<script language="JavaScript" src="http://www.vcharkarn.com/javafeed/article/32484" type="text/javascript"></script>

จิตตภาวนาในพระพุทธศาสนา ท่านสาธุชน ผู้มีความสนใจในจิตภาวนาทั้งหลาย โอกาสนี้อาตมาจะได้บรรยายเรื่อง จิตภาวนาในพระพุทธศาสนา นับตั้งแต่จะบอกให้ทราบว่ามันคืออะไร มันเนื่องมาจากอะไร เพื่อประโยชน์อะไร แหล่ะสำเร็จได้โดยวิธีใด ผู้ที่ชื่อว่าเป็นพุทธบริษัท นั้นก็คือผู้ที่สมัครรับเอาการปฏิบ ผู้เขียน: ท่าน พุทธทาส ชมแล้ว: 10,059 ครั้ง post ครั้งแรก: Wed 5 September 2007, 3:07 pm ปรับปรุงล่าสุด: Thu 18 October 2007, 11:19 am อยู่ในส่วน: พักผ่อนหย่อนใจ, บุคคลสำคัญไทย, ปรัชญา

ในที่สุดก็รู้ว่าพ้นแล้ว หลุดพ้นแล้ว สลัดคืนแล้วเป็น ปณิธสัมปะ แล้ว เป็นอันสุดท้ายที่หมวดธรรมมะสี่ข้อเป็นอย่างนี้ สี่หมวดหมวดละสี่ข้อเป็นสิบหกข้อเป็นอย่างนี้ เรียกว่าอานาปานสติภาวนา เป็นการทำจิตให้เจริญด้วยการประพฤติปฏิบัติ สิบหกขั้นตอนอย่างนี้ เป็นการเปลี่ยนให้จิตไปสู่สภาพที่จะไม่คว้าเอาอะไรมายึดถือต่อไป ไม่เกิดความยินดียินร้าย ในโลกในสิ่งทั้งปวงอีกต่อไปมันก็จบกิเลศมันก็ไม่เกิด ความทุกข์ก็ไม่เกิดเรื่องมันก็จบ มันก็ควรจะเอากันเพียงเท่านี้แหละ ว่าเราอยู่ด้วยจิตที่ไม่มีความทุกข์เลย เราอยู่ด้วยจิตที่ไม่มีความทุกข์เลย แล้วเราก็มีการเคลื่อนไหวกระทำสิ่งต่างๆ นี้สิเป็นประโยชน์แก่ทุกฝ่าย ทุกคนไปพลางมันก็พอแล้ว


มันก็พอแล้วต้องการมากไปกว่านี้มันคือคนบ้า มันต้องการเหาะเหินเดินอากาศ มันต้องการร่ำรวย สวยงาม มันจะต้องการอะไรมากมายไม่ที่สิ้นสุดนั้นมันเป็นเรื่องของคนบ้า คนที่ไม่บ้าเขาเพียงว่าจิตสงบ ไม่มีกิเลศรบกวนเย็นเป็นนิพพานอยู่ทั้งวันทั้งคืน ทั้งวันทั้งคืน แล้วตลอดเวลานั้นก็มีการเคลื่อนไหว ทางกาย ทางวาจา ทำสิ่งนั้นทำสิ่งนี้ เป็นประโยชน์แก่ทุกฝ่าย ฝ่ายเราและฝ่ายผู้อื่นทุกคน เพียงเท่านี้ควรจะพอแล้ว ไม่มีอะไรประเสริฐไปกว่านี้แล้วชีวิตนี้ไม่อยู่ในความทุกข์อีกต่อไปแล้ว ชีวิตนี้อยู่เหนือการบีบคั้นของโลกแล้ว สิ่งใดๆ ในโลกไม่ทำความทุกข์ได้อีกต่อไป เรื่องมันก็มีเท่านี้สำหรับจิตตภาวนา ทำจนว่าจิตเป็นทุกข์ไม่ได้อีกต่อไป






แล้วชีวิตนั้นก็เคลื่อนไหวอยู่ตามธรรมชาติ ในทางที่เป็นประโยชน์แก่ทุกคนหรือทุกฝ่ายเพียงเท่านี้ก็พอแล้ว ต้องการร่ำรวยสวยงามวิเศษวิโสกว่านี้ก็คือคนบ้า โดยที่ไม่รู้ว่ายิ่งยุ่งมากออกไปเนี่ยมันคือส่วนเกินส่วนเกินที่ทำให้เป็นทุกข์ แค่หวังว่าทุกคนจะมีมุ่งหมายอบรมจิตตภาวนา ทำจิตให้เจริญจากท่านธรรมดาสามัญ มาอยู่ในขั้นที่ว่าต่อไปนี้เกิดกิเลศและความทุกข์ไม่ได้อีกต่อไป คือร่างกายมันอยู่นิ่งไม่ได้มันจะเคลื่อนไหวอะไรก็เคลื่อนไหวไปตามสติปัญญา ชนิดที่เป็นคุณเป็นประโยชน์แก่คนทุกคน แก่โลกทั้งโลกก็ได้







เอาล่ะเป็นอันว่ามันจบเรื่องของจิตตภาวนา จิตนี้รักษาความเป็นประภัสสรไว้ได้ตลอดกาล ความเป็นอย่างนั้นมีแต่พระอรหันต์ พระอรหันต์มีจิตประภัสสรตลอดกาลแต่เป็นจิตประภัสสรที่อบรมแล้วที่กลับเป็นเศร้าหมองไม่ได้อีกต่อไป มันมีเพียงเท่านี้ ประภัสสรตามธรรมชาตินั้นมันกลับเศร้าหมองได้โดยกิเลศเกิดขึ้น อบรมเสียใหม่จนไม่เกิดความเศร้าหมอง ไม่รับเอาอารมณ์มาปรุงแต่งให้เป็นความเศร้าหมองแก่จิตประภัสสรเด็ดขาดตลอดกาล นี้เป็นประภัสสรของพระอรหันต์ ผู้จบจิตในการบำเพ็ญจิตตภาวนาแล้ว



ส่วนสูงสุดถึงอย่างนี้แล้วเรียกว่าอยู่เหนือกิเลศเหนือความทุกข์ เหนือโลก เหนือปัญหา เหนืออะไรทุกๆ ชนิด นั้นก็ไม่เสียทีที่เกิดมาเป็นมนุษย์มาพบกับพุทธศาสนา ซึ่งสอนเพียงว่าดับทุกข์สิ้นเชิง พระพุทธเจ้าท่านได้ตรัสว่าเราพูดแต่เรื่องความทุกข์กับเรื่องดับทุกข์เท่านั้น ไม่พูดเรื่องเพ้อเจ้อ นอกจากนี้ ความทุกข์เป็นอย่างไรความดับทุกข์เป็นอย่างไร เราพูดแต่เรื่องนี้เท่านั้น ขอให้สนใจเป็นพิเศษว่าความทุกข์คืออย่างไรความดับทุกข์คืออย่างไรและดับทุกข์เสียให้ได้ โดยการทำจิตตภาวนา แม้ว่าไม่ขนาดที่จะดับทุกข์ได้สิ้นเชิงก็ยังมีประโยชน์ มีความสุข อย่างโลกๆ ก็ยังมี คนที่มีจิตเป็นสมาธินั้นสบายดี มีสุขภาพดี ก็คนที่มีจิตเป็นสมาธิเนี่ยจะมีสุขภาพดี เหลือแต่คิดเก่ง จำเก่ง จะไม่ต้องเป็นโรคประสาทเหมือนที่เขาเป็นกันโดยมากในเวลานี้ ก็จิตไม่อาจเป็นสมาธิได้เสียเลย จะทำการทำงานใดๆ ก็ทำได้ดี จะเล่นกีฬาก็ยังจะเล่นได้ดี แม้ที่สุดอยากจะเต้นรำ



ถ้ายังชอบเต้นรำคนที่มีจิตเป็นสมาธิมันก็เต้นรำได้ดี ไม่ว่าทำอะไรมันก็ทำได้ดี แต่นั้นยังไม่ใช่เหตุผลโดยตรงที่เราต้องการ เราต้องการแต่เรื่องดับทุกข์สิ้นเชิง ความมุ่งหมายความดับทุกข์สิ้นเชิง เกิดมาจากการกระทำที่ถูกต้องจริง ไม่ใช่พิธีรีตองไม่ใช่บ่นบานสานกล่าว ไม่ใช่พิธียกเมฆ ไม่ใช่พิธีที่จะทำให้งมงายที่เป็นไสยศาสตร์เก็บไว้สำหรับคนปัญญาอ่อน ขอให้เลิกเป็นคนปัญญาอ่อน


แต่มีปัญญาแก่กล้า เข้าใจหลักพระพุทธศาสนาเสียใหม่ให้ถูกต้อง และปฏิบัติไปตามลำดับ นับตั้งแต่มีศีลมีสมาธิมีปัญญา เป็น อนิจจัง สุขัง อนัตตา คลายความกำนัดในสิ่งที่เคยยึดมั่นถือมั่น ว่าดับความทุกข์สิ้นเชิงแล้วก็รู้ว่าดับทุกข์แล้ว ดับทุกข์ได้แล้ว เรื่องก็จบ นี้แหละคือสิ่งที่เรียกว่า จิตตภาวนา อาตมาได้บอกแล้วข้างต้นว่าจะพูดเรื่อง จิตตภาวนา จิตตภาวนาคืออะไร คือทำจิตให้เปลี่ยนมาเป็นจิตชนิดที่เกิดกิเลศและความทุกข์ไม่ได้อีกต่อไป เพราะเหตุอะไรจึงทำเช่นนั้น เพราะว่าเราไม่ชอบความทุกข์ เพราะว่าเราเกลียดความทุกข์ และเมื่อทำได้แล้วจะมีผลเป็นความเย็น มีชีวิตที่เยือกเย็น มีใจเยือกเย็น มีชีวิตเยือกเย็น สำเร็จได้ด้วยวิธีอบรมจิต



ตามหลักอานาปานสติ สิบหกขั้น ซึ่งมีกล่าวไว้ในพระบาลีว่าพระพุทธองค์ก็ทรงบรรลุความเป็นพระพุทธเจ้าด้วยอานาปานสติทั้งสิบหกขั้นนี้ และยังสรรเสริฐไว้ด้วยว่า อานาปานสติสิบหกขั้นนี้เป็นกรรมฐานที่มีแต่ความเยือกเย็น ไม่มีอาการน่ากลัว น่าหวาดเสียว น่าสดุ้ง และก็ไม่ลำบากยุ่งยาก เพราะว่ามันติดอยู่กับตัวคือการหายใจ และก็ทำไปก็มีสุขภาพดี ตั้งแต่ทางกายดี ก็มีสมาธิโดยง่าย ก็มีปัญญาได้ถึงที่สุด นี้คือจิตตภาวนา ตามหลักแห่งพระพุทธศาสนา ซึ่งพระพุทธเจ้าท่านได้ทรงแนะนำไว้อย่างนี้



อาตมาก็นำมาบอกแก่ท่านทั้งหลายว่ามันเป็นอย่างนี้ อย่างนี้ ตามที่ได้มีปรากฏอยู่ในพระคัมภีร์นั้นก็ดี ตามที่ได้พยายามทดลองปฏิบัติดูแล้วมันก็เป็นอย่างนั้นจริง จึงนำมาบอกกล่าวแก่กันและกันว่า จงรู้จักสิ่งที่เรียกว่า จิตตภาวนา โดยนัยยะดังกล่าวมานี้เถิด ก็จะสามารถปฏิบัติให้ได้รับผลสำเร็จได้ ไม่เสียทีที่ได้มีความตั้งใจ ทำอะไรให้มันสำเร็จประโยชน์ คือมีเหตุผลไม่มีความงมงายเข้ามาเกี่ยวข้องโดยประการทั้งปวง


หวังว่าท่านทั้งหลายผู้มีความสนใจในจิตตภาวนา จะสามารถปรับปรุงการกระทำของตนให้เป็นไปตามหนทางที่ถูกต้องโดยนัยยะดังที่กล่าวมา แล้วมีความเจริญรุ่งเรืองในทางแห่งพระพุทธศาสนาของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าผู้เป็นที่พึ่งแก่เราทั้งหลายอยู่ตลอดทุกติพาราตรีกาลเทอญ

---

บทความอื่น

บทความแนะนำ

Blog แนะนำ

Hot Links

คลังข้อสอบ | ข่าววิชาการ
เล่นกล/เกม | อ่านนิยาย
ข่าวทุนการศึกษา | ลิงค์

ขอบคุณผู้สนับสนุน