<script language="JavaScript" src="http://www.vcharkarn.com/javafeed/article/17893" type="text/javascript"></script>

การทำงาน คือการปฏิบัติธรรม ท่านส่วนมากยังไม่เข้าใจและเข้าใจผิดอยู่ คือไม่เห็นด้วยว่า การทำงานเป็นการปฏิบัติธรรมได้อย่างไร ถ้าว่าทำงานเป็นการปฏิบัติธรรม คือ ทำงานเพื่อความเป็นมนุษย์ของตน ผู้เขียน: พุทธทาสภิกขุ ชมแล้ว: 17,900 ครั้ง post ครั้งแรก: Thu 1 March 2007, 12:31 pm ปรับปรุงล่าสุด: Fri 2 March 2007, 10:58 am อยู่ในส่วน: บุคคลสำคัญไทย

ทุกอย่างที่จะต้องทำ มีความรู้สึกว่าปฏิบัติธรรม เช่น อาบน้ำ ก็จะมีสุขพอใจว่า เป็นการปฏิบัติธรรมตามกฎของธรรมชาติเพื่อมนุษย์อยู่รอดได้ ก็พอใจในการอาบน้ำ อาบด้วยจิตปรกติ ก็ได้รับความเย็นของน้ำ จะเป็นสุขเมื่ออาบน้ำ คนกิเลสหนามันอยากจะไปเที่ยวไปสำเริงสำราญ มันไม่ได้ตั้งใจจะอาบน้ำดีที่สุดหรอก มันก็มีความยุ่งยากเป็นทุกข์ในการอาบน้ำมากกว่าจะเป็นสุขในการอาบน้ำ แม้แต่ถูขี้ไคล ก็ทำด้วยความรู้สึกว่า เป็นหน้าที่ของมนุษย์เพราะทำดี มีความสุข เมื่อถูขี้ไคล รู้สึกว่าเป็นปฏิบัติธรรมะอันหนึ่ง ก็คงจะพอใจ ทำด้วยความพอใจ และก็เป็นสุขเมื่อถูขี้ไคล ไม่เหมือนคนมีกิเลสท่วมสูงหัว มันไม่อยากทำ มันอยากจะทำเร็วๆ ทำลวกๆ หรือบางทีต้องไปจ้างเขาทำด้วยซ้ำไป มันหาความสุขไม่ได้ในการกระทำ ทีนี้อยากจะพูดว่า ถ้าเปลี่ยนเป็นถูพื้น ก็มีความพอใจในการถูพื้น เพราะเป็นอุปกรณ์แห่งการมีชีวิตที่อยู่อย่างเป็นสุข เมื่อถูพื้นก็รู้สึกว่าปฏิบัติธรรม เลยเป็นสุขเมื่อถูพื้น เมื่อล้างจาน เมื่อช่วยกันล้างจาน ก็เป็นสุข เพราะเป็นการปฏิบัติธรรม เพราะว่าเราต้องมีจานชามที่สะอาด สำหรับเป็นอยู่อย่างมีสุขภาพ มีอนามัย งั้นการล้างจานก็เป็นที่พอใจ เป็นการปฏิบัติธรรมะอย่างหนึ่ง และมีความสุขอยู่ที่การล้างจาน ถ้าต้องล้างส้วม ล้างท่อส้วม หัวส้วม ก็พอใจ เพราะว่ามันเป็นการกระทำ เพื่อให้เกิดสุขภาพอนามัยแห่งชีวิต เป็นการปฏิบัติธรรมด้วยเหมือนกัน ก็เลยมีความสุขเมื่อล้างส้วม



นี้ว่าส่วนตัว บุคคลแต่ละอย่างๆก็ทำอย่างมีความสุขความพอใจ ทีนี้ก็เลยไปถึงอาชีพ ทุกคนมีอาชีพไม่เหมือนกัน ธรรมชาติสร้างมาไม่เหมือนกันโดยร่างกาย โดยจิตใจ โดยมันสมอง โดยอะไรต่างๆไม่เหมือนกัน ดังนั้นเราไม่อาจมีงานทำเหมือนกัน ต้องทำงานต่างๆกัน ขอแต่ว่างานใดทำแล้วมีชีวิตอยู่ได้ก็พอใจ ดังนั้น จะแจวเรือจ้างก็พอใจ จะถีบสามล้อก็พอใจ จะกวาดถนนก็พอใจ จะล้างท่อถนนก็พอใจ คนที่เขาสามารถก็ไปเป็นนายกรัฐมนตรี ไปเป็นประธานาธิบดี ไปเป็นอะไรตามแบบของเขา เขาก็พอใจ แต่ด้วยดีที่ทุกคนทำงานด้วยกันทั้งนั้น ขอให้ทำงานเต็มความสามารถที่ธรรมชาติกำหนดมาให้ หรือตามโอกาสที่จะมีได้ อย่าไปเลือกงาน อย่าไปเสียใจว่าได้งานต่ำเตี้ย ต่ำต้อย มันเป็นงานทั้งนั้น ถ้าเป็นงานก็เป็นการปฏิบัติธรรมทั้งนั้น ดังนั้นใจเรามีความสุขเมื่อแจวเรือจ้าง ถีบสามล้อ กวาดถนน ล้างท่อถนน หรือว่าเมื่อทำนา เมื่อทำสวน หรือค้าขาย หรืออาชีพอะไรก็ตาม มีความสุขอยู่ที่ที่ทำงาน ถือจอบอยู่ก็มีความสุข ถือชอล์กยืนอยู่หน้ากระดานดำ เป็นครูก็มีความสุข ไม่ต้องโกงเวลาราชการไปเที่ยวหาความสุขบนท้องถนนจนเงินเดือนไม่พอใช้ เพราะคิดว่าได้เงินเดือนมาไปหาความสุข แล้วก็ได้ความสุขหลอกลวงมาเซ่นกิเลส มาเซ่นผี เป็นความสุขของผี ไม่ใช่ความสุขของผู้ทำงานหาเงินเดือน

ส่วนผู้ที่ประพฤติธรรมในการทำงาน มีความสุขเสียแล้วในการทำงาน แม้เงินเดือนไม่ออกก็ไม่เป็นไร เพราะมีความสุขแท้จริงเสียแล้วเมื่อทำงาน คนโง่ต้องเอาเงินเดือนไปซื้อของหลอกลวง เซ่นกิเลส เซ่นผี คือ เซ่นกิเลสของตน แล้วรู้สึกว่าเป็นสุขทั้งที่มันเป็นความรู้สึกหลอกๆ เป็นความโง่ เป็นของอวิชชา ดังนั้นทำงานอย่างบริสุทธิ์ จะมีความสุขอย่างบริสุทธิ์ มีความสุขอยู่เมื่อทำงานนั้นเอง ทุกกระเบียดนิ้วมีความสุข เป็นความสุขที่ไม่ต้องจ่ายเงิน ยิ่งจ่ายเงินก็ยิ่งไม่ใช่ความสุข ไปคิดดูเถิด จะมองเห็นได้ โดยไม่ยาก เมื่อการทำงานเป็นความสุข ทุกคนอาจจะมีความสุขได้เสมอกัน เป็นประธานาธิบดี เป็นคนล้างท่อถนนมีความสุขได้เสมอกัน อิ่มอกอิ่มใจเมื่อทำหน้าที่สุดความสามารถของตน คนงานทำงานสุดความสามารถของตน แล้วก็เป็นสุขสุดความสามารถของตน คนเป็นประธานาธิบดี หรือเป็นเทวดาในสวรรค์ ทำงานหมดกำลังของตน ก็เป็นสุขได้ทั้งนั้น ถ้าเป็นสุขทางกามารมณ์ก็เป็นสุขหลอกลวงทั้งนั้น เป็นความสุขของผี เซ่นผี คือเซ่นกิเลส และยืมมาเป็นความสุขของตน เป็นเรื่องหลอกลวง หรือที่จะหลอกลวง ขอให้เรามองดูให้ดีๆ อยู่ในโลกนี้ก็มีความสุขทุกกระเบียดนิ้ว นับตั้งแต่ล้างส้วม ล้างท่อส้วมก็เป็นสุข จะกิน จะอาบ จะถ่าย จะทำอะไรก็เป็นสุข ในชีวิตประจำวัน ตลอดเวลาในบ้านในเรือน ทำไร่ทำนา ทำกิจอันเป็นหน้าที่ที่ออฟฟิส ที่ไหนก็ตามก็มีความสุขอยู่ตลอดเวลาที่ทำงาน

ในโลกนี้มีความสุข เหนือโลกนี้ขึ้นไป ก็รู้ว่า ที่ผ่านมามันเป็นอย่างนั้นๆ รู้ว่าความสุข คือ อย่างนั้น เราไม่มีอะไรมากกว่านั้น เพราะว่าธรรมชาติมันกำหนดไว้อย่างนั้น ทุกอย่างมันเป็นอย่างนั้นเอง ก็เลยไม่หลงยึดถือ หมายมั่นในความสุข ไม่เกิดอุปาทานในเรื่องตัวกู ในเรื่องของกู เพราะมันเป็นอย่างนั้น ถ้าจิตเห็นความเป็นเช่นนั้นเองจนไม่ยึดมั่นแล้วก็ไม่เกิดกิเลสอะไรขึ้นมาได้ ไม่เกิดโลภะ โทสะ โมหะ ก็เป็นจิตใจที่มีความสุขชั้นเหนือโลก คือ เป็นจิตใจเย็นเป็นนิพพานอยู่ เพราะไม่เป็นกิเลสซึ่งเป็นของร้อน จะต้องผ่านการงานทุกชนิดขึ้นไป จะได้รับความสุขระดับโลกเสียก่อน จึงจะได้รู้ว่าความสุขเป็นเช่นนั้นเอง มันเป็นเช่นนั้นเอง แม้กามารมณ์ก็เป็นเช่นนั้นเอง รส เป็นกามารมณ์ชั้นสูงสุดก็เป็นเช่นนั้นเอง ยิ่งอร่อยมากก็ยิ่งหลอกลวงมาก ไม่ปกติ ไม่สงบเย็น หรือมันเป็นเช่นนั้นเอง ก็ไม่หลงใหล ไม่กงจักรเป็นดอกบัว ไม่เห็นสิ่งที่ทรมานใจเพราะความหลงใหลนั้นเป็นความสุข นี่เรียกว่าเห็นกงจักร เป็นดอกบัว ไม่เห็นสังขารเป็นนิพพาน สังขารคือการปรุงแต่งๆๆ ตามอำนาจของกิเลส หรือเรียกว่าสังขาร สังขารเป็นความทุกข์ นิพพานคือหยุดปรุงแต่ง ไม่มีกิเลสปรุงแต่ง ก็เย็น นี้เป็นนิพพาน อย่าเห็นสังขารเป็นนิพพาน

เมื่อได้ผ่านมามากพอแล้ว เห็นผลของสังขารมากพอแล้ว ก็ไม่หลงนิพพาน แล้วก็ไม่หลงสังขารว่าเป็นนิพพาน ก็เลยอยู่อย่างสงบสุข สนุกกันใหญ่เมื่อทำงาน เพราะทำงานเป็นการปฏิบัติธรรม สนุกกันใหญ่ เมื่อทำงาน เพราะทำงานได้มาก สนุกเมื่อทำ เป็นสุขเมื่อทำ ก็เป็นสุข สนุกเมื่อกิน กินแต่พอดี สนุกกันใหญ่ เมื่อเหลือก็ไปช่วยผู้อื่น ก็สนุกกันใหญ่ๆ เมื่อช่วยผู้อื่น ถ้าปฏิบัติธรรมะแล้วมันจะเป็นอย่างนี้ เป็นสุขกันใหญ่ เมื่อทำด้วยความพอใจว่าประพฤติธรรม และเป็นสุขกันใหญ่เมื่อกินแต่พอดี และเป็นสุขกันใหญ่เมื่อเอาส่วนเหลือไปช่วยผู้อื่น ขอให้ทุกคนปฏิญญาตนว่า ข้าพเจ้าขอสัญญากับตัวเองว่า นับแต่วันนี้เป็นต้นไป ข้าพเจ้าจะไม่เกียจคร้านในการทำหน้าที่ของมนุษย์ ตามที่ข้าพเจ้าทราบแล้ว คือทำงานสนุกได้ผลมาก กินแต่พอดี เหลือไปช่วยผู้อื่น ไม่นำไปเซ่นผี หรือกิเลสของตน ข้าพเจ้ารู้แล้วว่าความสุขมีอยู่ในการทำหน้าที่ของมนุษย์ ทำต่อตัวข้าพเจ้าเอง และทำต่อเพื่อนมนุษย์ พร้อมไปในคราวเดียวก็ได้ ข้าพเจ้ามีกำลัง ข้าพเจ้ามีอำนาจ ข้าพเจ้ามีความพอใจ ที่จะทำเช่นนั้นเสมอ ทั้งหมดนี้เรียกว่า การทำงาน คือ การประพฤติธรรม ขอให้ท่านผู้ฟังทั้งหลายสนใจ ลองไปพิจารณาดู เห็นด้วยแล้วก็ทำเต็มที่ แล้วก็ขอให้มีความสุขอยู่ทุกทิพาราตรีกาลเทอญ

---

บทความอื่น

บทความแนะนำ

Blog แนะนำ

Hot Links

คลังข้อสอบ | ข่าววิชาการ
เล่นกล/เกม | อ่านนิยาย
ข่าวทุนการศึกษา | ลิงค์

ขอบคุณผู้สนับสนุน