<script language="JavaScript" src="http://www.vcharkarn.com/javafeed/article/32665" type="text/javascript"></script>

การเก็บความโกธรใส่ยุ้งฉาง ผมจะกล่าวโดยหัวข้อว่าการเก็บความโกธรใส่ยุ้งฉาง ทำความเข้าใจตลอดเวลาว่าเรากำลังพูดถึงเรื่องที่ได้กล่าวเป็นหัวข้อย่อๆมาแล้วในการบรรยายครั้งแรก ว่าผู้ที่ได้ลาบวชชั่วขณะนี้ควรจะรับอะไร เก็บกับออกไปให้ได้เท่าที่จะมากได้ และเป็นประโยชน์ให้มากเท่าที่จะมากได้ ผู้เขียน: ท่าน พุทธทาส ภิกขุ ชมแล้ว: 23,254 ครั้ง post ครั้งแรก: Tue 18 September 2007, 5:14 pm ปรับปรุงล่าสุด: Thu 27 December 2007, 2:30 pm อยู่ในส่วน: บุคคลสำคัญ, บุคคลสำคัญไทย, ปรัชญา

นี่ถือว่าเป็นข้อเร้นลับของสิ่งที่เรียกว่าความโกธร ที่ไม่ทำให้มันดีๆ เขาจะไม่รู้ความลับอันนี้ของสิ่งที่เรียกว่าความโกธร ก็เลยตกเป็นทาสของความโกธรได้โดยง่าย ที่นี้จะพูดถึงฉางสำหรับเก็บความโกธร ยุงสำหรับใส่ความโกธร สร้างฉางสร้างยุงให้มันใหญ่ๆสำหรับเก็บความโกธร สิ่งแรกที่จะต้องนึกถึงในเรื่องนี้ก็คือ ธรรมะที่ชื่อว่า ขันติ แปลว่าความอดกลั่น อดได้คอยได้ ถ้าดูอย่างชั้นผิวเพ้ย ก็เห็นได้เหมือนกันว่า เขาอดกลั่นไม่ได้เขาจึงโกธร เขาอดกลั่นได้ว่าจะไม่ได้ นั้นความโกธรเกินจากไม่อดกลั่น เกิดจากความไม่มีขันตี นั้นสิ่งที่จะมาลบสู้กับความโกธรนี่



ข้อแรกทีนึกถึงคืนขันตี ความอดกลั่น มีบาลี ว่า ขันตี สาหกวารนา ขันตีเป็นเครื่องห้ามความขึงขัน ในที่นี้ก็หมายถึงความโกธร ให้ฝึกอดกลั่นให้เป็นนิสัยมากขึ้นๆ มันก็จะทำให้โกธรยากขึ้น นี่เราไม่ชอบอดกลั่นเพราะเห็นว่ามันเป็นเรื่องเสียเกรียติ ขี้แพ้ เราก็ยิ่งไม่อดกลั่น ก็ให้โอกาสแก่ความโกธร



ดังนั้นไปฝึกหัดการอดกลั่นอดทนให้มาก โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อยังบวชอยู่นี้ ถ้าเป็นนักบวชที่แท้จริง จะมีสิ่งที่เรียกว่าขันตีเป็นแกนกลางของการประพฤติพรหมจันของผู้บำเพ็ญพจน์ทั้งหลาย ที่นี้ไม่มีใครชอบอดกลั่น สอนเท่าไหร่ก็ไม่อดกลั่น มันก็ชอบจะโกธร ชอบจะโกธรตอบ โกธรเฉยๆหมายถึงโกธรที่แรก ที่นี้โกธรตอบนั้นคือเมื่อมีผู้อื่นโกธรมาแล้ว แล้วเราก็โกธรตอบให้หนักยิ่งไปอีก เมื่อไม่มีขันตี ไม่มีทั้งโกธร ไม่มีทั้งโกธรตอบ ทีนี้นิสัยความโกธรมันเคยชิน แล้วมันก็ไม่นึกถึงขันตี มีอะไรแปลกหูมันก็โกธรแล้ว มีอะไรให้โกธรล่วงหน้าด้วยซ้ำไป แล้วอย่างบุคคลนี้เมื่อเห็นหน้าแล้วก็ที่จะโกธร ถ้าในระหว่างบวชฝึกหัดในเรื่องขันตี ให้มีความสามารถจะเป็นประโยชน์มาก มันจะเปลี่ยนนิสัยและจะติดไปได้ที่บ้านได้เป็นคารวาสได้







ที่นี้ก็นึกต่อไปถึง ทม การบังคับตัวเองก็นึกถึงปัญญา คือความรู้อย่างพอตัวในกรณีนั้นๆ ยังมีบาลีที่กล่าวไว้ว่า ตัดความโกธรด้วยธรรมะ ตัดความโกธรด้วยปัญญา ฟังไม่ดีจะฟังออกว่าธรรมะกับปัญญาเหมือนกันทำหน้าที่อย่างเดียวกัน เพราะมีบาลีเหมือนกันมีรูปประโยคเดียวกัน โกทังธรรมเม ยอุตฉิจเพ จงตัดความโกธรด้วยธรรมมะ โกทังปัญญา ยอุตฉิจเพ จงตัดความโกธรด้วยปัญญา อันไหนมันถูกกันแน่ อาจจะใช้แล้วใช้อีก แล้วตามความจริงพอจะเข้าใจได้ ว่าทมมันตัดกันระยะต้น แต่ปัญญามันตัดกันในระยะถัดมาหรือระยะตลอดกาล ทม นี้คือบังคับตัวเอง ซึ่งเห็นได้มันตรงกับคำที่เขาพูดกันทั่วโลก ซึ่งคนชอบ ซึ่งควบคุมตัวเองไว้ได้บังคับตัวเองไว้ได้ ในภาษาบาลีเรียก ทม เฉยๆ คือการบังคับตัวเอง นี้จะตัดความโกธรในระยะต้นบังคับจิตไว้ได้ ไม่ให้ความโกธรพุ่งออกมานั้นเป็นตัดระยะต้น ที่นี้ตัดด้วยปัญญา ตัดในระยะยาว



ในลักษณะที่เรียกว่าขุดลากเง้าไปทำลาย นั้นปัญญาจึงตัดได้ลึกซึ่งกว่าไว้ตลอดกาลไปเลยแต่มันยังต้องอาศัยอุปกรณ์อื่นๆที่จะนำเอาปัญญามาให้ทันแก่เวลานั้น มันเลยเนื่องกันอยู่กับสติ มันเลยเนื่องไปถึงสติด้วยสติระลึกได้ทันท่วงที ทำให้เกิดการบังคับตัวเองในวิชาความรู้ในการตัดความโกธรนั้นก็ทำงานของมันเต็มที นั้นให้มันสัมพันธ์กันระหว่างสิ่งทั้ง3นี้ คือ ธรรมะ ปัญญา และสติ แต่ไอตัวที่มันมีค่ามากหรือน่าดูที่สุดก็คือ ตัวปัญญา คือ ตัวรู้ รอบรู้ไปในสิ่งที่ควรจะรู้ นั้นปัญญาในกรณีของความโกธรนี้ คือรู้เรื่องความโกธรนั้น อย่างครบถ้วน ปัญญา



พอมีเรื่องให้กระทบกระทั่งหรือสะดุดและสติก็มาละลึกได้ว่านี้มันจะโกธร นี้มันเรื่องโกธร ทมก็ตามมาและควบคุมตัวเองไว้ และก็ปัญญาใช้ความรู้ที่จะตัดเรื่องราวนั้นเสีย ตัดแต่ความโกธรได้ด้วยปัญญาอย่างแท้จริง ตัดในระยะเริ่มแรกด้วยธรรมมะ ใช้สติเป็นสื่อ นั้นต่อไปสติมันก็ทำหน้าที่คุ้มกันอย่างอื่นอีกนั้น จำคำว่าสติไว้ เพราะเป็นสิ่งที่มีค่ามากที่สุดในความหมายที่ว่าเป็นเครื่องคุ้มกัน ไม่มีอะไรจะเป็นเครื่องคุ้มกันมากไปกว่าสติ นั้นจะคุ้มกันความโกธร ป้องกันความโกธร ก็คือคือสติ จะคุ้มกันอะไรก็ตามใจกระแสกิเลสตัวไหนชื่อไหนก็ตามจะป้องกันด้วยสติทั้งนั้น เดียวนี่ความโกธรก็เป็นกิเลศตัวหนึ่ง กระแสแห่งกิเลศนี้จะกันไว้ได้ด้วยสติ



แต่กันไม่ให้มาหรือมาแล้วก็จะกันไม่ให้ไปต่อไปเนี่ย มันก็เป็นเรื่องที่กันด้วยสติทั้งนั้น ใช้ให้มันสัมธ์พันกันให้ดีเพราะธรรมมะต้องการการสัมธ์พันกันอย่างเพียงพอ ธรรมมะ ปัญญา สติ สติระลึกได้ ธรรมมะบังคับตัวเองให้หยุดไว้ก่อนแล้วปัญญาก็ทำหน้าที่ นี่พูดถึงปัญญาคือความรู้ ในทางพุทธศาสนา คือหลักธรรมะในพระพุทธศาสนาเราตามพระพุทธภาษิตที่แสดงปรากฏอยู่ ถ้าจะรู้อะไรที่ลักษณะเรียกว่าปัญญา ท่านจำกัดความหมายไว้อย่างเพียงพอ มีเหตุผลที่สุดเท่าที่ผมสังเกตมา ถ้าพูดทางลับอีกก็มีเหตุผลที่สุด ถ้าพูดทางหลักวิชาอะไรก็เป็นเหตุผลที่สุด

---

บทความอื่น

บทความแนะนำ

Blog แนะนำ

Hot Links

คลังข้อสอบ | ข่าววิชาการ
เล่นกล/เกม | อ่านนิยาย
ข่าวทุนการศึกษา | ลิงค์

ขอบคุณผู้สนับสนุน