สารบัญ

โดยเฉพาะคนพลัดถิ่น โบราณเขาสอนมามากในบาลีในพระไตรปิฎกมันก็มี คนพลัดถิ่นไปเมืองนอกเมืองนา สร้างยุงฉางใหญ่ๆแล้วก็เก็บความโกธรไว้ ในการบันดาลโทสะ ในที่อย่างนั้น มันก็ยิ่งทำลายตนเอง แต่ถึงอยู่กับที่ ไม่ได้พลัดถิ่นไม่ได้เป็นฝ่ายแปลกถิ่น ก็ควรจะเก็บความโกธรไว้อยู่ในอำนาจจิตใจ มันไม่ได้มีประโยชน์อะไร มันมีโทษมหาศาล มันไม่มีความสงบสุข ที่จะพูดถึงลักษณะของความโกธร พอเป็นเครื่องกำหนดจดจำ โกธรในอัตราน้อยๆ เราก็เรียกว่าคับใจ หงุดหงิด กระทับกระทังแห่งจิต มันเป็นความโกธรในอันดับน้อยอันดับต่ำ เรียกในบาลีว่า’ประติฆะ’ ที่อันดับสองขึ้นมาก็เป็นความโกธร โกธรในความหมายในบันดาลโทสะ งุ้มง่าม ตามบาลีเรียกว่า’โกฑะ’ อันดับต่อไปอีกก็คือผูกโกธร ผูกโกธรไว้ ความอาฆาต พยาบาท จองเวร อย่างนี้เรียกว่า’อุปนาหะ’ อุป เก็บไว้ เวละ จองเวร



ทั้งสามอย่างนี้คือความโกธรในลักษณะที่มันต่างๆกัน โกธรไม่สูงมากแล้วโกธรสมบูรณ์ การที่โกธรไปผูกไว้ รักษาไว้ คำว่า’ปะติฆะ’ หมายถึงหงุดหงิด คับใจ คำว่า’โกทะ’ คือ โกธรโดยสมบูรณ์ คำว่า’โทสะ’ คือ โกธรและปะทุสะร้าย แต่เมื่อโกธรและไม่ทุสะร้ายอย่างนี้ คือเอาแต่ความโกธร ไม่ประทุสะร้ายผู้อื่น อุปนาหะ อุป อาฆาตไว้ คิดดูในชีวิตประจำวัน ยิ่งอยู่ที่บ้านและออฟฟิต ที่ทำงาน นั้นก็อยู่กันหลายคน สิ่งเหล่านี้ทำให้หงุดหงิด กระทับกระทังกันได้มากที่สุด ถ้าเป็นผู้ที่ไม่ได้รับการอบรมในทางธรรมะหรือศาสนามาก่อน







ถ้ามีการศึกษาที่เลวๆอย่างปัจจุบันนี้ ทั่วโลกมันไม่มีระบบไหน ที่สอนให้กำจัดความโกธรไว้ ความโกธรในการศึกษาในพวกลูกๆ สมัยก่อนก็ค่อยยับยัง ชนิดความโกธรเต็มทีนานๆจะมี ไม่อย่างนั้นก็ฆ่ากันตายหมด ที่ผูกโกธรไว้ก็ไม่ใช่อะไรหรอก มันก็มีอย่างที่เขาพูดกันว่า สวมเขาตัวเอง โดยที่ผู้อื่นหรือคู่เวรกำไม่รู้สึกอะไรก็ได้ ผู้ที่อาฆาตและจองเวรมันเหมือนกับทำลายตัวเองอยู่เรื่อยไป ดังนั้นเราไปสอบดูว่าเรามีโลป โกธร มากน้อยอย่างไรบ้าง นี้คือสิ่งที่เรียกว่าความโกธร โดยทางมี 3 ระดับอย่างนี้



ที่นี้จะดูถึงเหตุให้เกิดความโกธร ถ้ากล่าวตามกลักบาลี พระพุทธจานะ โดยที่สั้นๆกล่าวไว้ว่า มันมากจากต้นทำความโกธร ความโกธรมาจากตัณหา ตัณหาคือความอยาก แต่ในภาษาบาลี เขามีความหมายเฉพาะ หมายถึงมันอยากด้วยอำนาจของความโง่ ถ้ามัยอยากด้วยความต้องการของสติปัญญานี้ มันไม่ใช่ตัณหา ความรู้สึกผิดชอบชั่วดีทำให้เรารู้สึกว่าเราต้องการที่จะทำอะไร ว่ามันควรจะทำตามความต้องการอันนั้น มิใช่ตัณหา ตัณหานี้มันคือความอยากของการปฏิบัติตามอำนาจของความโง่ คือ อวิชา ดังนั้นมันตอบได้เลยว่า ความโกธรนั้นจะเกิดด้วยเหตุของตัณหา ต้องดูให้ดีว่ามันเป็นอย่างไรเรื่องตัณหานั้นมี3ขึ้นไปเป็นหลัก ถ้ากามตัณหา คืออยากโดยทางกาม



โดยเฉพาะกับเพศตรงข้าม มีความต้องการกามตัณหา มีความรักกามตัณหา มีการหึงหวงด้วยกามตัณหา งี้มันไม่ได้ตามความต้องการกามตัณหา ความโกธรมันก็เกิดขึ้น ถ้าเราไม่มีความอยากอย่างโง่ๆแล้ว ความโกธรมันก็จะไม่เกิดได้ ภาวะตัณหา อยากเป็นอย่างนั้นอยากเป็นอย่างงี้ อยากดีอยากเด่น เมื่อมันถูกเหยียบหยาม ถูกดูถูกดูหมิ่น ไม่ได้ดีไม่ได้เด่น มันก็เกิดความโกธรขึ้นมา เมื่อใครมาดูถูกเรา เราก็โกธร นั้นคือโกธรโดยภาวะตัณหา ต้องการจะเป็นผู้ที่อยู่เหนือใคร ใครจะดูถูกไม่ได้ เราต้องการแสดงอะไรให้มันเด่นให้มันมีชื่อเสียง แต่แสดงไม่ได้ ภาวะตัณหาก็เป็นเหตุให้โกธร ถ้าเกิดถูกขัดใจขัดคอ เช่น ไม่อยากดูไม่อยากเป็น ไม่อยากเห็น



มันก็คือภาวะตัณหา โกธรได้กระทั่งสัตว์เดรฉาจและวัตถุสิ่งของ ทุบตีวัตถุสิ่งของที่ไม่ได้มีความผิดใดๆ ไม่ได้ตามทีตัณหาต้องการ มันก็เกิดความโกธร มีเรื่องโกธรที่ไหนๆก็แยกแยะดูว่ามันมีมูลมาจากที่ไม่ได้ตามความต้องการซึ่งขึ้นกับความโลภหรือความอยาก ที่พูดว่าราคะ.โทสะ.โมหะ. วิโลคะ. โกทะ. โฆคะ. โกทะ. โทสะ มันเป็นอันดับที่ 2 รองลงมาจากราคะ. วิโลคะ


เมื่อมันมีอาการโลภ มันก็เป็นอาการหนึ่ง เมื่อมันไม่ได้อยากทีโลภอย่างที่มัยต้องการ มันก็โกธรขึ้นมา มันก็อีกอาการหนึ่ง และมันมัวเมา หลงใหล สงสัย นี้ก็อีกอาการหนึ่ง โทษของมัน พอจะมองเห็นได้เป็นพวกๆพบในบาลีที่แสดงไว้มากมาย เอามาพิจารณากันดูความโกธรนั้นเป็นสนิทของศาสตร์ประ โกโฑสะกะมะลังโลเก ในแบบเรียนเขาแปลไว้ว่า ความโกธรเป็นสนิทของศาสตร์ เป็นดังสนิทของศาสตร์ นักเรียนเข้าใจกันว่า ศาสตราอาวุธนั้นมันขึ้นสนิท มันก็ใช้อะไรมิได้ดี ร่วมพิจารณากันดูว่า คำนี้มันเล่งถึงในศาสตร์

---

	ป้อนคำที่ต้องการค้นหา ส่งฟอร์มการค้นหา
	เว็บทั่วโลก วิชาการ.คอม

วิชาการ.คอม คือ ใคร? || กฏ กติกา มารยาท || ติดต่อลงโฆษณา || ร่วมงานกับเรา ติดต่อลงโฆษณา :   คุณอันนา 081 4965363 สำนักงาน :   02 2015735 อีเมล์ :    Copyright© 2000-2007, Vcharkarn.Com. All rights reserved.

คลิ๊กเพื่อดูสถิติ รับรองและสนับสนุนโดย

สสวท.

มูลนิธิ พสวท.

พสวท.