<script language="JavaScript" src="http://www.vcharkarn.com/javafeed/article/16268" type="text/javascript"></script>

“เส้นทางสู่ฝันบ้านของเรา" เส้นทางการพัฒนาต้นแบบโรงเรียนในฝันประสบการณ์ดี ๆ ของเราใน ๑ อำเภอ ๑ โรงเรียนในฝัน ผู้เขียน: ครู...ชิต ชมแล้ว: 93,336 ครั้ง post ครั้งแรก: Fri 19 January 2007, 11:00 pm ปรับปรุงล่าสุด: Thu 14 February 2008, 8:41 pm อยู่ในส่วน: ครูอาจารย์, v Blog

1. เป้าหมาย(Goals)
2. การจัดโครงสร้างขององค์กร(Organization structure)
3. การสร้างแรงจูงใจ (Motivation)
4. วัฒนธรรมขององค์การ (Organizational Culture)
5. ภาวะผู้นำ (Leadership)


1. เป้าหมาย(Goals) เป็นส่วนสำคัญที่สุดขององค์การเพื่อความสำเร็จของงานบรรลุเป้าหมายขององค์กรโดยมีตัวแปรหรือตัวชี้วัดสองประการ คือ ประสิทธิภาพ(Efficiency) และประสิทธิผล(Effectiveness)
ประสิทธิภาพ(Efficiency) คือ สามารถทำงานนั้นให้บรรลุผลตามเป้าหมาย โดยใช้ทรัพยากรแต่น้อย คือ ประหยัดสุด แต่ประโยชน์สูง ซึ่งดูได้จาก ประหยัดทรัพยากร กับประหยัดเวลา
ประสิทธิผล(Effectiveness) คือ สามารถทำงานให้บรรลุผลตามเป้าหมาย โดยได้ทั้งปริมาณและคุณภาพตามที่ต้องการ และก่อให้เกิดความพึงพอใจ การทำงานที่มีประสิทธิผลดูได้จากผลงาน (Out put) ที่เกิดขึ้นในเชิงปริมาณและคุณภาพ






ระหว่างประสิทธิภาพกับประสิทธิผลนี้ ทฤษฎีการบริหารเน้นให้พิจารณาประสิทธิผลก่อน คือ ทำได้ตามที่คาดหมาย ก่อนจะพิจารณาประสิทธิภาพ บางครั้งเราอาจทำงานมีประสิทธิภาพมากแต่ไม่ได้ผลตามที่คาดหมาย เช่น ต้องการผลิตนักเรียนให้เป็นพลเมืองดี แต่เราอาจทำไม่ได้ แต่ผลิตได้จำนวนมาก ซึ่งไม่สมกับเป้าหมายการศึกษา (วิชัย ตันศิริ, 2549 : 308) ในการพิจารณาเป้าหมายขององค์กรจึงเป็นประเด็นสำคัญมาอันดับหนึ่ง ในการจัดองค์การ หรือพัฒนาองค์การโดยวิเคราะห์เพื่อมุ่งเน้นเป้าหมายในปัจจุบันใช้ S W O T เริ่มจากการวิเคราะห์ Strength (ความเข้มแข็งขององค์การ)Weakness (ความอ่อนแอขององค์การ) Opportunity (โอกาสในสถานการณ์ปัจจุบันและอนาคต) Threat (ภัยคุกคามที่จะมีในอนาคต) เมื่อวิเคราะห์ครบสี่ขั้นตอนแล้วจึงควรเสนอว่าเป็นเป้าหมายใหม่(Goals) ขององค์การ

2.การจัดโครงสร้างขององค์กร(Organization structure)
การจัดโครงสร้างขององค์กรก็เพื่อสร้างประสิทธิภาพ ประสิทธิผลของการดำเนินงานตามหลักของการแบ่งงานกันทำเฉพาะเรื่อง และเพื่อการควบคุมดูแล ประสานงานให้ดีที่สุด ให้มีการแบ่งสายจากบนสู่ล่างเพื่อควบคุมประสานงานให้เกิดเอกภาพของนโยบายและการปฏิบัติ แต่เดิมการประสานงานและการควบคุมโดยวิธีนี้ใช้หลัการเดิมของระบบราชการ ซึ่งมีปัญหา เรื่องการควบคุมไม่ทั่วถึง ต่อมาภายหลังได้มีการพัฒนาวิธีการควบคุมและประสานงานอย่างน้อย 3 วิธีการ ดังนี้
2.1 การควบคุมโดยกระบวนการทำให้เป็นมาตรฐานเดียวกัน(Standardization) เช่น กฎ ระเบียบ เทคนิคทางวิชาการ เป็นต้น
2.2 การควบคุมโดยกระบวนการวางแผน
2.3 การควบคุมโดยยึดวัตถุประสงค์/เป้าหมาย ที่เรียกการบริหารแบบนี้ว่า“Management-By Objective” หรือ MBO ศึกษา (วิชัย ตันศิริ, 2549 : 316) ในปัจจุบันมีการลดจำนวนผู้ที่ต้องการควบคุมดูแล ลดเส้นสายบังคับบัญชาให้น้อยลง เกิดความคล่องตัวในการบริหารงานให้เหมาะกับองค์การ

3. การสร้างแรงจูงใจ(Motivation) มนุษย์ในองค์การมีความสำคัญมาก มนุษย์มีความแตกต่างที่หลากหลาย เน้นความสัมพันธ์ด้านพฤติกรรมของมนุษย์ ที่เป็นปัจจัยหลักคือ แรงจูงใจที่จะทำงานให้กับองค์การสำเร็จตามวัตถุประสงค์





จากภาพแสดงลำดับลำดับขั้นความต้องการของมาสโลว์เขาได้แบ่งความต้องการของมนุษย์ออกเป็น 5 ลำดับขั้นคือ
1. ความต้องการทางกายภาพ (Physiological)
2. ความต้องการความปลอดภัย (Safety)
3. ความต้องการทางสังคม (Social)
4. ความต้องการด้านการเคารพ – นับถือ มีชื่อเสียง (Esteem)
5. ความต้องการบรรลุศักยภาพแห่งตน (Self actualization)
ความต้องการเหล่านี้ ต้องได้รับการตอบสนองตามลำดับขั้น หากขั้นแรกยังไม่บรรลุผล ก็ไม่มีความต้องการในขั้นต่อไป ผู้บริหารโรงเรียนมักนำไปใช้เมื่อต้องการแก้ไขปัญหาแรงจูงใจในโรงเรียนนอกจากนี้ด้านทฤษฎีแรงจูงใจก็มี ความต้องการผลสำเร็จของแมคเคลแลนด์ (MC Cleland) ที่ให้ความสำคัญแรงจูงใจที่เกิดจากภายใน ทฤษฎี X ทฤษฎี Y ของแมคกรีกอร์ (Douglas MC Gregor) มีข้อสมมติฐานเกี่ยวกับธรรมชาติของมนุษย์ต่างกัน ทฤษฎีสองปัจจัยของเฮอร์ซเบอร์ก (Herzberg – two facter theory) สองปัจจัย คือ ปัจจัยทางสุขภาพ (Hygiene factor) หากขาดไปจะทำให้เกิดความไม่พอใจของสมาชิก กับ ปัจจัยที่เป็นแรงจูงใจ (Motivation factor) ทำให้เกิดความพอใจ แนวคิดของเฮอร์ซเบอร์กมีประโยชน์ต่อการบริหารจัดการ การบริหารแบบมีส่วนร่วม ความหมาย การบริหารแบบมีส่วนร่วมเป็นการจูงใจให้ผู้ร่วมปฏิบัติงานในองค์การได้มีส่วนร่วมในการตัดสินใจ ความรับผิดชอบ และร่วมมือใน องค์พัฒนาปฏิบัติด้วยความเต็มใจ แนวความคิดพื้นฐาน(Basic Assumption) จากทฤษฎี การจูงใจของ Motivation Theory เชื่อว่า
1. มนุษย์ย่อมมีความต้องการเหมือน ๆ กันตราบใดที่ไม่สามารถตอบสนองความต้องการได้แล้ว ก็จะเกิดปัญหาความต้องการอยู่เรื่อยไป แต่ถ้าความต้องการได้รับความตอบสนอง ก็จะเลิกสนใจ
2. มนุษย์ตอบความสนองความต้องการแตกต่างกันทางด้านปริมาณ ความต้องการระดับต่ำค่อนข้างมีขอบเขตจำกัด แต่ความต้องการระดับสูงมักจะไม่มีขอบขีดจำกัด

จากทฤษฎีการจูงใจของ Herzberg (Motivation Hygiene Theory) เชื่อว่าปัจจัยที่จูงใจให้คนทำงาน คือ ความสำเร็จ การยกย่อง ความก้าวหน้า ลักษณะงาน ความรับผิดชอบ ความเจริญเติบโตจากการศึกษาจากพฤติกรรมของมนุษย์ ของ Aravris ได้เผยว่า บุคคลที่มีวุฒิภาวะ จะมีบุคลิกภาพที่ต้องการเป็นของตนเอง การบริหารแบบมีส่วนร่วมช่วยให้บุคคลได้พัฒนาบุคลิกภาพของตนในด้านการตัดสินใจ และการควบคุมการทำงาน การแสดงออก ทัศนคติ และการใช้ความสามารถที่จะประสบความสำเร็จได้ องค์การต้องใช้ความสามารถของพนักงานอย่างเต็มที่ เพื่อกระจายอำนาจในการตัดสินใจ และเพื่อตอบสนองต่อสภาพแวดล้อมที่มีความไม่แน่นอน และแตกต่างกันอย่างรวดเร็ว (ที่มา : http://www.kunkroo.com/admin1.html) สำหรับทฤษฎีด้านแรงจูงใจมีความสำคัญต่อการบริหารสถานศึกษาที่ผู้บริหารควรปรับและนำไปประยุกต์ใช้เพื่อให้เกิดแรงจูงใจที่จะปฏิบัติงานนำความสำเร็จสูงสุดสู่องค์กรต่อไป





4. วัฒนธรรมขององค์การ (Organizational Culture)
วัฒนธรรมขององค์การ หมายถึง ความเชื่อ ความรู้สึก พฤติกรรม และสัญลักษณ์ ที่มีอยู่ในองค์การ (ศิริพงษ์ เศาภายน, 2548 : 71) ที่มี ปรัชญา อุดมการณ์ ความเชื่อความรู้สึก เจตคติ บรรทัดฐาน และค่านิยม
วัฒนธรรมในความหมายที่กว้าง หมายถึง วิถีชีวิต แต่ในบริบทขององค์การ คือ ปทัสถาน แนวประพฤติปฏิบัติร่วมกันและอยู่ในใจจนฝังรากลึกของสมาชิกร่วมกัน จนมีวิวัฒนาการตามลำลับจนดำรงอยู่ระยะหนึ่งจนเป็นค่านิยมอุดมการณ์ เป็นเอกลักษณ์ ขององค์กรนั้น มีลักษณะเด่นชัดในเรื่องของระบบคุณค่า และกลายเป็น “สถาบัน”เมื่อเป็นสถาบัน ก็จะเกิด สัญลักษณ์ พิธีการ ตำนานเล่าขาน สะท้อนภาพของระบบค่านิยม และอุดมการณ์ หรือวัฒนธรรมที่มีคุณค่าขององค์การต่อไป

5. ภาวะผู้นำ (Leadership)
ภาวะผู้นำมีความสำคัญที่สุดต่อความสำเร็จหรือความล้มเหลวขององค์การ ซึ่งมีผู้ให้ความหมายดังนี้
นภาพร โกศลวัฒน์ : ภาวะผู้นำเป็นการใช้ศิลป์และกระบวนการของการมีอิทธิพลต่อบุคคลหรือกลุ่มเพื่อดำเนินกิจกรรมไปสู่ความสำเร็จตามวัตถุประสงค์
ประทาน คงฤทธิศึกษากร: "ภาวะผู้นำ" คือ การกระทำที่มีอิทธิพล สามารถทำให้ผู้อื่นเกิดศรัทธามีความนับถือ มีความเชื่อมั่น ตกลงปลงใจที่จะทำตามแล้วแต่ผู้นำจะให้ทำอะไร
สก็อตคิล : ภาวะผู้นำ คือ กระบวนการใช้อิทธิพลต่อกลุ่มในองค์กรเพื่อให้บรรลุเป้าหมายที่วางไว้
เทอรี่ :ภาวะผู้นำ เป็นความสัมพันธ์ฟซึ่งบุคคลหนึ่งหรือผู้นำใช้อิทธิพลต่อบุคคลอื่นให้ทำงานร่วมกันอย่างเต็มใจ เพื่อให้งานนั้นสำเร็จตามที่ผู้นำมุ่งหมาย


ผู้นำ คือ ตัวบุคคล
ภาวะผู้นำ มุ่งเฉพาะพฤติกรรมของผู้นำ ภาวะผู้นำเป็นเสมือนหนึ่งเครื่องมือในการบริหารของผู้นำ เป็นสิ่งที่สร้างพัฒนาขึ้นได้ในทุกตัวคน นั่นก็คือการสร้างศรัทธาบารมีให้เกิดขึ้นในตัวเองโดยบทบาทหน้าที่แล้ว ผู้บริหารจะต้องเป็นผู้นำในขณะที่ผู้นำอาจจะไม่ใช่ผู้บริหาร เพราะฉะนั้นผู้บริหารที่จะประสบความสำเร็จสูงสุดจะต้องเป็นผู้บริหารที่มีภาวะผู้นำผู้บริหารที่ขาดภาวะผู้นำ จะบริหารงานโดยอาศัยอำนาจตามขอบเขตหน้าที่ที่ระบุตามกฎหมายและขอบเขตเท่านั้นผู้บริหารที่มีภาวะผู้นำ จะพยายามหลีกเลี่ยงการใช้อำนาจที่มีอยู่ แต่จะสร้างศรัทธาบารมีโน้มน้าวจิตใจให้ลูกน้องปฏิบัติงานให้บรรลุเป้าหมาย โดยความเต็มใจและสุดความสามารถสอดคล้องกับคำกล่าวที่ว่า นักบริหารที่มีความสุขที่สุด คือ ผู้ที่มีลูกน้องมือเยี่ยมช่วยทำงานให้กับเขา(ที่มา : http://www.kunkroo.com/admin1.html)


อ้างอิง

บูรชัย ศิริมหาสาคร, (2542). ศาสตร์และศิลป์แห่งการเป็นผู้นำ. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์แสงดาว.

วิชัย ตันศิริ, (2549). อุดมการณ์ทางการศึกษา ทฤษฎีและภาคปฏิบัติ. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

ศิริพงษ์ เศาภายน, (2548). หลักการบริหารการศึกษา : ทฤษฎีและแนวปฏิบัติ. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ : บุ๊ค พอยท์.

อ้างอิงเว็ปไวด์

ภาวะผู้นำ
http://ednet.kku.ac.th/~ed128/ad06/article6.html /

หลักและกระบวนการบริหาร
http://www.kunkroo.com/admin1.html /

Motivation to Learn
http://www.learningandteaching.info/learning/motivlrn.htm

Theories of Motivation
http://ollie.dcccd.edu/mgmt1374/book_contents/4directing/motivatg/motivate.htm

Abraham Maslow Theory
http://www.ship.edu/~cgboeree/maslow.html

McGregor Management Theories X, Y & Z
http://www.simply-communicate.com/cgi-bin/item.cgi?id=566&d=68&h=0&f=0

Herzberg factor
http://www.tutor2u.net/business/people/motivation_theory_herzberg.asp

ที่มาของภาพ
ภาพที่ 6.1 แสดงประสิทธิภาพและประสิทธิผล - บูรชัย ศิริมหาสาคร, สุภาษิตสอนนาย ศาสตร์และศิลป์แห่งการเป็นผู้นำ, 2542 : 114 หน้า 11

ภาพที่ 6.2 แสดงลำดับขั้นความต้องการของมาสโลว์(Maslow) © ที่มา : http://www.learningandteaching.info/learning/motivlrn.htm

ภาพที่ 6.3 แสดงความสัมพันธ์ทฤษฎีแรงจูงใจ (Maslow - Herzberg ) © ที่มา : http://ollie.dcccd.edu/mgmt1374/book_contents/4directing/motivatg/motivate.htm

---

บทความอื่น

บทความแนะนำ

Blog แนะนำ

Hot Links

คลังข้อสอบ | ข่าววิชาการ
เล่นกล/เกม | อ่านนิยาย
ข่าวทุนการศึกษา | ลิงค์

ขอบคุณผู้สนับสนุน