<script language="JavaScript" src="http://www.vcharkarn.com/javafeed/article/335" type="text/javascript"></script>

โรคโบทูลิซึม (Botulism) (เกี่ยวกับกรณีหน่อไม่ปี๊บที่จังหวัดน่าน) เอกสารเกี่ยวก้บเรื่องกรณีโรคโบทูลิซึม ที่เกิดจากกรณีหน่อไม้ปี๊บ ที่จ.น่าน จากทางไบโอเทค โรคนี้เกิดจากสารชีวพิษ (toxin) ที่มีฤทธิ์รุนแรง ซึ่งสร้างโดยเชื้อแบคทีเรียชื่อ คลอสทริเดียม โบทูลินัม ผู้เขียน: ดร. นำชัย ชีววิวรรธน์ ชมแล้ว: 23,211 ครั้ง post ครั้งแรก: Fri 28 April 2006, 6:54 pm ปรับปรุงล่าสุด: Fri 28 April 2006, 6:54 pm อยู่ในส่วน: โรคภัยไข้เจ็บ, ชีววิทยา

ดร. นำชัย ชีววิวรรธน์

ฝ่ายบริหารจัดการความรู้

ศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ (BioTec)

นักเขียนประจำ
วิชาการ.คอม

โบทูลิซึม (Botulism) จากอาหาร

โรคโบทูลิซึม (botulism) ในคน เป็นโรครุนแรงที่ไม่พบบ่อย   โรคนี้เกิดจากสารชีวพิษ (toxin) ที่มีฤทธิ์รุนแรง ซึ่งสร้างโดยเชื้อแบคทีเรียชื่อ คลอสทริเดียม โบทูลินัม (Clostridium botulinum) และไม่ติดต่อจากคนถึงคน   เชื้อแบคทีเรียสปีชีส์ดังกล่าวที่ก่อโรคโบทูลิซึมในคน สามารถแบ่งตามชนิดของชีวพิษได้เป็น 3 ชนิด (type) คือ ชนิด  A B และ E 






แบคทีเรียนี้ในรูป สปอร์ (spore) สามารถพบได้ในดิน, ตะกอนในน้ำ และในปลา   สปอร์พวกนี้ทนความร้อน   ภายใต้สภาวะไร้อากาศ สปอร์ของโบทูลินัม สามารถเจริญไปเป็นแบคทีเรียใหม่และสร้างชีวพิษได้ การรับประทานสารชีวพิษ ที่มีอยู่ในอาหารที่เตรียมอย่างไม่เหมาะสมเป็นอันตราย และอาจทำให้เสียชีวิตได้ 



โดยทั่วไปแล้ว โบทูลิซึมมักมีสาเหตุมาจากอาหาร แต่โรคดังกล่าวอาจจะติดต่อผ่านการติดเชื้อทางบาดแผล หรือเกิดการติดเชื้อในลำไส้ของทารกได้



อาการของโรค

อาการของโรคโบทูลิซึมไม่ได้เกิดจากตัวแบคทีเรียเอง   แต่เกิดจากชีวพิษที่แบคทีเรียชนิดนี้ปล่อยออกมา ซึ่งมักปรากฏอาการให้เห็นภายใน 12 - 36 ชั่วโมง (อย่างเร็วคือ 4 ชั่วโมง และอย่างช้าคือ 8 วัน) ภายหลังการได้รับเชื้อ   รายงานการพบโบทูลิซึมมีไม่มากนัก แต่อัตราการตายสูง หากรักษาไม่ทันท่วงทีหรืออย่างไม่เหมาะสม โรคนี้อาจมีอัตราการทำให้เสียชีวิตสูงถึง 5 - 10 เปอร์เซ็นต์



อาการในเบื้องต้นของโรคนี้ก็คือ หมดเรี่ยวแรง อ่อนเพลีย และวิงเวียนศีรษะ ซึ่งมักจะตามด้วยการมองเห็นภาพไม่ชัดเจน ปากแห้ง พูดหรือกลืนอาหารลำบาก   อาจมีอาการอื่นๆ ร่วมด้วย คือ อาเจียน ท้องร่วงหรือท้องผูก และอาจมีอาการท้องบวม   อาการของโรคอาจเปลี่ยนแปลง ไปสู่การที่คอและแขนไม่มีแรง จากนั้น กล้ามเนื้อเกี่ยวกับการหายใจและกล้ามเนื้อช่วงล่างของร่างกาย อาจได้รับผลกระทบไปด้วย เกิดอาการอัมพาตอาจทำให้หายใจลำบาก แต่จะไม่มีไข้และไม่สูญเสียสติสัมปชัญญะ



ผู้ที่รับประทานอาหารซึ่งติดเชื้อในแบบเดียวกัน มักจะมีอาการคล้ายคลึงกัน หากได้รับการรักษาอย่างเหมาะสมและทันท่วงที (คือ มีการวินิจฉัยอย่างเร่งด่วน ฉีดสารต้านชีวพิษ (antitoxin) อย่างรวดเร็ว และดูแลในส่วนของระบบการหายใจอย่างใกล้ชิด)



อาการของโรคการป้องกันและรักษาโรคโบทูลิซึม

การป้องกันโรคนี้อาศัยการเตรียมอาหารอย่างถูกต้อง (โดยเฉพาะขั้นตอนการเก็บรักษา) กระบวนการสเตอริไล-เซชัน (Sterilization) ทำลายชีวพิษในสปอร์ได้ แต่กระบวนการพาสเจอไรเซชัน (Pasteurization) อาจไม่เพียงพอที่จะทำลายสปอร์ได้หมด   ดังนั้น จึงต้องควบคุมดูแลป้องกัน ไม่ให้เชื้อเติบโต และสร้างชีวพิษ ในระหว่างกระบวนการผลิตควบคู่กันไปด้วย การแช่เย็น ร่วมกับการทำให้อาหารอยู่ในสภาพ มีความเข้มข้นของเกลือสูง หรือมีสภาพเป็นกรด มีส่วนช่วยป้องกัน การเติบโตและการสร้างสปอร์ได้



การรักษาต้องทำทันที ภายหลังจากวินิจฉัยพบว่าเป็นโรคนี้ ในหลายกรณีต้องอาศัยเครื่องช่วยหายใจ และอาจต้องรักษานาน หลายสัปดาห์หลายเดือน   ไม่จำเป็นต้องใช้ ยาปฏิชีวนะ (antibiotics) ยกเว้น ในรายที่พบการติดเชื้อจากบาดแผล   มีวัคซีน (vaccine) ต่อโรคนี้ แต่มีการนำมาใช้น้อยมาก เนื่องจากยังไม่ทราบประสิทธิภาพ และผลข้างเคียงชัดเจน




* เนื้อหาในเอกสารนี้เรียบเรียงมาจาก Fact Sheet No 270 (Revised August 2002) ขององค์การอนามัยโลก (WHO) ท่านที่สนใจจะอ่านฉบับสมบูรณ์ (ภาษาอังกฤษ) สามารถดาวน์โหลดได้จาก http://www.who.int/mediacentre/factsheets/who270/en/print.html       

---

บทความอื่น

บทความแนะนำ

Blog แนะนำ

Hot Links

คลังข้อสอบ | ข่าววิชาการ
เล่นกล/เกม | อ่านนิยาย
ข่าวทุนการศึกษา | ลิงค์

ขอบคุณผู้สนับสนุน