<script language="JavaScript" src="http://www.vcharkarn.com/javafeed/article/18516" type="text/javascript"></script>

พื้นฐานเซลล์ต้นกำเนิด (Basic of Stem Cells/Regenerative Medicine) หลายคนอาจเข้าใจว่าเซลล์ต้นกำเนิดนี้สามารถสร้างได้เพียงเม็ดเลือดชนิดต่างๆ เท่านั้น แต่ในข้อเท็จจริงนั้น สเต็มเซลล์ที่สร้างเม็ดเลือดนั้นเป็นเพียงชนิดหนึ่งของ สเต็มเซลล์ แท้จริงแล้วสเต็มเซลล์มีความสามารถในการสร้างเซลล์ชนิดต่างๆของร่างกาย แต่ทั้งนี้.... ผู้เขียน: ไข่ต้มร้อนๆ ชมแล้ว: 42,620 ครั้ง post ครั้งแรก: Tue 22 May 2007, 2:07 pm ปรับปรุงล่าสุด: Sat 8 December 2007, 1:43 pm อยู่ในส่วน: ชีววิทยา, เคมี

หน้าที่ของ Regenerative Cell

1. Homing หมายถึง สเต็มเซลล์จะมีการวิ่งไปยังตำแหน่งที่มีความเสียหาย หรือมีการอักเสบเกิดขึ้นได้เองโดยทันที

2. Differentiation หมายถึง สเต็มเซลล์สามารถเปลี่ยนแปลงตัวเองให้เป็นเซลล์ที่จำเพาะต่อบริเวณที่มีความเสียหายเกิดขึ้นได้

3. Trophic support หมายถึง เซลล์จะทำการหลั่งสารจำพวก Cytokine และ Growth factor ชนิดต่างๆออกมาเพื่อให้เกิด tissue regenerative

4. Anti-inflammation หมายถึง เซลล์ที่เข้าไปจะต้องสามารถลดการเกิดการอักเสบที่เกิดขึ้นได้

5. Neo-vascularization หมายถึง เซลล์จะต้องหลั่ง Growth factor ที่สำคัญออกมาเพื่อช่วยให้เกิดการสร้งหลอดเลือดใหม่ขึ้น และแก้ไขปัญหาในเรื่องของ Scar tissue ได้

6. Anti-apoptosis หมายถึง เซลล์จะต้องลดการตายของเซลล์บริเวณที่เกิดปัญหาขึ้นได้

ปัจจัยที่มีผลต่อการเก็บและการใช้สเต็มเซลล์ในการปลูกถ่ายรักษาโรค

• อายุ
ไม่ว่าจะคนหรือสัตว์เราจะพบว่าคนที่มีอายุมากขึ้นจะพบว่ามีปริมาณสเต็มเซลล์ลดลง รวมถึงเปอร์เซนต์การประสบความสำเร็จในการปลูกถ่ายที่ลดลง ในคนที่อายุมากกว่า 65 ปีขึ้นไปก็จะไม่แนะนำให้ทำการเก็บสเต็มเซลล์หากไม่จำเป็น
นอกจากนี้ ในสัตว์* เราพบว่าสัตว์ที่มีอายุมากแล้ว เปอร์เซนต์การรักษาหายจะลดลงเหลือประมาณ 58 % เมื่อเทียบกับสัตว์ที่มีอายุน้อยซึ่งจะให้ผลการรักษาหายสูงถึง 91 %
*เป็นการทดลองรักษาโรคเอ็นอักเสบในม้าของ บริษัท Vet-Stem,USA.

• ตำแหน่งที่รักษา
ตำแหน่งของรอยโรคที่มีปัญหาก็สามารถที่จะให้ผลการรักษาที่แตกต่างกัน นอกจากนี้การเลือกตำแหน่งที่ฉีดสเต็มเซลล์ก็อาจมีผลลดอัตราการรักษาหายลงได้เช่นกัน ทั้งนี้คงต้องมีการทดลองต่อไป

• เผ่าพันธุ์
ในคนยังไม่มีการทดลองจุดนี้ แต่ในสัตว์พบว่าสายพันธุ์ให้ผลในการรักษาที่แตกต่างกัน เช่นในการรักษาเอ็นอักเสบในม้าพบว่า ม้าสายพันธุ์อังกฤษให้ผลการรักษา 63% เมื่อเทีบกับม้าสายพันธุ์ Western ที่ให้ผลการรักษา 87%

• ปริมาณโดสเต็มเซลล์ที่ใช้ในการรักษา
ทั้งนี้ต้องเลือกชนิดของสเต็มเซลล์ที่จะนำมาปลูกถ่าย เพราะแต่ละแหล่งอาจใช้โดสในการปลูกถ่ายที่แตกต่างกัน เช่น การใช้ Cord blood จะใช้โดสต่ำกว่าการปลูกถ่ายด้วยไขกระดูก และหากสามารถปลูกถ่ายสเต็มเซลล์โดยให้โดสที่สูงกว่าค่าที่กำหนด ก็จะทำให้ระยะเวลาในการสร้างเซลล์มีโอกาสที่ลดลงได้ นอกจากนี้ชนิดของโดสที่จะเลือกใช้อาจดูจากจำนวนของ marker ที่ใช้วัด หรือดูจากจำนวนของ mononuclear cell ก็ได้ซึ่งจะใช้โดสในการปลูกถ่ายที่แตกต่างกัน

• การดูแลรักษาตัวเอง
เป็นสิ่งที่สำคัญมากเพราะการรักษาด้วยสเต็มเซลล์นั้นไม่ได้รวดเร็วเหมือนการใช้ยารักษาโรคที่จะเห็นผลได้เร็วกว่า รวมถึงการที่สเต็มเซลล์มีคุณสมบัติของการ Homing ดังนั้นหากผู้ป่วยมีปัญหา 2 จุด อาจส่งผลให้สเต็มเซลล์แยกกันออกไปรักษา จึงทำให้ประสิทธิภาพการรักษาด้อยลงไป นอกจากนี้หากเป็นการใช้สเต็มเซลล์แบบ Allogeneic จะต้องได้รับการดูแลอย่างใกล้ชิด เพื่อป้องการการ reject ของเซลล์ และจะต้องได้รับยาเพื่อกดภูมิคุ้มกัน หรืออาจต้องได้รับยาป้องกันการติดเชื้อและ Supportive treatment ต่างๆร่วมด้วย

• การเลือกใช้ชนิดของ Adult stem cell
ไม่ใช่ว่าสเต็มเซลล์จะรักษาหรือสร้างเซลล์ได้ทุกชนิด แต่อยู่ที่การเลือกชนิดของสเต็มเซลล์ในการรักษา เช่นหากต้องการสร้างเม็ดเลือดก็ต้องใช้ HSC หากต้องการสร้างกระดูกก็ต้องใช้ MSC ดังนั้นให้ดูว่าเซลล์ที่เราจะมาทำการรักษาอยู่ที่ embryonic germ layers ในชั้นใด

โรคที่ใช้ Adult Stem Cell ในการรักษา
• Cardiovascular diseases
• CNS & Spinal cord injury
• Organ failures
• Blood diseases
• Certain genetic disorders
• Autoimmune diseases
• Osteoartritis, Tendons ,Fracture

เอกสารอ้างอิง
1. ยุทธนา หมั่นดี.Flow Cytometry.ประชุมวิชาการประจำปี 2549 คณะเทคนิคการแพทย์
มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ : 160-162


ผู้เขียน น.สพ.ศุภเสกข์ ศรจิตติ