<script language="JavaScript" src="http://www.vcharkarn.com/javafeed/article/32693" type="text/javascript"></script>

ความสำคัญของสิ่งที่เรียกว่า ธรรม นักศึกษาครูบาอาจารย์และท่านผู้สนใจในธรรมทั้งหลาย การบรรยายในครั้งนี้จะบรรยายโดยหัวข้อว่า ความสำคัญของสิ่งที่เรียกว่า ธรรม ที่จริงก็เป็นเรื่องที่พูดกันมาเรื่อยๆ แต่ไม่เป็นการรวบรัด ในครั้งนี้หลังจากที่เป็นการพูดให้รวบรัด เห็นความสำคัญสูงสุดของสิ่งที่เรี ผู้เขียน: ท่าน พุทธทาส ภิกขุ ชมแล้ว: 21,613 ครั้ง post ครั้งแรก: Wed 19 September 2007, 4:31 pm ปรับปรุงล่าสุด: Tue 25 December 2007, 11:09 am อยู่ในส่วน: อื่นๆ, บุคคลสำคัญ, บุคคลสำคัญไทย, ปรัชญา

คำนี้มีความหมายมากเหลือเกิน มีความหลายได้หลายสิบอย่าง แต่ความหมายที่รวบรัดที่สุดนั้นมันมีอยู่อย่างหนึ่ง ซึ่งจำเป็นที่ทุกคนจะต้องทราบว่าจะต้องประพฤติจนถือเอาประโยชน์ให้ได้ ให้เต็มตามความหมาย เพื่อไม่ให้ฟุ้งซ่านมากมายจะขอบอกกล่าวเพียงว่า ใจความสำคัญของคำคำนี้ก็คือ สิ่งที่เรียกว่าหน้าที่ หน้าที่คือคำที่ขอให้จำไว้และก็ประพฤติให้ได้จนได้รับประโยชน์ คำว่าหน้าที่ในภาษาที่พูดกันอยู่ทุกวันนี้ คือไม่ค่อยจะมีใครให้ความสำคัญถึงที่สุด

แต่ที่จริงคำนี้มีความสำคัญถึงที่สุด โดยสรุปใจความก็ว่าสิ่งที่เรียกว่า หน้าที่นั้นมันคู่กันมากับสิ่งที่เรียกว่า ชีวิต นี่คอยมองความสำคัญของข้อนี้ว่าสิ่งที่เรียกว่าชีวิตนั้นเป็นสิ่งที่คู่กันมากับหน้าที่ หน้าที่นั้นมันคู่กันมากับชีวิต ถ้าไม่มีหน้าที่ชีวิตก็อยู่ไม่ได้ คือ ตาย หรือถ้าไม่มีชีวิตก็ไม่รู้ว่าอะไรมันจะทำหน้าที่ สิ่งที่มีชีวิตจะเป็นสิ่งที่ทำหน้าที่ แล้วสิ่งที่เรียกว่าหน้าที่นั้นก็หล่อเลี้ยงชีวิตเอาไว้ จึงมีความสำคัญเท่ากับความเป็นความตายของสิ่งที่เรียกว่าชีวิตนั่นเอง เดี๋ยวนี้ดูเหมือนว่าจะให้ความสำคัญกันเพียงเป็นสิ่งประกอบเบ็ดเตล็ดเล็กๆ น้อยๆ เรื่องทำมาหากินเป็นส่วนใหญ่ และก็สนใจธรรมะกันเล็กๆ น้อยๆ หรือเป็นเรื่องของคนที่แก่ชราแล้ว เป็นต้น








โดยเนื้อแท้สิ่งที่เรียกว่า ธรรมนั้น คู่กันมากับชีวิต มีความสำคัญเท่ากันมาตั้งแต่แรกเกิดแล้ว เรื่อยมาจนตลอดไป คำว่าธรรมะในกรณีอย่างนี้แปลว่า หน้าที่ ถ้าพูดให้หมดโดยสรุป ก็จะได้เป็น 4 ความหมาย ธรรมะ คือ ตัวธรรมชาติทั้งหลาย ธรรมะ คือ กฎของตัวธรรมชาติทั้งหลาย ธรรมะ คือ หน้าที่ตามกฎของธรรมชาติทั้งหลาย และธรรมะ คือ ผลของการปฏิบัติหน้าที่ เป็น 4 ประการกันอยู่อย่างนี้ แต่ความสำคัญก็คือ ธรรมชาติ ธรรมชาติได้ทำให้มีสิ่งมีชีวิตขึ้นมา และสิ่งที่มีชีวิตนั้นเป็นไปตามกฎ เมื่อปฏิบัติหน้าที่ถูกต้องตามกฎชีวิตนั้นก็รอด สิ่งที่เรียกว่าชีวิตนี้มันเป็นเรื่องของธรรมชาติ เป็นตัวธรรมชาติ อยู่ภายใต้กฎของธรรมชาติ ซึ่งต้องมีหน้าที่อย่างนั้น อย่างนั้น อย่างนั้น จึงจะเกิดขึ้นมา จึงจะตั้งอยู่ได้หรือจะเป็นไปด้วยดีและได้รับประโยชน์ถึงที่สุด จะมองในแง่ไหนก็มีความสำคัญถึงที่สุด มองในแง่สิ่งสูงสุด เพราะว่าถ้าไม่มีการทำหน้าที่แล้วมันต้องตาย

ถ้ามีการทำหน้าที่แล้วมันจะรอด คำว่าหน้าที่จึงมีความหมายเท่ากับพระเจ้าผู้ช่วยให้รอด ฟังดูให้ดี เดี๋ยวนี้ที่เรามีชีวิตรอดกันอยู่ได้ ก็ได้มานั่งกันอยู่มากๆ อย่างนี้มันรอดมาได้ด้วยอะไร มันรอดมาได้ด้วยการทำหน้าที่ หรือที่เรียกว่า ธรรมะนั่นเอง มีธรรมะจึงรอดเพราะมีการทำหน้าที่ ธรรมะคือการทำหน้าที่ การทำหน้าที่คือได้รอด การที่เรามาศึกษาธรรมะ อยากเรียนธรรมะหน้าที่ให้ยิ่งขึ้นไป ให้หน้าที่ชั้นต้นที่ว่าเพื่อให้รอดชีวิตอยู่ได้นี้เราก็เรียนรู้กันมาพอสมควรแล้ว เราก็เรียนกันโดยวิธีอื่น เช่น ที่โรงเรียน ที่มหาวิทยาลัย ที่ไหนก็ได้ เรื่องให้รอดชีวิตพื้นฐานคือไม่ตาย และมีสุขภาพอนามัยดี มีการประกอบอาชีพ มีการกระทำชนิดที่มันรอดชีวิตอยู่ได้พอเหมาะสมเป็นหน้าที่ที่ปฏิบัติเสร็จไปตอนหนึ่ง ทีนี้เพียงเท่านั้นมันไม่พอ

ยังมีปัญหาเรื่องจิตใจที่ละเอียดประณีตสูงขึ้นไป ยังถูกรบกวนด้วยราคะบ้าง ด้วยโทสะบ้าง โดยโมหะบ้าง จึงมีหน้าที่ที่จะต้องขจัดสิ่งเหล่านี้ออกไปเสียอีกทีหนึ่ง จึงมาศึกษากันในส่วนนี้ รวมความแล้วก็คือทำหน้าที่ให้ครบถ้วนถูกต้องสมบูรณ์ แต่ต้นจนปลาย ทีนี้ก็อยากจะมาพูดเสียคราวเดียวกันว่า สิ่งที่เรียกว่าธรรมะหรือหน้าที่นั้นมันมีอยู่อย่างไร เพราะว่าธรรมะหรือหน้าที่นี่คือสิ่งที่ช่วยให้รอด

แต่ว่ามันเนื่องมาจากการทำหน้าที่ได้จริง ได้ถูกต้อง ได้สมบูรณ์ ใจความสำคัญมันอยู่ที่คำว่าถูกต้อง คนโดยมากเอาความถูกต้องของกิเลสมาเป็นใหญ่ ไม่ได้เอาความถูกต้องของธรรมะหรือของปัญญาของโพธิเป็นใหญ่ เพราะว่าเกิดมาจากท้องมารดามันไม่มีความรู้อะไรติดมา พอมาได้รับสิ่งที่ถูกใจ เป็นความสุข สนุกสนาน อะเหร็ดอร่อย ก็ยึดถือเอาสิ่งนั้นว่าเป็นสิ่งสำคัญและก็มุ่งหมายที่จะได้สิ่งนั้นอยู่ตลอดเวลา การประพฤติ การกระทำ การแสวงหาหรืออะไรทุกอย่างมันเป็นไปเพื่อสิ่งนั้น ถือว่านั่นถูกต้อง คือการได้ตามใจกิเลสของตนนั่นแหละ

เขาถือว่าเป็นความถูกต้อง ทีนี้เมื่อเป็นไปตามกิเลสหนักเข้ามันก็เลยความถูกต้องที่คนอื่น ผู้อื่นจะยอมรับไหว หากคนนั้นมีแต่ความเห็นแก่ตัวอย่างเดียว ทำไปโดยเห็นแก่ตัวโดยคนอื่นยอมรับไม่ไหว มันก็เกิดปัญหาขึ้นมาในทางสังคม เช่น เดี๋ยวนี้ก็มีอันธพาลที่เขามีความถูกต้องของเขา ในการที่จะได้ประโยชน์ของเขาโดยไม่คำนึงถึงประโยชน์ของผู้อื่น แล้วเขาก็ไปกระทำอย่างรุนแรงจนถึงกับว่า ลักล้วง ช่วงชิง ฆ่าฟัน ผู้อื่นเพื่อจะเอาประโยชน์ของตนและถือว่าเป็นความถูกต้อง นี่ความรู้ ความคิดของเขาผิดหมด เป็นความถูกต้องชนิดผิด

ถ้าเป็นความถูกต้องของธรรมะ ตามกฎของธรรมชาติในฝ่ายที่จะให้อยู่กันเป็นสุขนั้น คำว่าถูกต้องนั้นมันต้องหมายความจำกัดลงไปว่าต้องไม่ทำความทุกข์ให้เกิดขึ้นแก่ฝ่ายใด ฝ่ายเราก็ดีฝ่ายผู้อื่นก็ดี ถ้ามีการกระทำให้มันถูกต้องแล้วย่อมไม่เกิดความทุกข์ ความยุ่งยากลำบาก โกลาหนขึ้นแก่ฝ่ายใดนั่นคือความถูกต้อง ความหมายของคำว่าธรรมะที่ถูกต้องมีใจความอย่างนี้ ไม่ต้องใช้เหตุผลอย่างอื่น ไม่ต้องพิสูจน์ด้วยเหตุผลอันละเอียด ในทางปรัชญาหรือทางอะไร ซึ่งไม่ใช่ความถูกต้องของธรรมะ ความถูกต้องของธรรมะอยู่ที่ความเป็นประโยชน์ของทุกฝ่าย ไม่ทำให้เกิดความทุกข์ ยากลำบาก เดือดร้อนแก่ฝ่ายใดและก็เป็นสิ่งที่ทุกคนยอมรับได้

ดังนั้นความคิดเห็นของอันธพาล จึงเป็นสิ่งที่คนอื่นเขายอมรับไม่ได้ มันยอมรับกันได้แต่พวกอันธพาลพวกเดียว นี่คือความถูกต้องที่เรียกว่าธรรมะ ทีนี้ก็ย้อนไปดูถึงสิ่งที่เรียกว่าหน้าที่ หน้าที่อันใหม่ สิ่งที่มีชีวิตต้องมีหน้าที่ และหน้าที่นั้นก็ไม่มีอะไรนอกจากการดำรงชีวิต การประพฤติกระทำให้ชีวิตมันอยู่ได้ มีความผาสุกสะดวกสบายถึงที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้และถูกต้องคือไม่ทำให้คนอื่นเขาเดือดร้อนลำบาก

ดังนั้นจึงต้องมีความถูกต้องเหมือนกันทุกคน ที่จะอยู่ร่วมกันในโลกจะต้องถือหลักเกณฑ์แห่งความถูกต้องเหมือนกันเป็นอยู่ด้วยกันได้สนิทสนม นี่คือหน้าที่ ถ้ากล่าวไปกว้างออกไปถึงสังคมเราจะต้องนึกถึงความถูกต้องของบุคคลแต่ละคน แต่ละคนก่อน ถ้าความถูกต้องมีทุกคนแล้วสังคมก็ไม่ไปไหนเสีย สังคมก็ถูกต้องเอง เพราะว่าสิ่งที่เรียกว่าสังคมนั้นประกอบขึ้นด้วยบุคคลแต่ละคน

---

Hot Links

คลังข้อสอบ | ข่าววิชาการ
เล่นกล/เกม | อ่านนิยาย
ข่าวทุนการศึกษา | ลิงค์

ขอบคุณผู้สนับสนุน