ความเห็นเพิ่มเติมที่ 7 15 พ.ย. 2550 (15:17) ลำนำ ๑๒ ประเทียบวังสัฏฐฉันท์
กำหนดบทหนึ่งมีสองบาท
บาทละสองวรรค
วรรคหน้า ๕ คำ วรรคหลัง ๗ คำ
ส่งสัมผัสแบบกาพย์ยานี ๑๑
เป็นคำประพันธ์ที่ดัดแปลงมาจากฉันท์ เรียกว่าลำนำ...หรือ"ลำนำประเทียบฉันท์"
กวีโบราณได้ประดิษฐ์คำประพันธ์ขึ้นจากฉันท์ โดยนำคำฉันท์ชนิดต่างๆ มาดัดแปลง คงไว้แต่จำนวนคำ สัมผัส และวรรค ไม่บังคับครุลหุ การดัดแปงฉันท์นี้ มีมาแต่ครั้งกรุงศรีอยุธยานู่นแหน่ะ ปรากฏหลักฐานอยู่ในจินดามณี อันเป็นแบบเรียนเล่มแรกของไทย ที่พระโหราธิบดี เป็นผู้แต่งขึ้น โดยในจินดามณีเรียกกลอนลำนำที่ประดิษฐ์ขึ้นมาจากฉันท์นี้ว่า "กลอนทำนุก"
ซึ่งเพื่อแสดงว่าดัดแปลงมาจากฉันท์ชนิดไหน ก็จะใช้ชื่อฉันท์นั้นๆประกอบด้วย เช่น ประทุมรัตน์ฉันท์ ๓๕ กลอน ๕ ทำนุก แสดงว่าดัดแปลงมาจาก ประทุมรัตน์ฉันท์
แต่เป็นที่น่าสังเกตว่ากลอนทำนุกไม่มีปรากฏในหน้าวรรณกรรมอื่นๆเลย
ต่อมาในสมัยรัตนโกสินทร์ หลวงธรรมาภิมณฑ์ ได้รวบรวมคำประพันธ์ที่ดัดแปลงมาจากฉันท์ไว้หลายชนิด ในประชุมลำนำหลวงธรรมาภิมณฑ์ ใช้ชื่อเรียกว่า "ลำนำประเทียบฉันท์" และกล่าวถึงที่มาของคำประพันธ์เหล่านี้ไว้ว่า " อนึ่งฉันท์และกาพย์ที่ทำไว้ในภาษาสันสกฤต และภาษามคธ ตามนิยมทั้งสองภาษา ทั้งสองประเภทนี้มีอยู่แล้ว ต่อมาท่านที่เป็นโบราณกวี จึงบัญญัติลำนำเป็นภาษาไทยขึ้นอีกประเภทหนึ่ง แลมีระเบียบอย่างฉันท์ แต่มิได้นิยมด้วยครุ แล ลหุ กำหนดแต่ลักษณะกับบาทอักษร ตามคำฉันท์นั้นไว้เป็นประมาณ..."
กลอนทำนุกในจินดามณีมี ๖ ชนิด ได้แก่
๑. เยสันตา ๒๑ กลอน ๗ ทำนุก
๒. คัมภีรากลอน ๕ ทำนุก
๓. ชินวร ๑๕ กลอน ๔ ทำนุก
๔. มงคลรัตนกลอน ๖ ทำนุก
๕. ประทุมรัตน์ฉันท์ ๓๕ กลอน ๕ ทำนุก
๖. สกลรัตน์ฉันท์ ๓๐ อักษร
ส่วนลำนำประเทียบฉันท์ ในประชุมลำนำ มี ๒๓ ชนิด ได้แก่
๑. ลำนำ ๑๑ ประเทียบอินทรวิเชียรฉันท์
๒. ลำนำ ๑๑ ประเทียบโทธกฉันท์
๓. ลำนำ ๑๑ ประเทียบโทธตาฉันท์
๔. ลำนำ ๑๒ ประเทียบวังสัฏฐฉันท์
๕. ลำนำ ๑๒ ประเทียบโตฎกฉันท์
๖. ลำนำ ๑๒ ประเทียบวิลัมพนิมาลาฉันท์
๗. ลำนำ ๑๒ ประเทียบปุฏฉันท์
๘. ลำนำ ๑๓ ประเทียบปหาสินีฉันท์
๙. ลำนำ ๑๓ ประเทียบรุจิราฉันท์
๑๐. ลำนำ๑๔ ประเทียบปะราชิตะฉันท์
๑๑. ลำนำ ๑๔ ประเทียบวสันตดิลกฉันท์
๑๒. ลำนำ ๑๕ ประเทียบมาลินีฉันท์
๑๓. ลำนำ ๑๕ ประเทียบปภัททกฉันท์
๑๔. ลำนำ ๑๖ ประเทียบวานินีฉันท์
๑๕. ลำนำ ๑๗ ประเทียบสิขิรินีฉันท์
๑๖. ลำนำ ๑๗ ประเทียบหรณีฉันท์
๑๗. ลำนำ ๑๗ ประเทียบมันทักกันตาฉันท์
๑๘. ลำนำ ๑๘ ประเทียบกุสุมมิตลดาเวลิตาฉันท์
๑๙. ลำนำ ๑๙ ประเทียบเมฆวิปผุชชิตาฉันท์
๒๐. ลำนำ ๑๙ ประเทียบสัททุลวิกีฬิตฉันท์
๒๑. ลำนำ ๒๐ ประเทียบอีทิสะฉันท์
๒๒. ลำนำ ๒๑ ประเทียบสัทธราฉันท์
๒๓. ลำนำ ๒๒ ประเทียบ ภัทธกฉันท์