ปรากฏการณ์ดาราศาสตร์แห่งศตวรรษ ดาวศุกร์ผ่านหน้าดวงอาทิตย์ 100 ปีถึงจะมีสักหน

ปรากฎการณ์ดาวศุกร์ผ่านหน้าดวงอาทิตย์

ดาวศุกร์ผ่านหน้าดวงอาทิตย์เป็นปรากฏการณ์ทางดาราศาสตร์ที่เกิดขึ้นในรอบ 122 ปี ซึ่งปรากฏการณ์นี้จะเกิดขึ้น 2 ครั้ง ห่างกัน 8 ปี นักดาราศาสตร์เรียกว่าเป็นปรากฏการณ์คู่แฝด โดยครั้งล่าสุดเกิดเมื่อ ค.ศ. 1882 (พ.ศ. 2425) และวันที่ 8 มิถุนายน ค.ศ. 2004 (พ.ศ. 2547) ดาวศุกร์จะผ่านหน้าดวงอาทิตย์อีกครั้ง โดยเมื่อมองจากโลกจะเกิดนาน 6 ชั่วโมง ซึ่งสามารถเห็นได้ในทวีปยุโรป อาฟริกา และเอเชีย ดาวศุกร์ผ่านหน้าดวงอาทิตย์เกิดขึ้นยาก ราว ๆ 4 ครั้ง ใน 243 ปี ครั้งหน้าจะเกิดวันที่ 6 มิถุนายน ค.ศ. 2012 (พ.ศ. 2555) ซึ่งจะไม่สามารถได้เห็นในยุโรป หลังจากนั้นจะเกิดอีกในเดือน ธันวาคม ค.ศ. 2117 (พ.ศ. 2660) และ ธันวาคม ค.ศ. 2125 (พ.ศ. 2668)

ปรากฏการณ์นี้เป็นปรากฏการณ์ที่มีความน่าสนใจในเชิงประวัติศาสตร์ เพราะฮัลเลย์ (ผู้ตั้งชื่อดาวหางฮัลเลย์) เสนอว่าสามารถนำข้อมูลการสังเกตการณ์ (เวลาและตำแหน่ง) มาคำนวณหาระยะทางจากโลกถึงดวงอาทิตย์ได้ อันทำให้เกิดการเดินทางมากมายไปยังดินแดนต่างๆ บนผิวโลก และหนึ่งในนั้นคือการเดินทางของกัปตันคุก ซึ่งได้เดินทางไปทำแผนที่เส้นทางถึงนิวซีแลนด์และชายฝั่งออสเตรเลีย

การที่ดาวศุกร์เคลื่อนที่มาอยู่ด้านหน้าดวงอาทิตย์ ศัพท์ทางวิชาการเรียกว่า การผ่านหน้า หรือ Transit ทรานซิต (Transit) เหมือนสุริยุปราคาวงแหวน (annular solar eclips) เพียงแต่มีขนาดเล็กกว่าดวงจันทร์มาก ดูคล้ายเป็นจุดดำที่เคลื่อนที่ผ่านดวงอาทิตย์ ดาวเคราะห์ที่จะทรานซิตได้มีเพียง 2 ดวง คือ ดาวพุธ และดาวศุกร์เท่านั้น

เมื่อเกิดเหตุการณ์ดาวศุกร์ผ่านหน้าดวงอาทิตย์ ดวงอาทิตย์ ดวงศุกร์ และโลก จะอยู่ในแนวเส้นตรงเดียวกัน แต่โลกกับดวงศุกร์ไม่ได้โคจรรอบดวงอาทิตย์อยู่ในระนาบเดียวกันพอดี ดังนั้น บ่อยครั้งที่ดาวเคราะห์ทั้งสองจะอยู่ในตำแหน่งเหนือกว่าหรือต่ำกว่ากัน ทำให้ไม่เกิดการผ่านหน้าขึ้น

สำหรับระยะทางระหว่างโลกกับดวงอาทิตย์จากประวัติศาสตร์ที่คำนวณไว้ โลกมีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 12,756 กิโลเมตร อยู่ห่างดวงอาทิตย์ 150 ล้านกิโลเมตร และดาวศุกร์มีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 12,104 กิโลเมตร อยู่ห่างจากดวงอาทิตย์ 105 ล้านกิโลเมตร

ช่างนาฬิกาชาวออสเตรเลีย F.Allerding บันทึกภาพปรากฏการณ์หยดน้ำ ที่เงาของดาวศุกร์กำลังออกจากขอบดวงอาทิตย์ วันที่ 9 ธ.ค.1874 (Courteay Institue for Astronomy, Univerdity of Vienna)

การที่ดาวศุกร์ผ่านหน้าดวงอาทิตย์อาจจะมีลักษณะคล้าย ๆ สุริยุปราคาขนาดย่อม ในระหว่างการเกิดสุริยุปราคาเต็มดวง ดวงจันทร์มาบดบังดวงอาทิตย์จนเต็มดวงใช้เวลาเพียงไม่กี่นาทีเท่านั้น แต่ดาวศุกร์นั้นมีขนาดใหญ่กว่าดวงจันทร์มาก แต่มันอยู่ไกลจากโลกถึง 100 เท่า ดังนั้น ดาวศุกร์จึงสามารถบังดวงอาทิตย์เพียงเล็กน้อยเท่านั้น ดาวศุกร์ใช้เวลานานในการเคลื่อนที่ข้ามผ่านดวงอาทิตย์ ดาวศุกร์จะปรากฏตัวเป็นจุดดำกลมที่สมบูรณ์เคลื่อนที่อย่างช้าๆ ผ่านด้านหน้าของดวงอาทิตย์ ซึ่งใช้เวลานานถึง 6 ช.ม. สิ่งที่น่าสนใจมากที่สุดของเหตุการณ์นี้ จะเกิดขึ้นเมื่อดาวศุกร์เคลื่อนที่เข้าและออก ณ ขอบของดวงอาทิตย์ ยกตัวอย่าง เหมือนกับเมื่อมันเริ่มออกจากดวงอาทิตย์ ภาพเงาดำของดาวศุกร์จะดูคล้ายหยดน้ำ ปรากฏการณ์เช่นนี้เรียกว่า ปรากฏการณ์หยดสีดำ

การคำนวณการเกิดปรากฎการณ์อย่างง่ายๆ


เราสามารถคำนวณหาช่วงเวลาที่จะเกิดเหตุการณ์นี้ได้อีก ด้วยวิธีการง่าย ๆ ดังนี้
ให้
T1 เป็นคาบของการโคจรของดาวศุกร์ = 0.61519726 ปี

T2 เป็นคาบของการโคจรของโลก = 1 ปี

ดวงอาทิตย์ ดาวศุกร์ และโลก จะเดินทางมาตรงกันอีกครั้ง เมื่อเวลาผ่านไป t โดย


แต่การที่จะเกิดเหตุการณ์นี้ได้จะต้องรอจนกว่า แนวของวงโคจรทั้งสองผ่าน node อีกครั้ง นั่นคือ จะต้องรอจนกว่าจะมีแนวตรงกันอีก n รอบ โดยที่ nt = จำนวนเต็มหรือเท่ากับจำนวนเต็ม + 1/2 ซึ่งจะเกิดขึ้นเมื่อ n=5, nt = 7.99 8 ปี และอีกครั้งเมื่อ n = 76, nt = 121.504 =121.5 ปี และอีกครั้งเมื่อ n = 81, nt = 129.5 ปี
อ้างอิงและเรียบเรียงจาก
- http://www.thaispaceweather.com/

- http://www.vcharkarn.com/snippets/vcafe/show_message.php?Cid=23&Pid=19313
- หนังสือพิมพ์เดลินิส์ ฉบับวันพุธที่ 9 มิถุนายน 47

tags :

บทความอื่นๆ

หลักการใช้ in, on, at ในภาษาอังกฤษอย่างไรไม่ให้พลาด

หลักการใช้ in, on, at ในภาษาอังกฤษอย่างไรไม่ให้พลาด new post

ช็อตเด็ด!!! เสวนาทะลุมิติวิทยาศาสตร์กับ Interstellar ตอน สัมพัทธภาพพิเศษ กับ มายาคติของ อดีต ปัจจุบัน และอนาคต

ช็อตเด็ด!!! เสวนาทะลุมิติวิทยาศาสตร์กับ Interstellar ตอน สัมพัทธภาพพิเศษ กับ มายาคติของ อดีต ปัจจุบัน และอนาคต

ช็อตเด็ด!!! เสวนาทะลุมิติวิทยาศาสตร์กับ Interstellar ตอน กาลอวกาศและขนมปังลูกเกด

ช็อตเด็ด!!! เสวนาทะลุมิติวิทยาศาสตร์กับ Interstellar ตอน กาลอวกาศและขนมปังลูกเกด

ช็อตเด็ด!!! เสวนาทะลุมิติวิทยาศาสตร์กับ Interstellar ตอน เวลาคือมิติที่สี่

ช็อตเด็ด!!! เสวนาทะลุมิติวิทยาศาสตร์กับ Interstellar ตอน เวลาคือมิติที่สี่

เที่ยวสนุกสไตล์ Sci trip on tour:  ฟอสซิลสัตว์ทะเลบนก้อนหินมาจากไหน และ อะไรคือน้องวัว?

เที่ยวสนุกสไตล์ Sci trip on tour: ฟอสซิลสัตว์ทะเลบนก้อนหินมาจากไหน และ อะไรคือน้องวัว?