<script language="JavaScript" src="http://www.vcharkarn.com/javafeed/article/32377" type="text/javascript"></script>

ศิลปะแห่งการใช้สติในทุกกรณี ท่านสาธุชนผู้มีความสนใจในธรรมทั้งหลาย การบรรยายประจำวันเสาร์แห่งภาควันวิสาขบูชา อาตมาก็ยังคงกล่าวโดยหัวข้อใหญ่เรื่อง ปรมัฐศิลแห่งการครองชีวิต แต่จะได้กล่าวโดยหัวข้อย่อยในวันนี้ว่า ศิลปแห่งการใช้สติในทุกกรณี ขอให้ท่านทำความเข้าใจในความมุ่งหมายของการบรรยา ผู้เขียน: ท่านพุทธทาส ภิกขุ ชมแล้ว: 14,987 ครั้ง post ครั้งแรก: Sat 25 August 2007, 10:16 pm ปรับปรุงล่าสุด: Mon 17 September 2007, 12:11 pm อยู่ในส่วน: พักผ่อนหย่อนใจ, บุคคลสำคัญ, บุคคลสำคัญไทย, ปรัชญา

ว่า จะใช้สติอย่างไร ที่จะได้ยกมาตั้วไว้ข้างต้นสำหรับวันนี้ว่า ศิลปะแห่งการใช้สติในทุกกรณี การใช้สติก็เพื่อให้มีศิลปะ ก็เป็นศิลปะแห่งการใช้สติ และเราก็จะสามารถควบคุมพฤติกรรมต่างๆ ทุกอย่างในชีวิตของเราให้เป็นไปอย่างมีความงาม ตามความหมายคำว่า ธรรมะ หรือ ศิลปะนั่นเอง







พูดถึงความงาม ก็จะแยกออกไปได้หลายอย่างหลายประการที่เกี่ยวกับการดำรงชีวิตของคนเรา ซึ่งในที่นี้ใช้ทุกกรณี ทุกขั้นตอนหรือทุกคน จะต้องทำอย่างไรจึงจะมีความงาม


ข้อแรกที่สุดอยากจะระบุไปยังความไม่มีลักษณะแห่งอบาย หรือจะเรียกว่า ไม่มีอบายมุขก็ได้เหมือนกัน คำว่าอบายมุขแปลว่าปากทางแห่งความเสื่อม และก็มีคำประกอบเข้ามาว่า เสื่อมแห่งอะไร ถ้าเสื่อมแห่งทรัพย์สมบัติ ก็เป็นธรรมธรรมดา ภาษาคนธรรมดา

อบายมุขคือปากทางแห่งความเสื่อมของทรัพย์สมบัติ ถ้าเป็นภาษาพิเศษที่สูงขึ้นไป ที่เรียกว่า ภาษาธรรม ก็จะระบุไปยังความเสื่อมแห่งความเป็นมนุนษ์ คือความเป็นมนุษย์ร่อยหลอไป มันเสื่อมไป หรือมันหายไป และมันงามหรือไม่งามขอให้ลองคิดดู เรามีสติในการจะรักษาความเป็นมนุษย์ไว้ไม่ให้เสื่อม ก็คือความเป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์ แล้วมันจะงามหรือไม่งามก็ขอให้ลองคิดดู พร้อมกันนั้นก็จะรู้ความหมายของคำว่า งามในทางธรรม หรือทางภาษาธรรมด้วยพร้อมกันไปในตัว และคำว่า อบาย ที่แปลว่าความเสื่อม เล็งถึงความเสื่อมแห่งความเป็นมนุษย์นั้น ก็ถือเอาตามหลักที่รู้กันอยู่ทั่วๆไป ว่า อบายทั้ง 4 คือ นรก เดรัชฉาน เปรต อสูรกาย ลำดับนี้อาจจะเรียงอย่างอื่นก็ได้แต่อาตมาถนัดที่จะเรียงอย่างนี้ว่า นรก เดรัชฉาน เปรต อสูรกาย


นรก คือ ความร้อนใจ ทุกร้อนอยู่ในใจ เหมือนกับไฟเข้าไปลุกอยู่ในอก ในใจ มันงามหรือไม่งาม
เดรัชฉานนั้นคือ ความโง่ โง่จนเหลือประมาณ โง่จนไม่รู้จะโง่กันอย่างไร เมื่อมันโง่อย่างนี้มันงามหรือไม่งาม
เปรต คือ ความหิว มีกิเลสตันหาสำหรับจะหิว มีจิตมีวิญญาณอันหิว หิวเหมือนจะขาดใจ ก็ดูเอาเถอะว่ามันงามหรือไม่งาม


อสูรกาย คือ ความขี้ขลาด ขี้ขลาดเหลือประมาณ เนื่องมาจากความโง่มันเหลือประมาณแล้วมันก็ขี้ขลาดเหลือประมาณ ก็คิดไปได้มากจนไปขลาดในสิ่งที่ไม่ควรจะขลาด อย่างนี้ก็เรียกเป็นอสูรกาย คิดดูเอาเถอะว่ามันงามหรือไม่งาม

ที่เราจะมีสติแก้ไขความไม่งาม ทำให้มันงาม นี่เรียกว่า ศิลปะแห่งการใช้สติในกรณีอันเกี่ยวกับอบายทั้ง 4 ไม่ทำผิด ไม่ประกอบกรรมชั่วให้เกิดนรกแห่งความร้อน ไม่ให้ความโง่ครอบงำจนมีลักษณะแห่งสัตว์เดรัชฉาน ไม่หิวที่จะได้สิ่งตามที่ตนหวังด้วยความโง่ ไอ้ความหวังที่ทำไปด้วยความโง่ไม่ได้ทำด้วยสติปัญญา มันจึงหิวชนิดแผดเผาจิตแผดเผาวิญญาณ เป็นเรื่องกิเลสตัณหา เรื่องกามารมณ์ มันหิวอย่างไร มันหิวเท่าไหร่ก็พอจะเข้าใจกันได้ เรียกว่ามันไม่งาม เป็นเปรตแล้วมันจะงามได้อย่างไร มันเป็นอสูรกายที่ขลาดมันก็แสดงอาการแห่งคนขลาดออกมา ทั้งน่าเกลียด น่าชัง น่าหัวเราะ และน่าตำหนิ น่าดูหมิ่น มันงามไม่ได้


นั้นมีสติให้ดีให้พอหรือให้ถูกต้อง ให้เพียงพอ ไม่ทำผิดถึงกับร้อนใจเหมือนไฟเผา หรือถ้าหากว่าความร้อนใจเหมือนไฟเผานั้นมันจับพลัดจับผลูเข้ามาโดยบังเอิน เพราะว่าเราไม่ได้ทำ เราก็ยังมีธรรมะที่จะสลัดออกไป ไม่เอามาร้อนอกร้อนใจ โดยเห็นว่ามันเช่นนั้นเองในโลกนี้ ก็ไม่ต้องตกนรก มันก็ไม่สูญเสียความงามของจิตใจในข้อแรก
ที่นี้เรื่องเกี่ยวกับความโง่นั้นมันลำบากสักหน่อย ถ้าการศึกษาไม่พอ มันก็โง่ แต่ในทางธรรมะนี้มันไม่มากมายเหมือนอย่างทางโลก และมันต้องการที่จะดับทุกข์ทั้งนั้นแล ถ้าดับทุกข์ได้มันก็เรียกว่ามีความรู้พอ นั้นเราก็รู้พอจะดับทุกข์ได้ เราก็พ้นจากความโง่ในความเป็นพุทธบริษัท


และก็เปรต คือ ความหิวนี้ มันรู้ว่ามันไม่มีอะไรที่ต้องหิว ถ้าต้องการอะไรก็ไม่ต้องหิวไม่ต้องหวัง ทำไปด้วยสติปัญญา ทำทุกสิ่งทุกอย่างด้วยปัญญา อย่าทำด้วยความหวัง นั่นแหละเป็นเคร็ดที่สำคัญอย่างยิ่ง ขอให้ทุกคนกำหนดจดจำ

---

บทความอื่น

บทความแนะนำ

Blog แนะนำ

Hot Links

คลังข้อสอบ | ข่าววิชาการ
เล่นกล/เกม | อ่านนิยาย
ข่าวทุนการศึกษา | ลิงค์

ขอบคุณผู้สนับสนุน