight Center(GSFC)'s Eclipse Homepage
by Fred Espenak http://sunearth.gsfc.nasa.gov/eclipse/eclipse.html
Bengst Ask http://www.df.lth.se/~bengt/index.shtml
Brian Brewer จากหนังสือ Eclipse http://www.earthview.com/book/bookorder.htm
Steven Henderson http://www.steven.dimitri.henderson.org/
Juan Parada http://members.xoom.com/juan_parada/eclipse/guia/guide2.html
Dr. Nick Strobel, "Astronomynotes.com" http://www.astronomynotes.com/nakedeye/nakedeyc.htm
ข้ามไปอ่านหน้าที่ [1]
[2] [3]
|
