สารบัญ

โดย ผศ.ดร. จำนง สรพิพัฒน์
บัณฑิตวิทยาลัยร่วมด้านพลังงานและสิ่งแวดล้อม มจธ.
www.jgsee.kmutt.ac.th
จาก ม.พระจอมเกล้าธนบุรี JGSEE

นับแต่ที่รัฐบาลได้ประกาศนโยบายส่งเสริมการผลิตเอธานอลในปีพ.ศ. 2543 เพื่อใช้ทดแทนน้ำมันเบนซิน โดยเริ่มจากการผสมกับน้ำมันเบนซิน 95 ก่อน 10% โดยปริมาตร หรือที่เรียกว่าแก๊สโซฮอล์ E 10 และจะเพิ่มสัดส่วนปริมาณของแก๊สโซฮอล์ที่ออกจำหน่ายเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ และในที่สุดจะยกเลิกการจำหน่ายน้ำมันเบนซิน 95 ในท้องตลาดทั้งหมด แต่จนแล้วจนรอด ดูเหมือนว่ารัฐบาลชุดปัจจุบัน ยังไม่ค่อยแน่ใจนักว่า นโยบายนี้จะทำได้จริงหรือไม่ การยกเลิกการจำหน่ายน้ำมันเบนซิน 95 ทั้งหมด จึงยังไม่เกิดขึ้นจริงซักที

สาเหตุที่ภาครัฐยังกล้าๆกลัวๆ คงเนื่องจากเหตุปัจจัยหลายประการ ประการแรก รัฐอาจไม่มั่นใจว่า จะมีวัตถุดิบเพียงต่อการผลิตเอธานอลภายในประเทศมากพอที่จะป้อนโรงกลั่นน้ำมันตามที่ต้องการหรือไม่ อีกประการคงมาจากข้อกังวลของรัฐว่า จะสามารถทนแบกการอุ้มหรืออุดหนุนราคาได้มากน้อยซักเพียงใดในระยะยาว เพื่อสนับสนุนผู้ผลิตและผู้ใช้น้ำมันเชื้อเพลิงแก๊สโซฮอล์

บทความนี้ ผู้เขียนขอนำเสนองานวิจัยที่ได้มีการศึกษาต้นทุนการผลิตเชื้อเพลิงเอธานอลจากพืชเศรษฐกิจหลัก 4 ประเภทของประเทศ ซึ่งได้แก่ อ้อย มันสำปะหลัง ข้าวโพดและข้าว เพื่อนำมาเปรียบเทียบกับราคาน้ำมัน และดูว่านโยบายการสนับสนุนการผลิตเอธานอลเพื่อใช้เป็นพลังงานทดแทน จะเป็นไปได้มากน้อยเพียงใด

เอธานอลหรืออีกนัยหนึ่งก็คือแอลกอฮอล์ที่ใช้ดื่มกันเป็นเหล้านั่นแหละ เพียงแต่ว่าเอธานอลมีความบริสุทธิ์กว่ากันมาก ในระดับที่มีความบริสุทธิ์เกินกว่า 99% ขึ้นไป จึงจะนำมาผสมกับน้ำมันเบนซินเป็นแก๊สโซฮอล์ได้และใช้แล้วไม่มีปัญหากับเครื่องยนต์ ปัจจุบัน วัตถุดิบที่ใช้ผลิตเอธานอลในเชิงอุตสาหกรรม สามรถผลิตจากพืชอาหารสองประเภทคือ พืชประเภทน้ำตาล เช่นอ้อย บีชรูท และ อีกประเภทคือพืชจำพวกแป้งเช่น มันสำปะหลัง ข้าว ข้าวโพด เป็นต้น

กระบวนการผลิตเอธานอลเริ่มต้นก็เหมือนกับกระบวนการผลิตเหล้านั่นแหละกล่าวคือ ถ้าวัตถุเป็นพืชประเภทแป้งก็ต้องเปลี่ยนแป้งให้เป็นน้ำตาลเสียก่อนโดยใช้เอนไซม์หรือกรดบางชนิดช่วยย่อย แต่ถ้าเป็นพืชประเภทน้ำตาลก็ใช้งานได้เลย น้ำตาลที่เตรียมไว้จะถูกนำมาเติมเชื้อยีสต์ เพื่อให้ยีสต์ย่อยน้ำตาลโดยวิธีการหมักเหมือนหมักเหล้า ซึ่งจะทำให้ได้ แอลกอฮอล์ออกมา แต่มีความเข้มข้นต่ำไม่เกิน15% เพราะแอลกอฮอล์ระดับเข้มข้นสูงจะเป็นพิษต่อยีสต์เอง จึงต้องนำแอลกอฮอล์ที่ได้มากลั่นเพื่อทำให้มีความเข้นข้นและมีความบริสุทธิ์มากขึ้น โดยกระบวนการทางความร้อน ซึ่งทำให้ได้แอลกอฮอล์ที่มีความเข้มข้นสูงสุดที่ประมาณ 95%เท่านั้นที่เหลือจะเป็นน้ำ เรียกว่า hydrous Alcohol ปกติเราไม่สามารถกลั่นให้แอลกอฮอล์มีความบริสุทธิ์ที่มีค่าสูงกว่านี้โดยกระบวนการใช้ความร้อนแบบธรรมดาได้ การกลั่นเพื่อที่จะทำให้มีความเข้มข้นสูงกว่านี้นี้ จะต้องใช้เทคนิคพิเศษ ปัจจุบันนิยมใช้เทคนิคที่เรียกว่า Molecular Sieve เพื่อทำหน้าที่แยกโมเลกุลของน้ำออกจากแอลกอฮอล์ ซึ่งสามารถทำให้แอลกอฮอล์มีความบริสุทธิ์ในระดับ 99.5% ขึ้นไป เรียกว่า Anhydrous Alcohol จึงจะสามรถนำมาใช้ผสมกับน้ำมันเบนซินให้เป็นแก๊สโซฮอล์ได้ โดยที่แอลกอฮอล์หรือเอธานอลจะไม่แยกตัวจากน้ำมัน

ปกติในกระบวนการกลั่นของแอลกอฮอล์ จะมีผลพลอยได้ 3 อย่างเกิดขึ้น ซึ่งสามารถนำไปจำหน่ายได้คือ กากการหมัก(stillage) น้ำมันFusel และก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ กรณีที่ใช้พืชจำพวกแป้งจะมีผลพลอยได้เพิ่มขึ้นอีกหนึ่งอย่างคือ กากแป้ง(Distiller’s Dried GrainหรือDDG). ผลพลอยได้เหล่านี้ผู้ผลิตสามารถนำไปจำหน่ายเพื่อหารายได้เพิ่มเติมได้นอกเหนือจากเอธานอลที่ผลิตได้

การผลิตเอธานอลจากอ้อยมีข้อสังเกตพิเศษประการหนึ่งคือ เอธานอลสามารถผลิตได้โดยตรงจากน้ำอ้อยล้วน หรืออาจผลิตโดยอ้อมจากน้ำโมลาสก็ได้ โมลาสคือกากน้ำตาลที่เกิดจากการผลิตน้ำตาลจากอ้อย กรณีที่ผลิตเอธานอลจากโมลาส ผู้ผลิตจะผลิตน้ำตาลเป็นหลัก เมื่อได้ผลพลอยคือโมลาสแล้ว จึงนำเอาโมลาสไปผลิตเป็นเอธานอลอีกทีหนึ่ง ซึ่งต้นทุนในการผลิตเอธานอลโดยวิธีทั้งสองไม่เท่ากัน

เนื่องจากวัตถุดิบของพืชแต่ละละชนิดมีต้นทุนไม่เท่ากัน ในการวิเคราะห์เปรียบเปรียบเทียบต้นทุนการผลิต จึงแบ่งออกเป็นสามส่วน ส่วนแรกคือ ต้นทุนของวัตถุดิบ ส่วนที่สองคือต้นทุนเบื้องต้น เช่นค่าอาคารและเครื่องจักร และส่วนที่สามคือต้นทุนของค่าดำเนินการแปรรูปหักด้วยกำไรที่ได้จากการขายผลพลอยได้ต่างๆที่ได้ดังที่กล่าวมาแล้วข้างต้น ผลจากการวิเคราะห์ ค่าวัตถุดิบ ค่าลงทุนเบื้องต้นและค่าดำเนินการของโรงงานผลิตเอธานอลขนาดกำลังการผลิต 150,000 ลิตรต่อวัน (โดยใช้ข้อมูลวัตถุดิบย้อนหลังไปในอดีตระหว่างพ.ศ. 2545 ถึง พ.ศ. 2548) ได้ผลเป็นดังนี้

วัตถุดิบ	มันสำประหลัง			ข้าวโพด			ข้าว			อ้อย			โมลาส
	สูงสุด	ต่ำสุด	เฉลี่ย	สูงสุด	ต่ำสุด	เฉลี่ย	สูงสุด	ต่ำสุด	เฉลี่ย	สูงสุด	ต่ำสุด	เฉลี่ย	สูงสุด	ต่ำสุด	เฉลี่ย
ค่าวัตถุดิบ (บาทต่อลิตร)	8.56	5.75	6.85	12.80	11.92	12.45	15.19	10.95	12.61	8.24	6.29	7.06	20	12.5	15.83
ค่าดำเนินการสุทธิ (บาทต่อลิตร)	2.58			2.34			2.45			0.78			1.44
ค่าลงทุนครั้งแรก (บาทต่อลิตร)	2.13			2.13			2.13			2.13			2.13
ต้นทุนรวมต่อลิตร (บาท)	13.27	10.46	11.56	17.27	16.39	16.92	19.77	15.53	17.19	11.15	9.20	9.97	23.57	16.07	19.4
ต้นทุนของเอธานอลต่อลิตรเทียบเท่าของเบนซิน (บาท)	20.83	16.42	18.15	27.11	25.73	26.56	31.04	24.38	26.99	17.51	14.44	15.65	37.00	25.23	30.46

---

	ป้อนคำที่ต้องการค้นหา ส่งฟอร์มการค้นหา
	เว็บทั่วโลก วิชาการ.คอม

วิชาการ.คอม คือ ใคร? || กฏ กติกา มารยาท || ติดต่อลงโฆษณา || ร่วมงานกับเรา ติดต่อลงโฆษณา :   คุณอันนา 081 4965363 สำนักงาน :   02 2015735 อีเมล์ :    Copyright© 2000-2007, Vcharkarn.Com. All rights reserved.

คลิ๊กเพื่อดูสถิติ รับรองและสนับสนุนโดย

สสวท.

มูลนิธิ พสวท.

พสวท.