<script language="JavaScript" src="http://www.vcharkarn.com/javafeed/article/35245" type="text/javascript"></script>

การสังคมคืออะไร แด่ท่านสาธุชนผู้มีความสนใจในธรรมทั้งหลายในการบรรยายประจำวันเสาร์เป็นครั้งที่3 แห่งภาค วิสาขบูชาในวันนี้นั้นอาตมาก็จะได้กล่าวเรื่องอะไรเป็นอะไรในทัศนะของพุทธบริษัทต่อไปตามเดิมในวันนี้จะได้กล่าวในข้อว่า ผู้เขียน: ท่านพุทธทาส ชมแล้ว: 27,353 ครั้ง post ครั้งแรก: Wed 20 February 2008, 12:44 pm ปรับปรุงล่าสุด: Fri 29 February 2008, 9:54 am อยู่ในส่วน: บุคคลสำคัญ, บุคคลสำคัญไทย

 เพื่อมาร้องอย่างนี้เป็นต้น นี่แหละท่านควรจะนึกถึงว่ามันเป็นวิธีปฏิบัติที่จะล้างสิ่งสกปรกในสังคมนี้ให้หมดไป คือความอาฆาต ริษยา จองเวรจองกรรม ก็ถือเป็นหลักทั่วๆไปก่อนก็ได้ว่าถ้าจะจุด ธูป จุดเทียนบูชาพระ หรือจะไม่จุดธูปจุดเทียนแต่จะบูชาพระด้วยปากเฉยๆก็ดีแต่ก่อนจะทำอย่างนั้นก็ให้เสียก่อนว่ามีเวรมีภัยต่อใครบ้าง ให้รีบไปจัดการกับเวรภัยนั้นก่อนจึงจะมาจุดธูปจุดเทียน จึงจะร้องบูชาพระไม่ใช่จะพูดไปว่าไป พุทธังสะระณังคัจฉามิ เป็นและก็ชกต่อยกัน ตีรั้งฟันแทงกันบ้างแม้ในหมู่ภิกษุ สามเณร อุบาสก อุบาสิกา ที่อยู่ในวัดก็ยังด่ากันอย่างนี้ มันไม่ถูกกับหลักเกณฑ์อันนี้

อย่างที่ได้กล่าวมาแล้วว่าธรรมชาติก็ไม่ต้องการให้อยู่กันอย่างเป็นศัตรู คู่อาฆาตคู่จองเวร นั้นทุกๆวันหรือจะทุกๆคืนก่อนจะนอนหรือตื่นนอนขึ้นมาจนนึกถึงข้อที่ว่า เราจะไม่มีการจองเวรกับบุคคลใดหรือแม้แต่สัตว์ตัวใดอย่างนี้ให้ได้เป็นพื้นฐานด้วยกันทุกๆคนเถิดจึงเรียกว่าปฏิบัติถูกต้องต่อธรรมะที่ควรจะปฏิบัติต่อสังคมเป็นธรรมสัจจะอย่างยิ่ง สำหรับสิ่งที่เรียกว่าสังคมธรรม สังคมธรรม คือธรรมะสังคมนั้นเอง ที่นี้จะพูดถึงเหตุปัจจัยอีกอันหนึ่งที่ทำให้เกิดสังคมธรรมที่ดีก็คือว่าทุกคนถ้ายอมรับหลักเกณฑ์อันนี้แล้วก็จะอธิฐานจิต สมาทานศีลขึ้นมาสักข้อหนึ่งว่า เราจะไม่แตะต้อง บริโภคใช้สอยส่วนเกิน ที่จะถือศีลไม่แตะต้องส่วนเกินอะไรที่เกินความจำเป็นสำหรับการเป็นมนุษย์แล้วก็ถือว่าเป็นส่วนเกินเราก็ไม่เตะต้องส่วนเกินนั้น   การกินดีเกินแพงเกิน การแต่งตัวดีเกิน แพงเกิน  การเป็นอยู่ในบ้านเรือนดีเกิน แพงเกิน  หรืออะไรก็ตามที่มันเป็นการไม่จำเป็นด้วย ดีเกิน แพงเกิน ก็ถือว่าเป็นส่วนเกิน  จึงทำให้เกิดกิเลสและเห็นแก่ตัว ส่วนเกินเหล่านี้ควรเว้นเสียไม่เท่าไรก็จะมีอะไรเหลือ เหลือสำหรับจะสงเคราะห์ผู้อื่น เดี๋ยวนี้เราไม่มีอะไรเหลือสำหรับสงเคราะห์ผู้อื่น เพราะว่าเราไม่ถือการเกลียดส่วนเกินเราชอบส่วนเกิน ราจะขยายการกินให้ดีให้อร่อยยิ่งๆขึ้นไปจะขยายการแต่งเนื้อแต่งตัวให้ดีให้งามให้แพงยิ่งๆขึ้นไป คนที่มีบ้านมีบ้านราคาหมื่นบาทก็ยากมีบ้านราคาหลายหมื่นบาท แสนบาท ล้านบาท

เดี๋ยวนี้เขาอยู่บ้านราคา 2-3 ล้านบาทกันก็มีเขาจะได้อะไร ได้ประโยชน์อะไรจากบ้าน 2-3ล้านบาทมากว่าบ้านที่ราคา 2-3หมื่นบาท ก็ไปคิดดูเอง ถ้าเขามีรถยนต์ราคาไม่กี่หมื่นบาทก็ยากได้รถยนต์ที่มีราคาหลายแสนบาทกระทั่งราคาหลายล้านบาทเดี๋ยวนี้ก็มีขายแล้วเมื่อเขาแพ่งจองที่ขยับขึ้นไปอย่างนี้แล้วจะมีอะไรเหลือเป็นส่วนเกินสำหรับช่วยเหลือสังคม พุทธบริษัทถือบทบัญญัติที่ไม่บูชาส่วนเกินไม่แตะต้องส่วนเกินจึงทำให้มีส่วนเหลือสำหรับช่วยเหลือสังคม อาตมาได้อธิบายหลายครั้งแล้วแม้ว่าอุบาสกจะถือ ศีล 8 คือศีลห้ามการบริโภคอาหารส่วนเกินห้ามการใช้ประคบประงม บำรุงบำเรอส่วนเกินห้ามใช้เครื่องมือเครื่องใช้ไม้สอยส่วนเกินอยู่อย่างถือศีล 8 ศีลอุบาสกแล้วไม่มีทางที่จะทำไรให้เกินแล้วจึงมีส่วนที่เหลือจะช่วยผู้อื่นหรือจะช่วยบำรุงพระศาสนา หรือแม้แต่จะเป็นเครื่องชวยตัวเองช่วยครอบครัวตัวเองอย่าให้อยู่ในสภาพที่เหมือนตกนรกทั้งเป็นเพียงแต่หยุดกินเหล้าเสียดูดบุหรี่เสีย คนที่เงินเดือนไม่พอใช้ก็จะพอใช้ขึ้นมาอย่างนี้เป็นต้นถ้าหยุดให้มากไปกว่านั้นเงินก็จะเหลือใช้สำหรับเป็นหลักทรัพย์เวลาเลียวแรงเหลือพอสำหรับไปช่วยเหลือผู้อื่น

 เดี๋ยวนี้เขามุ่งหมายให้ด้วยความเห็นแก่ตัวกินเกิน ใช้เกิน ประพฤติกระทำอยู่ด้วยส่วนเกิน มันก็ผิดหลักเกณฑ์ที่ว่าเราจะอยู่กันอย่างช่วยเหลือผู้อื่นด้วย เพราะว่าเราไปใช้ไปกินเสียจนไม่มีส่วนเหลือสำหรับเก็บช่วยใครได้แม้แต่จะเลี้ยงแมวซักตัวหนึ่งก็ไม่ค่อยจะมีจะใจขอให้ลองคิดดูกันให้ดีเถิดว่าการสังคมของเรากำลังเป็นอย่างไร แล้วบาปความเลวร้ายให้เกิดขึ้นแล้วมันจะได้แก่ใคร ก็ได้แก่พวกเราทุกคน

ขอให้เราถือเอาหลักธรรมะเกี่ยวกับการสังคมนี้มาสรุปและปฏิบัติ ในรายละเอียดที่จะช่วยเหลือซึ่งกันและกันผูกพันสังคมนั้นในพระพุทธศาสนานี้ได้มีหลักธรรมอยู่หลายหมวดด้วยกัน ยกตัวอย่างมาสักหมวดหนึ่ง ซึ่งเรียกว่า  สังคหวัตถุ คือสิ่งที่ใช้สำหรับสังเคราะห์เพื่อผูกพันกัน สังคหวัตถุ สำหรับวัตถุเพื่อการสังเคราะห์ วัตถุไม่จำเป็นต้องเป็นสิ่งของมีความหมายเหมือนกับตัวเรื่องตัวราวซึ่งเป็นนามธรรมก็ได้ เป็นวัตถุธรรมก็ได้

 วัตถุเป็นที่ตั้งแห่งการกระทำจึงเป็นหลักเกณฑ์เป็นอุดมคติเป็นอย่างนี้ก็ได้ สังคห นี้แปลว่าถือด้วยดีแต่เราให้ความหมายว่าเมตตากรุณาเอ็ดดูและสงเคราะห์คำว่าสงเคราะห์นี้ไม่ได้แปลว่าเอ็นดูหรือว่ากรุณาอย่างที่เรารู้กันอยู่ทั่วๆไป คำนี้แปลว่าไปถือได้ด้วยดีที่แตะลูกรำได้ด้วยดีก็เรียกว่าสงเคราะห์ถ้าเราจะสงเคราะห์เขาคำว่าไปแตะต้องเขาเป็นอย่างดี สังคหวัตถุมีอยู่ 4 อย่าง คือ ทาน ปิยะวาจา สมานัตตา อัตถะจริยา ทา คือการเอื้อเฟื่อเผื่อแผ่โดยหลักเกณฑ์ที่ว่าเป็นเพื่อน เกิด แก่ เจ็บ ตาย ปิยะวาจา คือการพูดจาด้วยความรักในจิตใจมีความรักจึงจะพูดออกไปเพราะไม่เพราะไม่เป็นประมาณแต่พูดจาออกไปด้วยความรักก็ย่อมจะเป็นไพเราะเป็นธรรมดา    ถ้าไม่เพราะด้วยวาจาก็ย่อมจะไพเราะด้วยความหมายขอให้พูดจาออกไปด้วยใจที่ประกอบอยู่ด้วยความรักก็เรียกว่าเป็น ปิยะวาจา ได้ สมานัตตาทำตนเป็นผู้เสมอกันไม่ยกตนข่มเขาว่าเรามีอะไรดีกว่าตอนนี้จะเอาอะไรมาเป็นหลักเสมอกัน ก็ใช้หลักเดิมๆอย่าเราว่านั้นแหละว่าทุกคนเป็นเพื่อน ทุกข์ เกิด แก่ เจ็บ ตาย ด้วยกัน มีความทุกข์อย่างเดียวกัน มีกิเลสอย่างเดียวกัน มีหัวอกเดียวกัน เราเสมอกันอย่างนี้เถอะและเราก็จะไม่ยกตนข่มท่านทำตนเป็นเพื่อน เกิด แก่ เจ็บ ตาย ด้วยกัน ก็เรียกว่า สมานัตตา แปลว่ามีตนอันเสมอกัน อัตถจริยา นั้นแปลว่าประพฤติประโยชน์ที่หมายถึงหน้าที่ ถ้ารู้สึกอย่างนี้แล้วก็ไม่อยู่เฉยๆกระทำหน้าที่ตามความรู้สึกอันนั้นทันทีจะช่วยเหลือซึ่งกันและกันสิ่งใดเป็นประโยชน์กับเพื่อนมนุษย์แล้วสิ่งนั้นจะต้องทำเมื่อกระทำกันออกไปนั้นก็คือการสงเคราะห์เป็นสังคม มธรรม คือธรรมะที่ต้องประพฤติต่อสังคมมีกันอยู่4อย่างด้วยกันอย่างนี้

ขอให้ช่วยกันสักหน่อย ที่ต้องพูดว่าสักหน่อยไม่ได้หมายความว่าให้ช่วยกันสักนิด สักหน่วยนี้มันหมายความว่าหายไปหมดแล้ว ช่วยดึงให้มันกลับมาอย่างน้อยก็ให้มันกลับมาว่าสังคมของเหล่าพุทธบริษัทโดยเฉพาะนี้ มีทาน คือการเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ มีปิยะวาจา มีการพูดจาด้วยความรัก สมานัตตา มีตนเสมอกันเพราะเป็นเพื่อน ทุกข์ เกิด แก่ เจ็บ ตาย ด้วยกัน มีอัตถจริยาประพฤติประโยชน์ต่อกันและกันไม่ทนนิ่งดูดายได้ แม้ว่ากรณีใดๆ ก็จะเปลี่ยนสังคมใหม่ให้เป็นสังคมที่ผิดไปจากที่เป็นอยู่ในปัจจุบันนี้แน่นอน ในคนชนเผ่าอื่นอื่น ลักธิอื่น

 เขาทำกันอย่างไรก็ตามใจเขาเราพุทธบริษัทเราถือธรรมะพระพุทธเจ้ามีหลักเกณฑ์ที่วางไว้อย่างนี้ว่าเราจะประพฤติต่อสังคมอย่างนี้ ที่นี้ก็จะมองดูต่อไปอีกว่าข้อเท็จจริงที่มันเกี่ยวกับเรื่องนี้นั้นมันมีการแตกต่างกันอยู่สำหรับคำว่าสังคมก็มีปัญหาสังคมในแง่ของการเมืองถือว่าในแง่ของศีลธรรม หรือพูดใหม่ว่าการประพฤติปฎิบัตินี้ไปในฐานะที่เป็นการเมืองหรือว่าทำไปในฐานะที่เป็นศีลธรรมคนในปัจจุบันหายใจเป็นการเมืองเพราะมันเนืองกันกับประโยชน์เฉพาะหน้า

 ถ้าพูดถึงศีลธรรมยังไม่รู้ว่าประโยชน์มันอยู่ที่ไหนโลกนี้ใช้การเมืองเป็นหลักค้ำประกันเพื่อประโยชน์ ใครมีอำนาจก็ใช้ อำนาจนั้นแสวงหาประโยชน์ในทางการเมืองคือไม่ใช้ทางศาสนา ทางธรรมะ ทางศีลธรรม และหาประโยชน์อย่างผู้ที่มีกิเลส ต้องการจะหาอย่างนี้เป็นเรื่องทางการเมือง ถ้าเป็นเรื่องของศีลธรรมเป็นเรื่องตรงกันข้ามไม่มีใครคิดหาประโยชน์ด้วยประโยชน์ของผู้อื่นมาเป็นของตัว มีแต่หวังให้ผู้อื่นได้รับประโยชน์จนตนยอมเป็นผู้ขาดแขลนอย่างนี้ก็ยังมี ให้ยึดมั่นถือมั่น ในหลักธรรมจริงแล้วย่อมเห็นแก่ประโยชน์ของส่วนรวมส่วนได้มากยิ่งกว่าเห็นแก่ประโยชน์ตน เดี๋ยวนี้เราได้ยินแต่คำพูดว่าเห็นแก่ส่วนรวมยิ่งกว่าส่วนตัวเราได้ยินแต่คำพูดเราไม่ค่อยได้เห็นการกระทำขอให้ถือเป็นเป้าหมายไว้ว่าเรายังถือหลักอยู่ว่าเราจะเห็นประโยชน์ส่วนรวมยิ่งกว่าประโยชน์ส่วนตัวราจะยอมทุกข์ยากลำบากเพื่อเห็นแก่ประโยชน์ส่วนรวมไม่หนี้ไปหาประโยชน์

 

---

บทความอื่น

บทความแนะนำ

Blog แนะนำ

Hot Links

คลังข้อสอบ | ข่าววิชาการ
เล่นกล/เกม | อ่านนิยาย
ข่าวทุนการศึกษา | ลิงค์

ขอบคุณผู้สนับสนุน