<script language="JavaScript" src="http://www.vcharkarn.com/javafeed/article/17846" type="text/javascript"></script>

สนทนาเรื่องธรรมคำเดียว ธรรมะของวิทยาศาสตร์ จากธรรมชาติ สัจธรรมของธรรมชาติ ธรรมะ แค่พยางค์เดียว แก้ปัญหาหมดทุกปัญหาในสากลจักรวาล ผู้เขียน: พุทธทาสภิกขุ ชมแล้ว: 16,923 ครั้ง post ครั้งแรก: Thu 22 February 2007, 4:23 pm ปรับปรุงล่าสุด: Mon 5 March 2007, 6:21 pm อยู่ในส่วน: บุคคลสำคัญไทย

ฟังเรื่องธรรม อาตมาอยากถวายความคิด รู้สึกถึงคำๆนี้ ให้พิจารณา ถ้าไปใช้ให้มีประโยชน์ได้ก็ดีมาก มีคนเห็นด้วยว่า ธรรม แค่พยางค์เดียว แก้ปัญหาหมดทุกปัญหาในสากลจักรวาล อย่างที่เราพูดกันมาแล้วว่า ธรรมคือหน้าที่ของสิ่งมีชีวิต เมื่อสิ่งมีชีวิตทำหน้าที่ แล้วจะมีปัญหาอะไรเหลือ หรือถ้ามันทำหน้าที่ผิดไป มันจะเป็นธรรมที่ผิด เป็นบาปอกุศล ในบาลีเขาว่า คือธรรมดำ ธรรมขาว กรรมดำ กรรมขาว มีใช้กันมาก เราไม่เคยนำมาพูดกันเอง เราใช้คำอื่นว่า บาป กุศล อกุศล เขาควรจะทำหน้าที่ให้มีชีวิตรอด ก็เป็นธรรมที่ผิดไปเสีย เป็นธรรมที่ดำ ตรงข้ามกับขาว ซึ่งเป็นธรรมที่ถูก แต่ที่เราใช้ธรรมเพียงคำเดียว คือการทำหน้าที่ที่ถูกต้อง ตามการมุ่งหมายของการมีชีวิต ขอให้จำความหมาย และหลักนี้ ซึ่งเป็นหลักที่ตรงความหมายตามวิทยาศาสตร์มากที่สุด



ที่จะพูดในวันนี้ก็คือธรรม ธรรมะของวิทยาศาสตร์ จากธรรมชาติ สัจธรรมของธรรมชาติ คือวิทยาศาสตร์ของธรรมชาติ ช่วยกำหนดไว้ด้วยว่า เราต้องเผยแผ่ธรรมะ ในฐานะวิทยาศาสตร์ พระพุทธศาสนาต้องเป็นวิทยาศาสตร์ ถ้าเป็น Philosophy ก็ยังไม่ถึงหัวใจของพระพุทธศาสนา เป็นการศึกษาคาดคะเน เทียบเคียงเกี่ยวกับพุทธศาสนา ถ้าเป็นไสยศาสตร์มันก็เป็นเปลือกหุ้มนอกสุดของศาสนา ติดมาในสมัยดึกดำบรรพ์ ไม่ใช่พระศาสนาที่แท้จริง ขอให้ยึดหลักธรรมะ ตามวิทยาศาสตร์เสมอ เพราะมันคือหน้าที่ของสิ่งมีชีวิต ตามกฎของธรรมชาติ วิทยาศาสตร์ที่เหมาะสมจะให้ชีวิตอยู่รอด ที่ว่า The fitted is survival ถ้าไม่เหมาะสมก็คือไม่รอด แล้ว fitted มันก็คือมัชฌิมาปฏิปทา ที่เรารู้ดีว่าเป็นหัวใจของพุทธศาสนาอย่างไร แต่เรากลับจำได้แค่ตัวหนังสือ ไม่ไกลไปถึงวิทยาศาสตร์ บางทีก็เลยไปไสยศาสตร์ ธรรมะคือหน้าที่ของสิ่งมีชีวิต ตามธรรมชาติ ตามกฎของธรรมชาติ เป็นไปตามหลักวิทยาศาสตร์

เพื่อสะดวก ขอให้สนใจธรรม ตามที่อาตมาพยายาม ศึกษา สังเกต ประมวล รวบรวมมาหลายปี แล้วบอกกล่าวเพื่อนฝูงมากขึ้นไปว่า ถ้าจะเข้าใจธรรม ตามหลักวิทยาศาสตร์ นั้นแยกออกได้เป็นสี่อย่าง แต่สี่อย่างนั้นเอามาจากบาลี ไม่ใช่ว่าเอาเอง ธรรมะในความหมายที่หนึ่งคือธรรมชาติ ทั้ง รูปธรรม นามธรรม สังคตธรรม อสังคตธรรม นี่ก็แปลว่าธรรมชาติทั้งนั้น นั่นเป็นตัวธรรม ตามสภาวะธรรมตามธรรมชาติ ทีนี้ลึกเข้าไปอีกในความหมายที่สอง ธรรมะคือกฎของธรรมชาติ ที่จะเป็นไปอย่างถูกต้องจึงจะรอดชีวิต กฎนี้คือเรื่อง อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา กฎแห่งเหตุและปัจจัย สรุปได้และที่เน้นได้ คือกฎอิคะปัจญตา คือสัจธรรมที่พระพุทธเจ้าเคารพอย่างสูงสุด สัจธรรมคือ Truth คือความจริงของธรรมชาติ ทั้งหมดที่รวมเป็นกฎของธรรมชาติเราเรียกว่าสัจธรรม แต่ถ้าเราเลือกมาใช้เฉพาะกรณี อาตมาขอเรียกว่า ธรรมะตัจจะ เหมือนตู้ยา มียาตั้งหลายอย่าง แต่จะกินยา ก็เลือกเอายามาอย่างเดียว ให้ถูกกับโรค ธรรมะมีตั้งแปดหมื่นสี่พันพระธรรมขันธ์ รวมเรียกว่าสัจธรรม แต่พอจะใช้จริงๆมันมาทีละข้อเฉพาะโรค เฉพาะเรื่อง เฉพาะกรณี ทีนี้ธรรมะความหมายที่สามคือ ปฏิปติธรรม คือหน้าที่ตามกฎของธรรมชาติ เป็นสิ่งสำคัญที่จะต้องปฏิบัติ ในกฎของธรรมชาติที่กล่าวไปนั้นเป็นสิ่งที่ต้องเคารพ เชื่อถือเหมือนพระพุทธเจ้า และพอมาถึงหน้าที่ ก็เป็นสิ่งที่ต้องปฏิบัติ มิฉะนั้นมันตาย ตายทางร่างกายก็ได้ ทางวิญญาณก็ได้ หรือตายทั้งสองอย่างก็ได้ หน้าที่เป็นสิ่งจำเป็นต่อสิ่งมีชีวิตทุกชนิด ทุกระดับ ไล่ขึ้นมาตั้งแต่ ต้นไม้ จนถึงสัตว์เดรัจฉาน จนถึงมนุษย์ ทีนี้ความหมายสุดท้าย ธรรมะในความหมายที่สี่คือ ปฏิเวธธรรม คือผลของหน้าที่ ที่ได้ดื่ม ได้กิน ได้เสพ อยู่กับใจ เป็นสันทิฐิโก ถึงที่สุดเป็นผลของธรรม ดังนั้นเราได้สี่ความหมายอย่างนี้

ทั้งสี่ความหมาย ยิ่งดู ยิ่งเป็นวิทยาศาสตร์ เป็นวัตถุสำหรับการศึกษาของวิทยาศาสตร์ เราจะเรียกว่า สังคตธรรม ธรรมที่มีปัจจัยปรุงแต่ง หรือ อสังคตธรรม ธรรมที่ไม่มีปัจจัยปรุงแต่งก็ได้ พอฝรั่งนึกถึงคำสองคำนี้ ที่เราเรียกเป็นธรรมชาติ แต่เขาไม่ได้เรียกว่าธรรมชาติ ฝรั่งเรียกว่า s uper natural เราเรียกทั้งสังคต และอสังคตธรรม ว่า ธรรมชาติ ไม่ได้เรียกว่า เหนือธรรมชาติ เหมือนฝรั่ง เราเลยมีธรรมชาติ ที่มีความหมายไม่ตรงกับฝรั่ง เราชาวพุทธว่าทุกสิ่งเป็นธรรมชาติ ไม่มีอะไรนอกเหนือธรรมชาติ สิ่งนี้ต้องระวังให้ดี สภาวะธรรมที่เปลี่ยนแปลง คือเป็นสังคตธรรม คือมีการปรุงแต่งเรื่อยไป เปลี่ยนแปลง ความไม่เที่ยงนั้น ความเปลี่ยนแปลงนั้นเป็นตัวมันเอง ทรงตัวมันเองด้วยความเปลี่ยนแปลง ถ้าเป็นธรรมชาติที่เปลี่ยนแปลง มันก็เปลี่ยนแปลงตัวมันเอง จะเห็นชัดว่าเป็นธรรมชาติทั้งนั้น นี้ความหมายที่สองที่เป็นกฎ แต่ในบาลีมีความหมายในทางสัจจะ คือกฎที่บังคับให้เป็นไปตามกฎ แม้ว่าเป็นอสังคตธรรม หรือพระนิพพานก็ต้องมีกฏ ที่ว่านิพพานไม่สามารถปรุงแต่งได้ มันก็ถูก แต่มันเนื่องอยู่ด้วยกฏอิคะปัจญตาจนถึงที่สุดแห่งกฏอิคะปัจญตาจนนิพพาน เช่นอริยสัจเป็นเรื่องของพระนิพพานโดยแท้ ก็มาบัญญัติเอาไว้เป็นสัจจะอันหนึ่ง เราได้ยินแต่ ทุกขสัจ สมุหสัจ นิโรธสัจ มรรคสัจ แต่มีคำที่เราไม่เคยได้ยินอย่าง ทุกขตถา สมุหตถา นิโรธตถา มรรคตถา ตถาคือความเป็นเช่นนั้นเอง คือสัจจะนั้นเอง คือ Truth นั้นเอง ดังนั้นคำว่ากฎ ในภาษาไทยเรานั้นคือ สัจจะ หรือคำว่า ตถา

---

บทความอื่น

บทความแนะนำ

Blog แนะนำ

Hot Links

คลังข้อสอบ | ข่าววิชาการ
เล่นกล/เกม | อ่านนิยาย
ข่าวทุนการศึกษา | ลิงค์

ขอบคุณผู้สนับสนุน