<script language="JavaScript" src="http://www.vcharkarn.com/javafeed/article/32377" type="text/javascript"></script>

ศิลปะแห่งการใช้สติในทุกกรณี ท่านสาธุชนผู้มีความสนใจในธรรมทั้งหลาย การบรรยายประจำวันเสาร์แห่งภาควันวิสาขบูชา อาตมาก็ยังคงกล่าวโดยหัวข้อใหญ่เรื่อง ปรมัฐศิลแห่งการครองชีวิต แต่จะได้กล่าวโดยหัวข้อย่อยในวันนี้ว่า ศิลปแห่งการใช้สติในทุกกรณี ขอให้ท่านทำความเข้าใจในความมุ่งหมายของการบรรยา ผู้เขียน: ท่านพุทธทาส ภิกขุ ชมแล้ว: 14,988 ครั้ง post ครั้งแรก: Sat 25 August 2007, 10:16 pm ปรับปรุงล่าสุด: Mon 17 September 2007, 12:11 pm อยู่ในส่วน: พักผ่อนหย่อนใจ, บุคคลสำคัญ, บุคคลสำคัญไทย, ปรัชญา

ขอให้ท่านทำความเข้าใจในความมุ่งหมายของการบรรยายนี้ให้ถูกต้อง เพราะมีความกำกวมบางอย่างที่อาจจะเข้าใจผิดได้ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ก็คือคำว่า ศิลปะ นั่นเอง ในภาษาไทยคำนี้มันกำกวมไม่ได้รัดกุม เพราะไม่มีคำรัดกุม อาตมาจึงต้องกำกัดความ ของคำว่าศิลปะ ให้เป็นที่แน่นอน อย่าให้กำกวมมากเกินไปด้งที่ได้กล่าวมาแล้วในครั้งก่อนๆ ว่า ศิลปะนั้น ความหมายสำคัญอยู่ที่ความงาม และความเป็นสิ่งที่ต้องใช้ฝีมือ คือทำยาก และให้สำเร็จประโยชน์จนถึงที่สุดในความมุ่งหมายแห่งเรื่องนั้นๆ เพราะว่าศิลปะบนสุดต้องเป็นอย่างนี้






แต่ว่าเดี๋ยวนี้ในภาษาไทย คำว่าศิลปะเอาไปใช้ในความหมายหลอกลวงก็ได้ ขี้โกง เป็นเพียงศิลปะไม่ใช่ของจริง นี่เพราะภาษากำกวม ศิลปะโกง ศิลปะทำปลอม เป็นศิลปะเทียม หรือจะต้องเรียกว่า เทียมศิลปะ ไม่ใช่ศิลปะ เป็นของทำขึ้นเพื่อเทียมศิลปะ หลอกตาว่างาม ว่ายาก ว่าปราณีต ว่ามีประโยชน์

ฉะนั้นขอให้ท่านเอาความหมายให้ถูกต้อง ถ้าเป็นภาษาอังกฤษมันง่าย เพราะจำกัดไว้ชัด คำว่า ART แปลว่า ศิลปะ ที่มีความหมาย ดี มีความงาม มีความยากและมีประโยชน์ ถ้าเทียมศิลปะนั้นก็มีคำว่า Artificial แปลว่า ทำเทียมศิลปะ ไม่ใช่ศิลปะ ถ้าเป็นศิลปะขนาดสูงสุดเขาก็มีคำว่า Artistic ขนาดแห่งความมีศิลปะที่สูงสุด เขามีคำใช้จำกัดตายตัวกันอยู่อย่างนั้นไม่ปนกัน ภาษาไทยเราอะไรก็ศิลปะ เพราะเปิดไว้กว้าง จะจริงก็ได้ปลอมก็ได้ โดยมากเดี๋ยวนี้คนมักมองในทางที่มันเป็นของปลอม คือ เทียมศิลปะ จึงขอให้เข้าใจเสียใหม่ว่า ศิลปะไม่ใช่เรื่องหลอก เรื่องลวง เรื่องตบตา เรื่องปลอมเทียมอะไร มันให้สำเร็จประโยชน์แต่ต้องยิ่งไปกว่าธรรมดาคือต้องมีความงามงามด้วย ถ้าเราเอากันตามธรรมดาไม่ต้องการความงามก็ได้

ถ้าเป็นศิลปะจริงมันต้องมีปราณีตละเอียดทำยากยิ่งด้วย และก็เลยมีปัญหา เช่นว่าทำไม้กลับปิ้งปลา เดี๋ยวก็จะเอากระดาษทรายมาขัด เพื่อว่าให้มันงามเป็นศิลปะ อย่างนี้มันก็บ้า เพราะว่าไม่ใช่เรื่องต้องทำถึงขนาดนั้น ศิลปะที่ทำไม้ปิ้งปลา แค่ผ่าออกมาเพื่อให้ปิ้งปลาได้ ก็เป็นศิลปะพออยู่ในตัวได้ ไม่ต้องเอากระดาษทรายมาขัด ไม่ต้องเอาน้ำมันทา
จึงขอให้จำกัดขอบเขตความหมายของคำว่าศิลปะไว้ให้พอดีๆ คือว่าเราจะมองกันในแง่ธรรมดาๆ ก็ให้เห็นว่ามันมีความงาม ชนิดที่ทำความพอใจ ไม่ต้องเป็นไปในทางรูปร่างสีสันอะไรนัก แต่มันทำความพอใจ ทำความสำเร็จประโยชน์ ทำด้วยฝีมือ


ยกตัวอย่างเช่นว่า ศิลปะการทำฟัน การทำฟันนี่มันไม่เป็นเรื่องของหมอ แต่กลายเป็นเรื่องของศิลปินไปเสียแล้ว เพราะว่าทำฟัน ต้องทำให้ดี ถึงขนาดที่เรียกว่าไม่เจ็บเลย ไม่เป็นอันตรายนั้นแน่นอน และยังต้องทำให้ไม่เจ็บจนเด็กๆ ก็ไม่ต้องร้องไห้ การทำฟันนั้นเลยกลายเป็นศิลปะเลยไปกว่าเรื่องของหมอล้วนๆ ท่านที่เป็นหมอฟันก็กลายเป็น ทันตศิลปินไป


ถ้าท่านสังเกตในข้อนี้ก็จะพบว่า ศิลปะคืออะไร มันให้ประโยชน์ตรงตามความต้องการ และยังสวยงามจับใจ และมันยังเป็นของปราณีตละเอียดอ่อนด้วย ดูเถิดว่า อะไรเป็นศิลปะอย่างยิ่ง
อาตมาจะระบุไปยังสิ่งที่เรียกว่า ธรรมะ หรือพระธรรม พระธรรมงามอย่างยิ่ง มีแต่คนโง่เท่านั้นแหละ หรือจะอยู่ในพุทธบริษัทเราก็ได้ ที่มองเห็นว่าพระธรรมไม่ใช่ของงาม เพราะคนมันมีหัวใจหยาบกระด้าง ต่ำมาแต่กำเนิด คนชนิดนี้แม้จะมาบวชเป็นพระเป็นเณร แล้วก็ยังไม่เห็นว่าพระธรรมเป็นของงาม เพราะมันไม่มีหัวศิลปะเอาเสียเลย ที่พระพุทธเจ้าท่านตรัสว่า พระธรรมงามในเบื้องต้น งามในท่ามกลาง งามในเบื้องปลายไม่มีความหมายสำหรับคนชนิดนี้


แต่ถ้าว่าเขามีสติปัญญา เป็นตามความหมายของคำว่า พุทธบริษัท คือกลุ่มชนผู้มีความรู้ ความตื่น ความเบิกบาน พระธรรมก็จะมีความหมายไปในทางความงาม ยิ่งกว่าสิ่งใด ขอให้สนใจหน่อยว่ายิ่งกว่าสิ่งใด ไม่มีอะไรจะงดงามเท่ากับพระธรรม ความมีพระธรรม

---

บทความอื่น

บทความแนะนำ

Blog แนะนำ

Hot Links

คลังข้อสอบ | ข่าววิชาการ
เล่นกล/เกม | อ่านนิยาย
ข่าวทุนการศึกษา | ลิงค์

ขอบคุณผู้สนับสนุน