โทรเลข ก้าวย่างสำคัญของการสื่อสาร วิรุฬหกกลับ (52,137 views) first post: Tue 6 May 2008 last update: Tue 6 May 2008 ประเทศไทยได้มีการประกาศยกเลิกการรับส่งโทรเลขอย่างเป็นทางการไปแล้วเมื่อวันที่ 1 พ.ค. 2551 นับรวมระยะเวลานานถึง 133 ปี ..เราลองมาย้อนประวัติศาสตร์และวิวัฒนาการของโทรโลขไทย รวมถึงหลักการทำงานอย่างคราวๆ กันดีกว่าค่ะ

โทรเลข ก้าวย่างสำคัญของการสื่อสาร
โดย วิรุฬหกกลับ

---

บริการรับส่งโทรเลขในเมืองไทยได้มีการประกาศยกเลิกอย่างเป็นทางการไปแล้วเมื่อวันที่ 1 พ.ค. 2551 นับรวมระยะเวลาที่ประเทศไทยได้เปิดให้บริการโทรเลขเป็นเวลาถึง 133 ปี  โทรเลขเกิดขึ้นเพื่อใช้สำหรับการติดต่อสื่อสารถึงคนไกลอย่างได้ผลโดยอาศัยระยะเวลาอันรวดเร็วในยุคสมัยที่การสื่อสารไม่ก้าวหน้าเท่าที่ควร แต่สำหรับการสื่อสารในปัจจุบันแล้วโทรเลขอาจกลายเป็นเต่าคลานก็ได้เพราะการส่งแต่ละครั้งนอกจากจะต้องอาศัยผู้ชำนาญการพิเศษแล้วอาจจะต้องอาศัยเวลาของการนำไปส่งก็อาจะกินเวลาหลายชั่วโมง ผิดกับ sms ที่ส่งปุ๊บก็ถึงตัวผู้รับอย่างทันท่วงที หรืออินเตอร์เนต อย่าง msn hi5 ยิ่งมีการต่ออุปกรณ์ต่อพ่วงอย่างกล้องและไมโครโฟนเข้าไปด้วยก็สามารถพูดคุยกันแบบเห็นหน้ากันได้ด้วยซ้ำ

ในส่วนของประวัติความเป็นมาและวิวัฒนาการเกี่ยวกับโทรเลขเข้าใจว่าช่วงนี้คงมีหลายๆสื่อนำเสนอกันมาอยู่แล้วดังนั้นวิชาการดอทคอมจะขอกล่าวถึงประวัติความเป็นมาโดยพอสังเขปเพื่อเป็นการบันทึกความเปลี่ยนแปลงในครั้งนี้แต่จะเพิ่มส่วนที่เกี่ยวกับระบบการทำงานของโทรเลขและรหัสมอร์สเข้ามาด้วยเพื่อเป็นการไม่ให้ซำซากจำเจ

แซมวล มอร์ส

โทรเลขถือกำเนิดมาจาก จิตรกรผู้มีชื่อเสียงชาวอเมริกันนาม "แซมวล มอร์ส" (Samuel Morse) ผู้ให้กำเนิดการสื่อสารด้วยรหัสมอร์ส  แซมวล มอร์ส มีชีวิตอยู่ในช่วงคริตสตวรรษที่ 19 แรงผลักดันที่ทำให้มอร์สอยากให้มีการสื่อสารในสมัยนั้นเป็นไปด้วยความรวดเร็วทระยะทางไม่ใช่อุปสรรคเพราะครั้งหนึ่งตัวเขาเองเคยได้รับจดหมายแจ้งข่าวว่าภรรยาของตนเสียชีวิตแล้ว ล่าช้าไปถึง 3 วัน ทำให้เขารู้สึกสลดใจกับเหตุการณ์ครั้งนั้นเป็นอย่างมาก  ดังนั้นจึงตั้งความใฝ่ฝันไว้ว่าอยากจะทำให้การติดต่อสื่อสารกันระหว่างคนไกลเป็นไปได้ด้วยความรวดเร็วมากกว่าเดิม เพื่อให้ไม่มีอุปสรรคสำหรับการติดต่อสื่อสารที่เป็นกรณีเร่งด่วนดังที่ตัวเขาเคยประสบมาแล้วในกรณีที่ภรรยาของตนเสียชีวิต

มอร์สได้คิดค้นรหัสซึ่งใช้ในการสื่อสารขึ้นโดยมีการเรียกชื่อรหัสดังกล่าวว่ารหัสมอร์สเพื่อเป็นการให้เกียรติแก่แซมวล มอร์สผู้คิดค้น  รหัสมอร์สถือกำเนิดขึ้นในปีพ.ศ. 2380 ได้มีการทดลองส่งโทรเลขโดยใช้รหัสมอร์สขึ้นในวันที่ 24  พ.ค.  2387 มอร์สได้ทดลองส่งข่าวสารจากกรุง วอชิงตันดีซี ไปยังเมืองบัลติมอร์โดยส่งผ่านสายโทรเลขซึ่งรัฐบาลให้เงินสนับสนุน การส่งในครั้งนั้นรวมระยะทาง 57 กิโลเมตร  โทรเลขฉบับแรกปรากฏข้อความเพียงสั้นๆว่า "What hath God wrought"  ซึ่งข้อความดังกล่าวเป็นข้อความที่มีปรากฏอยู่ในพระคัมภีร์ไบเบิ้ลนั้นเอง

สำหรับในประเทศไทยเริ่มมีการนำระบบโทรเลขเข้ามาใช้ในครั้งแรกเมื่อปี พ.ศ. 2418 ซึ่งตรงกับรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 โดยก่อนหน้านั้นในวันที่  5 พ.ค  พ.ศ.2412 ก็ได้มีความพยายามที่จะจัดตั้งบริษัทก่อสร้างและบำรุงทางโทรเลขภายในอาณาเขตประเทศสยาม โดยมีชาวอังกฤษสองคน ได้ขอพระราชทานพระบรมราชานุญาตแด่องค์พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่  ซึ่งพระองค์ก็ทรงโปรดฯอนุญาตให้ทำได้ แต่การณ์ครั้งนั้นไม่ประสบความสำเร็จ  ดังนั้นในเวลา 4 ปีต่อมา  พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวจึงทรงรับสั่งให้กรมกลาโหม สร้างทางสายโทรเลขขึ้นโดยมีระยะทางจากกรุงเทพไปถึงปากน้ำ สมุทรปราการและวางสายโทรเลขใต้น้ำเลยไปถึงสันดอนปากแม่น้ำเจ้าพระยารวมระยะทางสิ้นสิ้น 45 กิโลเมตร โดยมีวัตถุประสงค์หลักเพื่อใช้ประโยชน์ในการสื่อสารกันของทางราชการ

เครื่องส่งโทรเลข
ภาพจาก www.exteen.com

ปี พ.ศ. 2421 กรมกลาโหมได้สร้างสายโทรเลขเพื่อใช้ประโยชน์ในทางราชการเป็นสายที่สองโดยมีระยะทางระหว่าง กรุงเทพ ถึงพระราชวังบางปะอิน  ในระยะแรกนั้นระบบการสื่อสารด้วยโทรเลขยังอยู่ในความดูแลของกรมกลาโหมจนกระทั่งปี พ.ศ 2426 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวจึงทรงโปรดเกล้าฯให้ตั้งกรมโทรเลขขึ้นมาเพื่อดูแลและรับผิดชอบเกี่ยวกับการสื่อสารทางโทรเลขโดยเฉพาะ  ในระยะนั้นได้มีการสร้างทางสายลวดอาบสังกะสีมีระยะทางจากกรุงเทพ ผ่านไปจนถึงจังหวัดพระตะบอง ซึ่งในสมัยนั้นยังอยู่ในเขตการปกครองของไทยแต่ในปัจจุบันเมื่อไทยเสียดินแดนให้ฝรั่งเศสพื้นที่ดังกล่าวจึงตกอยู่ในความดูแลของกัมพูชา

นอกจากนี้แล้วยังมีการเชื่อมต่อสายโทรเลขจากไทยเข้ากับสายโทรเลขอินโดจีน ดังนั้นจึงถือว่าสมัยนั้นเป็นการสร้างสายโทรเลขที่มีการติดต่อกับต่างประเทศเป็นครั้งแรก ในระยะแรกการสื่อสารแบบโทรเลขยังคงใช้ประโยชน์ในทางราชการเท่านั้นจนหระทั่งวันที่ 26 กค 2426 ได้มีการเปิดบริการให้ประชาชนทั่วไปใช้บริการได้ นี้คือความเป็นมาเกี่ยวกับการบริการโทรเลขในประเทศไทย นับเป็นระยะเวลายาวนานที่โทรเลขใช้ประโยชน์ในการสื่อสารของสังคมไทย

เสาโทรเลข
ภาพจาก www.rotfaithai.com

 

---

<<  รู้ถึงความเป็นมาอย่างย่อๆของระบบโทรเลขกันแล้วคราวนี้เรามาดูการทำงานของมันกันดีกว่า >>

หลักการทำงานของโทรเลข

การรับส่งโทรเลขคือการรับส่งสัญญาณที่อาศัยแม่เหล็กไฟฟ้าเป็นตัวนำสัญญาณจากผู้ส่งจะวิ่งไปตามขดลวดจนถึงผู้รับ และแน่นอนว่าการจะทำให้เกิดแม่เหล็กไฟฟ้านั้นส่วนประกอบสำคัญคือแกนของขดลวดตัวนำและขดลวดที่พันอยู่รอบๆแก่นเหล็กเพื่อจะทำให้เกิดกระแสไฟฟ้านั้นเอง ทั้งสองสิ่งนี้ถือเป็นส่วนประกอบสำคัญของเครื่องรับส่งโทรเลข โดยปลายลวดไฟฟ้าที่พันรอบแก่นเหล็กของเครื่องรับส่งโทรเลขด้านหนึ่งจะต่อเข้ากับขั้วไฟฟ้าหรือแบตเตอรี่ส่วนอีกด้านหนึ่งต่อกับอุปกรณ์รับส่ง เมื่อมีการกดสวิทซ์ซึ่งเป็นสปริงทองเหลืองก็จะทำให้เกิดเป็นวงจรไฟฟ้า และเกิดเป็นสนามแม่เหล็กไฟฟ้าในเครื่องรับทำให้สามารถดูดแผ่นเหล็กให้มากระทบกับแก่นเหล็กได้ และเมื่อหากกดแล้วปล่อยก็จะมีผลเป็นจุด(.)แต่หากกดค้างไว้ก็จะทำให้มีสัญญาณออกมาเท่ากับระยะเวลาที่กดค้างไว้จึงเป็นที่มาของสัญญาณแบบจุด(.)และแบบขีด(-) ในรหัสมอร์สนั้นเอง

การส่งโทรเลขแบบดั้งเดิม
ภาพจากคุณ Supakit www.thairunning.com

ในระยะแรกของการรับส่งสัญญาณโทรเลขนั้นยังอาศัยการใช้ไฟฟ้ากระแสตรงที่ส่งสัญญาณไปในสายลวดทำให้สามารถรับส่งสัญญาณโทรเลขได้ทางเดียวคือหากฝ่ายส่งยังส่งไม่เสร็จฝ่ายรับก็จะส่งกลับมาไม่ได้ ซึ่งเรียกระบบการรับส่งสัญญาณโทรเลขแบบนี้ว่าระบบระบบซิมเพล็กซ์ (simplex) ต่อมาได้มีการปรับปรุงวิธีการรับส่งสัญญาณทำให้สามารถทั้งรับและส่งสัญญาณได้พร้อมกันในสายลวดเส้นเดียว เรียกระบบนี้เรียกว่าระบบ ดูเพล็กซ์ (duplex) ภายหลังการรับส่งสัญญาณทางโทรเลขยังคงพัฒนาต่อไปจนกระทั้งเกิดเป็นระบบการรับส่งสัญญาณระบบมัลติเพล็กซ์  (multiplex) ซึ่งสามารถส่งโทรเลขไปมาในเวลาเดียวกัน และใช้สายเส้นเดียวกันได้มากกว่าระบบดูเพล็กซ์ ถึง 4 เท่า

ปัจจุบันก่อนจะมีการยกเลยให้บริการรับส่งโทรเลขในประเทศไทยได้เป็นระบบการรับส่งเป็นโทรพิมพ์ซึ่งใช้ไมโครคอมพิวเตอร์เป็นตัวควบคุมการทำงานและสามารถรับส่งสัญญาณด้วยความเร็วสูงถึง240คำต่อนาทีเลยทีเดียว

รหัสมอร์ส

เมื่อพูดถึงการรับส่งโทรเลขสิ่งที่ผู้คนโดยทั่วไปจะนึกถึงก็คงหนีไม่พ้นรหัสมอร์ส บ่อยครั้งที่เราได้เห็นในภาพยนตร์รหัสมอร์สได้ถูกนำไปใช้แก้วิกฤตในยามที่การสื่อสารอย่างอื่นถูกตัดขาด  ดังที่ได้กล่าวมาแล้วว่ารหัสมอร์สเป็นรหัสที่คิดค้นมาเพื่อใช้ในการรับส่งโทรเลขของแซมวล มอร์ส  รหัสมอร์สซึ่งเป็นรหัสสากลนั้นจะแทนด้วยด้วยภาษาอังกฤษ ส่วนประเทศอื่นก็จะนำรหัสมอร์สสากลมาปรับใช้เพื่อให้เข้ากับภาษาของตนเอง เช่น จีน ใช้ตัวเลข 4 ตัว เป็นรหัส 1หมู่ แทนตัวอักษรจีน 1 ตัวมีตัวเลขรหัสใช้เกือบ 9999 หมู่ เลยทีเดียว

ยกตัวอย่างเช่น 0079 แปลว่า เมืองหลวง ;  1948 แปลว่า ประเทศเป็นต้น

รหัสมอร์สากล จะมีการแทนสัญลักษณ์ดังนี้

รหัสมอร์สไทย จะมีการแทนสัญลักษณ์ดังนี้

บางคนรวมทั้งผู้เขียนดูรหัสมอร์สแล้วคงต้องบอกว่าน่าปวดหัวและดูล้าหลังเอามาก ๆ กับสัญญาณที่มีแต่ขีดกับจุดเต็มไปหมดยิ่งเมื่อนำมาเทียบกับการสื่อสารในยุคปัจจุบันด้วยและกลายเป็นคนละเรื่องกันเลย ในสมัยที่การสื่อสารด้วยระบบอินเตอร์เนต  สื่อสารด้วยระบบคอมพิวเตอร์ โทรศัพท์เคลื่อนที่ไร้สายดูสุขสบายกว่าการต้องท่องจำรหัสเพียงสองตัวมากมายเหลือเกิน แต่หากพิจารณากันดีๆแล้วความสะดวกสบายของการสื่อสารในยุคปัจจุบันนั้นก็อาศัยการสื่อสารด้วยเลขสัญญาณเพียงสองตัวด้วยเช่นกัน คือ 0 กับ 1 ในระบบดิจิตอลนั้นเอง จะว่าไปรหัสมอร์สที่มีเพียง  . กับ – ก็เหมือนกับสัญญาณดิจิตอลในเลขฐาน 2  ซึ่งมีแค่ 0 กับ 1

และแม้วิทยาการในทางด้านการสื่อสารจะก้าวหน้าเพียงใด การรับส่งโทรเลขกลายเป็นสิ่งล้าหลังแต่สิ่งสำคัญของการสื่อสารด้วยโทรเลขนั้นนับได้ว่าเป็นก้าวย่างที่ยิ่งใหญ่และเป็นก้าวอย่างสำคัญที่ช่วยในการพัฒนาการสื่อสาร เพราะก่อนจะมาถึงยุคของโทรเลขเรานั้นมนุษย์เรายังคงต้องอาศัยการสื่อสารกันด้วยม้าเร็ว ควันไฟ และ นกพิราบ และแม้เวลาจะผ่านไปนานขนาดไหนโทรเลขก็คือการเปลี่ยนแปลงที่สำคัญครั้งหนึ่งของประวัติศาสตร์การสื่อสาร

---

 

ขอบคุณผู้สนับสนุน