สารบัญ
หน้าที่ 6 - การควบคุมหลังการการแปลรหัส (Post-translation control)
การควบคุมหลังการการแปลรหัส
5.1 Activation control
5.1.1 Protein phosphorylation
โปรตีนส่วนมาก โดยเฉพาะเอนไซม์ จะถูกควบคุมการทำหน้าที่ (ถูกกระตุ้นหรือยับยั้ง) ผ่านกระบวนการ phosphorylation ซึ่งเป็นกระบวนการเติมหมู่ฟอสเฟตไปยัง amino acid side chain ซึ่งกระบวนการ phosphorylation นั้นจะมีผลต่อโปรตีนใน 2 ประการ
1.จากที่หมู่ฟอสเฟตมีประจุลบถึง 2- ทำให้เมื่อเข้าเกาะโปรตีนจะทำให้โปรตีนมีการเปลี่ยนแปลง conformation ซึ่งอาจทำให้โปรตีนถูกกระตุ้นหรือถูกยับยั้งก็ได้
2.การเติมหมู่ฟอสเฟตทำให้โปรตีนจับตัวกันเป็น protein complex ซึ่งถ้าเอาหมู่ฟอสเฟตออก จะทำให้โปรตีนไม่จับตัวกันเป็น protein complex
กระบวนการ phosphorylation จะเกี่ยวข้องกับเอนไซม์ที่ทำหน้าที่นำหมู่ฟอสเฟตจาก ATP ไปให้หมู่ hydroxyl ของ serine threonine tyrosine ของโปรตีน
5.2 Degradation control
การควบคุมการแสดงออกของยีนโดยการ degradation โปรตีนนั้นจะอาศัยการทำงานของ proteosome
Proteosome เป็นโปรตีนทรงกระบอกที่มีรูกลวงตรงกลาง ซึ่งประกอบขึ้นจาก heptameric ring 4 วง ซึ่งบาง subunit จะมี protease activity ซึ่งบริเวณ active site จะอยู่ในรูกลวงในทรงกระบอกนั้น และที่ส่วนประกอบของ proteosome จะประกอบด้วยโปรตีนเชิงซ้อนที่เรียกว่า 19 S cap ซึ่งประกอบด้วย 20 สายของ polypeptide ที่ปลายทั้ง 2 ด้าน โดยที่ 19 S cap จะมีโปรตีนที่สามารถสลาย ATP ได้ ซึ่งจะอยู่ที่ปลาย proteosome ทำให้โปรตีนไม่มีการขดม้วนและเข้าไปสู่ภายใน protesome เพื่อทำลายต่อไป ดังนั้น 19 S cap จึงถือเป็นประตูที่ควบคุมการเข้าสู่ proteolytic chamber ของ protesome
Proteosome จะมีความจำเพาะต่อโปรตีนพิเศษที่เรียกว่า ubiquitin ซึ่งทำให้โปรตีนที่มี ubiquitin จับเกาะอยู่ถูกทำลาย
โดยสรุปแล้ว จะเห็นได้ว่าการที่เซลล์แต่ละชนิดมีโครงสร้างและหน้าที่ต่างกันได้นั้น มิได้เกิดจากสารพันธุกรรมบางส่วนหายไป(Brandli et al., 2002) แต่เกิดจากการสร้างโปรตีนที่ต่างกัน ซึ่งการที่จะสร้างโปรตีนได้นั้นต้องผ่านกระบวนการควบคุมตั้งแต่การถอดรหัส จนได้โปรตีนรวม 5 กระบวนการ คือ การควบคุมระดับจีโนม(Genomic control) การควบคุมการถอดรหัส (Transcriptional control) การควบคุมหลังการถอดรหัส (Post-transcriptional control) การควบคุมการแปลรหัส (Translation control) และการควบคุมหลังการการแปลรหัส (Post-translation control) ซึ่งการที่เซลล์ต่างชนิดสามารถสร้างโปรตีนที่ต่างกันได้ จะต้องผ่านควบคุมกระบวนการทั้ง 5 นี้ โดยอาศัยทั้งสิ่งกระตุ้นจากภายนอก ภายในเซลล์ รวมถึงภายในนิวเคลียส
*หมายเหตุ
งานเขียนชิ้นนี้ ได้รับการคุ้มครองสิทธิตามพระราชบัญญัติคุ้มครองสิทธิทางปัญญา โดยลิขสิทธิเป็นของผู้เขียน ที่ให้เกียรตินำเผยแพร่ผ่าน วิชาการ.คอม เรามีความยินดีและอนุญาตให้ทำซ้ำหรือเผยแพร่ต่อเพื่อประโยชน์ทางการศึกษาเท่านั้น กรุณาให้เกียรติผู้เขียน โดยอ้างชื่อผู้เขียนและ วิชาการ.คอม (www.vcharkarn.com) ทุกครั้งที่ทำการเผยแพร่ต่อ ห้ามนำส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อในสื่อที่เอื้อประโยชน์ทางธุรกิจก่อนได้รับอนุญาต ขอขอบคุณที่ร่วมกันช่วยสร้างให้สังคมไทยเป็นสังคมแห่งปัญญา
ยังไม่มีความเห็นเพิ่มเติม
