 |
<script language="JavaScript" src="http://www.vcharkarn.com/javafeed/article/36884" type="text/javascript"></script> |
|
|
ตามรอยสึนามิโบราณ
ปัจจุบันภัยพิบัติต่างๆ ได้เกิดและมีความรุนแรงมากขึ้น ไม่ว่าจะเป็นเหตุแผ่นดินไหวที่ประเทศจีน หรือพายุไซโคลนนาร์กีสที่ถล่มประเทศพม่าและในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมาประเทศไทยและอีกหลายๆ ประเทศ ก็ประสบกับภัยพิบัติ "สึนามึ" มาร่วมกันตามรอยสึมามึกันในบทความนี้กันค่ะ.
post ครั้งแรก: Fri 16 May 2008, 9:42 pm ปรับปรุงล่าสุด: Tue 20 May 2008, 4:04 pm
|
หน้าที่ 1 - ตามรอยสึนามิโบราณ
เรื่องและภาพ : ผศ.ดร. มนตรี ชูวงษ์
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ภาควิชาธรณีวิทยา คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
เมษายน ๒๕๕๐ ผมได้รับเชิญไปบรรยายเรื่องข้อมูลผลกระทบทางกายภาพและทางธรณีวิทยาจากสึนามิในประเทศไทยเมื่อปี ๒๕๔๗ ที่จัดขึ้นโดยศูนย์วิจัยควอเทอร์นารีแห่งมหาวิทยาลัยวอชิงตัน เมืองซีแอตเติล สหรัฐอเมริกา ซึ่งเป็นหน่วยวิจัยทางธรณีวิทยา ธรณีสัณฐานวิทยาที่มีชื่อเสียงเป็นที่รู้จักแห่งหนึ่งของโลก
คลื่นสึนามึขนาดกวาดตะกอนจากพื้นทะเลเข้ามาบริเวณหาดบางเนียง เขาหลัก พังงา
ผมมีโอกาสได้แลกเปลี่ยนทัศนะความเห็นในเชิงวิชาการธรณีวิทยาที่เกี่ยวข้องกับงานวิจัยสึนามิ ทั้งกับนักวิจัย นักศึกษา และอาจารย์จากมหาวิทยาลัยวอชิงตัน และพบว่าเป็นเรื่องน่าเสียดายที่บ้านเราไม่ค่อยมีใครสนใจศึกษา ค้นคว้าวิจัยเรื่องสึนามิอย่างลึกซึ้งจริงจัง ในขณะที่นักวิชาการต่างประเทศดูจะเป็นนักล่าข้อมูลใหม่ๆ อยู่ตลอดเวลา
ในการนี้ ผมและกลุ่มอาจารย์ นิสิตจากภาควิชาธรณีวิทยา คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้ร่วมกันศึกษาธรณีวิทยาสึนามิมาอย่างต่อเนื่อง ตั้งแต่การติดตามผลกระทบและการฟื้นฟูโดยธรรมชาติในพื้นที่ที่เกิดความเสียหาย เช่นบริเวณหน้าหาดต่างๆ รวมถึงการค้นหาหลักฐานทางธรณีวิทยาที่น่าจะบ่งชี้ว่าเคยเกิดสึนามิขึ้นในอดีตหรือไม่
เป็นไปได้ไหมว่าการตามรอยทางธรณีวิทยาจะทำให้เราพบว่าสึนามิโบราณเคยเกิดขึ้นมาแล้วในประเทศไทย เพื่อจะอาศัยข้อมูลนี้เป็นฐานในการคาดการณ์สึนามิที่จะเกิดในอนาคต รวมถึงเป็นข้อมูลทางธรณีวิทยาของการค้นพบครั้งประวัติศาสตร์ที่น่าจะเชื่อมโยงกับการศึกษาประวัติศาสตร์และโบราณคดีต่อไปในอนาคต
ตะกอนสึนามิในอดีตที่พบบริเวณที่ลุ่มต่ำหลังแนวสันทรายเกาะพระทอง พังงา แสดงความต่อเนื่องของชั้นการสะสมตัว
ตะกอนสึนามึใหม่บนชั้นตะกอนทรายบริเวณหน้าหาดบางเนียง
หน้าที่ 2 - ตามรอยจากจารึกประวัติศาสตร์
ตามรอยจากจารึกประวัติศาสตร์
ถึงแม้ว่าหลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่รวบรวมได้จะไม่มีการบันทึกว่า เคยเกิดสึนามิหรือคลื่นทะเลที่มีความรุนแรงมาก่อนในประเทศไทย จะมีก็แต่เรื่องเล่าต่อๆ กันมารุ่นต่อรุ่นจากบรรพบุรุษชาวมอแกนที่อาศัยอยู่บริเวณหมู่เกาะสุรินทร์ จังหวัดพังงา ว่า หากมีเหตุการณ์น้ำทะเลลดระดับผิดปรกติ ให้รีบหนีขึ้นที่สูงเพราะจะมีคลื่นใหญ่พัดมา ขณะที่หลักฐานในพงศาวดารต่างๆ เท่าที่สืบค้นได้ก็เพียงแต่อ้างถึงเหตุการณ์แผ่นดินไหวว่าเคยเกิดมาแล้วในอดีต โดยมีการบันทึกเป็นลายลักษณ์อักษรไว้บ้างทั้งที่เกิดในประเทศไทยและในประเทศใกล้เคียง โดยเฉพาะการสั่นสะเทือนของแผ่นดินไหวในพม่าที่ส่งผลถึงประเทศไทยนั้น ได้มีการบันทึกไว้ตั้งแต่ก่อนสมัยสุโขทัย สมัยอยุธยา มาจนถึงปัจจุบัน และนักวิชาการหลายสาขาได้เคยทำการประเมินความรุนแรงโดยอาศัยข้อความในจารึก การประเมินความรุนแรงดังกล่าวเรียกเป็น มาตราเมอร์คาลี ซึ่งต่างจากการวัดขนาดความรุนแรงที่ได้จากเครื่องมือทันสมัยกว่า ที่เรียกว่า มาตราริกเตอร์ ในปัจจุบัน
วินาทีที่สึนามิเข้าปะทะเกาะพีพีดอน กระบี่
แผ่นดินไหวในอดีตที่เกิดรุนแรงและพบหลักฐานความเสียหายชัดเจนในประวัติศาสตร์ไทย ได้แก่ การพังทลายของยอดเจดีย์หลวงที่เชียงใหม่ ราว พ.ศ. ๒๐๘๘ แต่แผ่นดินไหวครั้งนั้นอาจมีจุดศูนย์กลางการเกิดบนบก ผมกำลังจะบอกว่าการเกิดสึนามินั้นสัมพันธ์กับการเกิดแผ่นดินไหวหรือการขยับตัวของมวลสารขนาดมหึมาที่อยู่ในทะเลเป็นส่วนใหญ่ (ที่ภาษาวิชาการธรณีวิทยาเรียกว่า submarine earthquake and landslide) ฉะนั้น หากเราสามารถหาข้อมูลการเกิดแผ่นดินไหวในอดีตที่เคยเกิดในทะเล ไม่ว่าจะใกล้หรือไกลจากประเทศไทย ก็น่าจะเป็นจุดเริ่มต้นให้เราสามารถตามรอยต่อไปได้ว่าบริเวณดังกล่าวเคยเกิดสึนามิหรือไม่
ในทางกลับกัน หากเราพบหลักฐานที่แสดงว่าเคยมีสึนามิเกิดขึ้น เราก็อาจจะคิดย้อนกลับได้ว่า เคยมีแผ่นดินไหวเกิดในทะเลหรือไม่ อย่างไร หรืออาจจะระบุได้ด้วยซ้ำหากทำแบบจำลองทางคณิตศาสตร์ที่แม่นยำว่า แผ่นดินไหวที่ก่อให้เกิดสึนามิเคยเกิดที่ใด แต่ก็อย่าลืมว่า แผ่นดินไหวที่เกิดในทะเลไม่จำเป็นต้องเกิดสึนามิทุกครั้งไป เพราะการเกิดสึนามิยังมีปัจจัยเรื่องทิศทางการขยับตัวของแผ่นเปลือกโลก รวมถึงขนาดความรุนแรงของแผ่นดินไหวเข้ามาเกี่ยวข้องอีก สึนามิเกิดได้ในหลายระดับความรุนแรง บางครั้งแผ่นดินไหวในทะเลระดับไม่รุนแรงก็สามารถทำให้เกิดสึนามิที่มีความสูงของคลื่นเมื่อเข้าถึงชายฝั่งไม่กี่เซนติเมตรก็ได้
หน้าที่ 3 - ร่องรอยทางธรณีวิทยาที่สึนามิ ๒๕๔๗ ทิ้งไว้
ร่องรอยทางธรณีวิทยาที่สึนามิ ๒๕๔๗ ทิ้งไว้
การสำรวจและค้นหาประวัติสึนามิโบราณเป็นสิ่งที่ท้าทายสำหรับนักธรณีวิทยาและนักประวัติศาสตร์ แม้พอจะคาดหวังได้ว่าสามารถพบหลักฐานได้โดยไม่ยากนัก แต่การจะได้มาซึ่งหลักฐานที่ชัดเจนก็ต้องมีการสำรวจและพิสูจน์ด้วยกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ จนกว่าจะมั่นใจได้ว่าหลักฐานที่พบใช่สึนามิโบราณหรือไม่
ฉะนั้นการสำรวจจึงต้องเริ่มจากการเลือกพื้นที่ที่มีสภาพธรณีวิทยาเหมาะสม ไม่มีกิจกรรมของมนุษย์เข้ามาเกี่ยวข้อง โดยเฉพาะพื้นที่ชายฝั่งแถบทะเลอันดามันนั้นได้เคยมีการขุดทำเหมืองแร่ดีบุกกันอย่างมากมายเมื่อหลายสิบปีที่ผ่านมา ทั้งบนฝั่งและในทะเล จนพื้นที่บางแห่งได้เปลี่ยนสภาพไปมาก มีเนินทรายเตี้ยๆ ที่ขุดขึ้นมาจากบ่อเหมืองเกิดขึ้นมากมาย ยังจะบ่อเหมืองเก่าที่กระจายอยู่ทั่วไปในบริเวณชายฝั่งทั้งภูเก็ต พังงา ระนอง รวมไปถึงเกาะต่างๆ เช่น เกาะคอเขา เกาะพระทอง เป็นต้น การเลือกพื้นที่จึงจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องคำนึงถึงสิ่งเหล่านี้
สึนามิเมื่อวันที่ ๒๖ ธันวาคม ๒๕๔๗ นอกจากได้สร้างความเสียหายแก่ชีวิตและทรัพย์สินเป็นจำนวนมากแล้ว ยังส่งผลให้เกิดความเสียหายต่อทรัพยากรชายฝั่ง ทรัพยากรทางธรณีวิทยาและสภาพภูมิประเทศชายฝั่ง โดยเฉพาะการสูญเสียพื้นที่จากการกัดเซาะบริเวณหน้าหาดอย่างรุนแรงในพื้นที่ตามแนวชายฝั่งทะเลอันดามัน ซึ่งได้ทิ้งร่องรอยทางธรณีวิทยาที่สำคัญและเป็นต้นแบบสำหรับทำการสืบค้นประวัติของสึนามิโบราณได้เป็นอย่างดียิ่ง
ร่องรอยที่ว่านั้นคือ
ตะกอนที่สะสมตัวโดยสึนามิ (Tsunami deposit)
ทุกพื้นที่ที่น้ำทะเลจากสึนามิได้ท่วมเข้าไปในแผ่นดิน มักพบการสะสมตัวของตะกอนใหม่ปิดทับพื้นผิวเดิมเป็นบริเวณกว้าง และบางแห่งพบการสะสมตัวของตะกอนใหม่เข้าไปในแผ่นดินจากหน้าชายหาดหลายร้อยเมตร ร่องรอยทางตะกอนวิทยา (Sedimentological clue) ที่สำคัญมากที่ยืนยันว่าเป็นตะกอนใหม่อันเกิดจากการพัดพามาโดยสึนามิ คือ รูปแบบของตะกอนบนพื้นผิว (Surface sedimentary pattern) อันได้แก่ โครงสร้างและรูปร่างของตะกอนที่เป็นริ้วคลื่น (Ripple structure) และโครงสร้างที่เป็นเนินทราย (Dune structure) ที่แสดงทิศทางการพัดพาทั้งเข้าไปในแผ่นดิน (Landward) และพัดพาออกฝั่งทะเล (Seaward) รูปแบบ ขนาด และความหนาของตะกอนใหม่ที่ถูกพัดพาจากสึนามิมีความหลากหลายแตกต่างกันในแต่ละพื้นที่
โครงสร้างตะกอนบนพื้นผิวบริเวณหาดบางเทา จังหวัดภูเก็ต แสดงให้เห็นทิศทางการพัดพาขณะสึนามิเคลื่อนตัวเข้าหาแผ่นดินได้เป็นอย่างดี โครงสร้างตะกอนดังกล่าวจัดว่าเป็นข้อมูลทางธรณีวิทยาที่สำคัญมาก เพราะโครงสร้างบนพื้นผิวตะกอนมักจะถูกทำลายไปทันทีหลังการสะสมตัว ในระดับสากลมีรายงานการค้นพบโครงสร้างตะกอนบนพื้นผิวไม่มากนัก โครงสร้างตะกอนบนพื้นผิวที่เห็นได้ชัดเจนประกอบด้วย เนินทรายรูปร่างสมมาตรและไม่สมมาตรแสดงทิศทางเข้าสู่แผ่นดิน (Symmetrical and asymmetrical landward dunes) (รูป A, B และ C) ริ้วคลื่นแสดงทิศทางเข้าสู่แผ่นดิน (Landward ripple) (รูป D และ E) ริ้วคลื่นแสดงทิศทางออกสู่ทะเลปิดทับบนเนินทราย (Seaward ripple on dune) (รูป F)
ตะกอนที่สะสมตัวโดยสึนามิจัดได้ว่าเป็นหลักฐานทางธรณีวิทยาที่สามารถเก็บรักษาไว้โดยธรรมชาติได้ แม้ว่าในบางพื้นที่ หลักฐานทางตะกอนวิทยาดังกล่าวจะถูกทำลายไปอย่างรวดเร็ว แต่ในหลายพื้นที่ ตะกอนสึนามิเมื่อปี ๒๕๔๗ ก็ยังปรากฏให้เห็นจนปัจจุบัน ตะกอนสึนามินี้เองที่เราจะใช้เป็นแนวทางในการสืบค้นประวัติการเกิดสึนามิในอดีต
เป้าหมายหลักของการสำรวจก็คือ ต้องหาตะกอนที่สะสมตัวจากสึนามิโบราณ (Paleotsunami deposit) ให้ได้ ไม่ว่าจะสะสมตัวในสภาพแวดล้อมแบบไหน ในพื้นที่อื่นๆ ทั่วโลกที่นักวิจัยด้านนี้ให้ความสำคัญในเรื่องการเลือกพื้นที่สำรวจก็คือ มักเป็นบริเวณที่โล่งและลุ่มต่ำ หรือบริเวณป่าชายเลน ที่มักพบชั้นตะกอนสึนามิซึ่งส่วนใหญ่เป็นตะกอนขนาดทรายแทรกสลับกับดินโคลน เพราะว่าดินโคลนเหล่านี้มักจะเกิดการสะสมตัวในสภาพแวดล้อมที่น้ำนิ่ง ไม่มีคลื่นลมจากทะเลมารบกวนมากนัก ตะกอนที่แขวนลอยอยู่ในน้ำจะสามารถตกจมได้ง่ายเมื่อสภาพน้ำนิ่งๆ แต่หากมีคลื่นแรงๆ เข้ามา ดังเช่นสึนามิ มันมักจะพาตะกอนขนาดทรายมาสะสมตัวด้วย นี่คือสมมุติฐานหนึ่งที่ใช้กันทั่วโลกในการหาประวัติสึนามิ ทั้งนี้ทั้งนั้นก็มีข้อจำกัดและคำถามอีกหลายๆ อย่างที่ควรระวัง เช่น หากสึนามิไม่ได้วิ่งผ่านแหล่งตะกอนทราย เราก็อาจไม่พบชั้นตะกอนทรายที่จะถูกสึนามิพัดพามาก็เป็นได้ ซึ่งก็คงต้องสืบหาจากตะกอนชนิดอื่นๆ เช่น ก้อนกรวด ก้อนปะการัง
การรักษาสภาพของตะกอนสึนามิหลังจากเกิดการสะสมตัวก็เป็นอีกประเด็นหนึ่งที่สำคัญ คือต้องอยู่ในภาวะที่ไม่ถูกรบกวนหลังจากสะสมตัว หรือตะกอนสึนามิถูกพัดพามาสะสมตัวในสภาพแวดล้อมที่โดยปรกติชนิดของตะกอนสะสมตัวแตกต่างจากตะกอนสึนามิอย่างชัดเจน เช่น ตะกอนทรายสึนามิตกจมในบึงหรือหนองน้ำ เป็นต้น คงไม่ต่างกับบรรพชีวินหรือฟอสซิลที่ต้องรักษาสภาพไว้ในจังหวะเวลาที่เหมาะสม สภาพแวดล้อมทางกายภาพและทางเคมีเหมาะสมพอดี จึงไม่น่าแปลกอะไรที่กว่าจะเจอฟอสซิลแต่ละชิ้นช่างยากเหลือเกิน ตะกอนสึนามิโบราณก็เช่นกัน ยากมากที่จะค้นหาตะกอนที่สะสมตัวแบบสมบูรณ์
หน้าที่ 4 - ตามรอยสึนามิโบราณที่ภูเก็ตและพังงา
ตามรอยสึนามิโบราณที่ภูเก็ตและพังงา
ส่วนตัวผมเองคิดว่าต้องตามรอยสึนามิโบราณกันอีกหลายปี เพื่อให้แน่ใจว่าเราไม่พลาดช่วงเวลาใดเวลาหนึ่งที่สึนามิเคยเกิดในประเทศไทย เพราะอย่าลืมว่าการเกิดสึนามิอาจจะนำพาตะกอนมาสะสมตัวหรือไม่ก็ได้ สภาพภูมิประเทศที่แตกต่างกันในแต่ละแห่งก็เป็นอีกปัจจัยที่ทำให้เราอาจจะไม่พบตะกอนสึนามิโบราณก็ได้ หรือถ้าพบก็อาจจะเกิดจากสึนามิในช่วงเวลาที่ต่างกันได้อีก ทั้งหมดทั้งปวงนี้เป็นเหตุผลที่เราคงจะต้องเจาะสำรวจกันให้ทั่วถึงครอบคลุมทุกพื้นที่ในแถบทะเลอันดามัน และนั่นจึงเป็นอีกเหตุผลว่า ทำไมต้องเจาะสำรวจที่ภูเก็ต ทั้งๆ ที่สภาพพื้นที่ไม่น่าจะคงสภาพเดิมไว้แล้ว
ร่องรอยของป่าเสม็ดบนเกาะพระทอง ไม้ชายเลนยืนต้นตายเพราะทนความเค็มของดินและน้ำหลังสึนามึไม่ไหวหลังจากที่ทีมงานของเราศึกษาความเป็นไปได้ในเชิงพื้นที่ที่มีโอกาสพบสึนามิโบราณ พวกเราก็เริ่มตะลุยเจาะสำรวจที่ภูเก็ต คือ พื้นที่ลุ่มต่ำบริเวณด้านหลัง (ด้านตะวันออก) ของชายหาดกมลา การขุดเจาะใช้เครื่องมือเจาะตะกอนแบบมือหมุน (Hand auger) และแบบกระแทก (Piston core) ซึ่งสามารถขุดเจาะสำรวจตะกอนอย่างต่อเนื่องได้ระดับลึกถึงประมาณ ๔-๕ เมตร ในบริเวณที่ลุ่มต่ำที่มีตะกอนดินโคลนเป็นส่วนใหญ่ นอกจากนี้ยังได้ทำการขุดหลุมทดสอบโดยใช้พลั่วสนาม ผลการสำรวจพบความเป็นไปได้ว่า ชั้นตะกอนทรายเหล่านั้นน่าจะมาจากสึนามิที่เกิดขึ้นก่อนปี ๒๕๔๗ (เราเรียกชั้นเหล่านี้ว่า Candidate for the pre 2004 tsunami deposit) หรือไม่ก็จากการพัดพาโดยธรรมชาติโดยคลื่นลมแรงกว่าปรกติที่พาน้ำทะเลท่วมข้ามมาพร้อมตะกอน ในขณะที่ชายหาดเดิมอยู่ใกล้ๆ กับที่ลุ่มต่ำหลังแนวสันทรายที่เรากำลังขุดกันอยู่ ซึ่งผลการสำรวจอย่างน้อยก็ทำให้เราพอมีความหวังว่า น่าจะพบตะกอนสึนามิโบราณในแถบพื้นที่อื่นๆ ในบริเวณอันดามันนี้
ทีมสำรวจกำลังขุดเจาะสำรวจตะกอนสึนามิบริเวณป่าชายเลน ทับละมุ พังงา
การขุดเจาะสำรวจตะกอนสึนามิในบริเวณป่าชายเลนท่าเรือทับละมุ จังหวัดพังงา ที่เป็นพื้นที่ติดกับร่องน้ำใหญ่ที่เชื่อมบกกับทะเล โดยตำแหน่งที่พวกเราเลือกก็คือ บริเวณด้านใต้ของปากแม่น้ำที่หากดูผลกระทบจากสึนามิเมื่อปี ๒๕๔๗ แล้ว ยังคงเหลือร่องรอยป่าชายเลนที่ล้มระเนระนาดอยู่ให้เห็นโดยทั่วไป ไม้บางต้นโดนถอนรากถอนโคนออกไปเลยก็มี นอกจากนี้ยังพบเศษก้อนปะการังขนาดต่างๆ กระจัดกระจายอยู่บริเวณหาดตะกอนทรายก่อนเข้าพื้นที่เจาะสำรวจ
ผลการเจาะสำรวจพบชั้นปะการังแทรกสลับกับชั้นดินโคลนป่าชายเลน ทีมสำรวจจึงตกลงกันเรียกว่าเป็นชั้น Candidate for the pre 2004 tsunami deposit เช่นเดียวกัน ซึ่งผลการหาอายุชั้นซากปะการังพบว่ามีอายุอยู่ระหว่าง ๓,๗๑๐-๒,๗๒๐ ปี เทียบได้กับยุคก่อนประวัติศาสตร์ของประเทศไทย อย่างไรก็ตามในต่างประเทศก็พบชั้นตะกอนสึนามิที่มีอายุเก่าแก่ราวๆ นี้ในหลายพื้นที่เช่นกัน
หน้าที่ 5 - พบแล้ว สึนามิโบราณยุคประวัติศาสตร์
พบแล้ว สึนามิโบราณยุคประวัติศาสตร์
หลังจากทีมงานของเราได้พยายามเจาะสำรวจในพื้นที่จังหวัดภูเก็ต และพื้นที่บางส่วนของจังหวัดพังงา โดยเน้นพื้นที่ที่มีผู้คนอาศัยอยู่ แต่ผลที่ได้ก็ยังไม่เป็นที่พอใจ เพราะอายุตะกอนสึนามิที่ได้จากพื้นที่ทับละมุแสดงอายุสึนามิในอดีตที่เก่าแก่มาก คือราว ๒,๐๐๐ กว่าปีมาแล้ว ซึ่งเราก็ยังไม่แน่ใจว่าช่วงเวลาระหว่าง ๒,๐๐๐ กว่าปีมาจนถึงก่อนวันที่ ๒๖ ธันวาคม ๒๕๔๗ เคยมีสึนามิเกิดขึ้นและส่งผลกระทบต่อประเทศไทยหรือไม่
ถ้าเราสำรวจกันจนครบทุกพื้นที่แล้วไม่พบหลักฐานอื่นๆ อีก ก็สบายใจได้ว่าสึนามินั้นนานๆ จะเกิดสักหน ปัญหาคือเรายังสำรวจไม่ครบทุกพื้นที่ ฉะนั้นทีมงานของเราก็ต้องตะลุยกันต่อไป ทีมสำรวจได้ตะลุยพื้นที่แถบเขาหลัก แหลมปะการัง จังหวัดพังงา บางแห่งก็พบชั้นเศษปะการังแทรกสลับกับทรายชายหาด ซึ่งก็เป็นอีกหลักฐานที่น่าสนใจเพราะเราพบชั้นเศษปะการังมาตั้งแต่ที่ทับละมุแล้ว
ในที่สุดเราก็คิดกันว่า หากไม่พบตะกอนสึนามิในอดีตในที่ที่มีผู้คนอาศัยอยู่ ก็ต้องลองหาพื้นที่ที่ยังคงสภาพภูมิประเทศเดิมๆ ไว้ได้อย่างสมบูรณ์ที่สุด หนึ่งในพื้นที่ในฝันของพวกเราก็คือ บนเกาะต่างๆ ที่ยังไม่มีใครไปทำกิจกรรมอะไรบนนั้น
พื้นที่หนึ่งที่เราได้ค้นพบหลักฐานทางตะกอนวิทยาที่สำคัญคือ เกาะพระทอง ตั้งอยู่ระหว่างอำเภอตะกั่วป่ากับอำเภอคุระบุรี จังหวัดพังงา เป็นเกาะที่มีพื้นที่ส่วนใหญ่เป็นที่ราบลอนคลื่น คือมีความสูงจากระดับน้ำทะเลปัจจุบันไม่มาก การขุดเจาะสำรวจบนเกาะของพวกเราก็ทำในพื้นที่ที่เป็นที่ลุ่มต่ำ ทั้งที่ปัจจุบันบางแห่งน้ำแห้งแล้วและบางแห่งก็ยังมีน้ำขังอยู่ เพราะตะกอนสึนามิมันไม่เลือกสะสมตัว น้ำทะเลจากสึนามิไปถึงไหน ตะกอนก็มีโอกาสไปได้ไกลเท่านั้น ฉะนั้นการเจาะสำรวจบางครั้งก็ต้องลุยน้ำลุยโคลนกันเป็นเรื่องธรรมดา
คราวนี้เรานำเครื่องเจาะตะกอนแบบหมุนชนิดที่สามารถเจาะตะกอนในน้ำได้ด้วย เจาะกันไปทั้งหมดก็ประมาณ ๓๐ กว่าหลุม กระจายตัวอยู่ในพื้นที่ที่ถูกน้ำทะเลจากสึนามิปี ๒๕๔๗ ท่วมถึง มาถึงตอนนี้ เราพบชั้นการสะสมตัวของตะกอนทรายแทรกสลับในชั้นดินโคลนในหลายๆ ตำแหน่ง ทีมงานเจาะสำรวจกันมาเรื่อยๆ จนมาถึงที่ลุ่มต่ำอยู่ระหว่างแนวสันทราย ห่างจากหน้าหาดปัจจุบันประมาณ ๔๐๐ เมตร ซึ่งเป็นพื้นที่ในฝันเลยทีเดียว ส่วนตัวผมเองก็ไม่ได้คาดคิดว่าพื้นที่จะสวยงามถึงเพียงนี้ คือมีสภาพภูมิประเทศเหมาะสมเป็นอย่างมากที่จะดักตะกอนทรายจากการพัดพามาโดยสึนามิ
การสำรวจอย่างต่อเนื่องมาจนถึงปัจจุบัน ทีมงานมั่นใจว่าพบหลักฐานทางธรณีวิทยาที่บ่งชี้ว่าเกิดจากสึนามิโบราณแล้ว โดยหลักฐานสำคัญคือ ตะกอนที่สะสมตัวจากสึนามิโบราณ (Paleotsunami deposit) บนเกาะพระทองแห่งนี้ พบชั้นตะกอนทรายแทรกอยู่ระหว่างชั้นดินกระจายตัวอยู่ทั่วไปในแอ่งที่ลุ่มต่ำ โดยมีชั้นตะกอนทรายแทรกสลับชั้นดินจำนวน ๓ ชั้น
จากการคำนวณอายุโดยวิธีคาร์บอน ๑๔ (Carbon-14 and AMS) พบว่า ชั้นบนสุดของตะกอนสึนามิโบราณมีอายุราว ๖๐๐ ปีมาแล้ว ซึ่งจัดได้ว่าเป็นสึนามิโบราณที่เกิดขึ้นระหว่างตอนปลายสมัยสุโขทัยถึงอยุธยาตอนต้น การค้นพบครั้งนี้ทำให้เรามั่นใจว่า สึนามิเคยเกิดขึ้นในประเทศไทยมาแล้วแน่นอน แต่ด้วยช่วงคาบอายุการเกิดซ้ำเท่าใดนั้น ยังเป็นคำตอบที่ต้องตามรอยกันต่อไป ด้วยเหตุผลที่ว่าเราคงต้องสำรวจครอบคลุมทุกพื้นที่ตามแนวชายฝั่งทะเลอันดามัน เพื่อให้มั่นใจว่าในช่วงระหว่าง ๖๐๐ ปีที่แล้ว มาจนถึงปี ๒๕๔๗ เคยมีสึนามิเกิดขึ้นหรือไม่ หากพบหลักฐานที่บ่งชี้ชัดเจนว่าเคยมีสึนามิเกิดขึ้นระหว่างนั้น เราอาจจะได้ช่วงความถี่ของการเกิดสึนามิได้ชัดเจนมากขึ้น การคำนวณหรือการคาดการณ์ว่าสึนามิจะเกิดขึ้นเมื่อไรในอนาคตนั้นก็อาจจะเป็นไปได้มากขึ้นเช่นกัน
สำหรับความเกี่ยวเนื่องกันของตำแหน่งการเกิดแผ่นดินไหวที่ก่อให้เกิดสึนามิในอดีตนั้นก็เป็นอีกประเด็นที่ต้องรอผลการสำรวจประวัติสึนามิให้ชัดเจนก่อนว่าพบที่ไหนบ้าง ซึ่งหากเราได้ข้อมูลเพียงพอที่จะสืบหาตำแหน่งของการเกิดแผ่นดินไหวได้ ก็จะเป็นกุญแจสำคัญในการประเมินพื้นที่ความเสี่ยงที่จะเกิดแผ่นดินไหวในทะเล ซึ่งอาจจะเป็นพื้นที่ใกล้ๆ บริเวณชายฝั่งทะเลอันดามันของเรานี่เองก็เป็นได้
ความเกี่ยวพันของพิบัติภัยโดยเฉพาะแผ่นดินไหวและสึนามิ กับประวัติศาสตร์ของประเทศก็เป็นอีกประเด็นที่น่าจะต้องมีการวิเคราะห์และสืบหา การล่มสลายของชุมชนโบราณหลายๆ แห่ง รวมถึงการย้ายแหล่งที่อยู่อาศัยเป็นเรื่องที่น่าสนใจเป็นอย่างยิ่งหากพบหลักฐานหรือข้อมูลที่เกี่ยวพันกับพิบัติภัยทางธรณีวิทยานี้ การสืบค้นจากจารึกประวัติศาสตร์อย่างจริงจังโดยการวิเคราะห์ข้อความในจารึกต่างๆ อย่างละเอียดอาจเป็นอีกแนวทางหนึ่งที่จะช่วยให้การวิเคราะห์ประวัติศาสตร์เป็นไปอย่างรอบด้าน อันจะเป็นการบูรณาการศาสตร์ต่างๆ ที่เกี่ยวข้องเพื่อการตามรอยประวัติศาสตร์พิบัติภัยของประเทศต่อไปในอนาคต
ขอขอบคุณ : นิตยสาร สารคดี ที่ให้โอกาสนำเสนอข้อมูลธรณีวิทยาสึนามิโบราณเรื่องนี้ ทีมสำรวจจากภาควิชาธรณีวิทยา คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้แก่ ดร.ปัญญา จารุศิริ, ดร. ฐาสิณีย์ เจริญฐิติรัตน์, ดร. เครือวัลย์ จันทร์แก้ว, ดร. วิชัย จูฑะโกสิทธิ์กานนท์, อาจารย์พิษณุพงศ์ กาญจนพยนต์, นักวิชาการและนักสำรวจจากนานาชาติ, นิสิตเก่า นิสิตปัจจุบัน และเจ้าหน้าที่ของภาควิชาธรณีวิทยา ที่ร่วมแรงร่วมใจกันสำรวจและทำงานเกี่ยวกับสึนามิเป็นอย่างดียิ่งตลอดมา
*หมายเหตุ
งานเขียนชิ้นนี้ ได้รับการคุ้มครองสิทธิตามพระราชบัญญัติคุ้มครองสิทธิทางปัญญา โดยลิขสิทธิเป็นของผู้เขียน ที่ให้เกียรตินำเผยแพร่ผ่าน วิชาการ.คอม เรามีความยินดีและอนุญาตให้ทำซ้ำหรือเผยแพร่ต่อเพื่อประโยชน์ทางการศึกษาเท่านั้น กรุณาให้เกียรติผู้เขียน โดยอ้างชื่อผู้เขียนและ วิชาการ.คอม (www.vcharkarn.com) ทุกครั้งที่ทำการเผยแพร่ต่อ ห้ามนำส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อในสื่อที่เอื้อประโยชน์ทางธุรกิจก่อนได้รับอนุญาต ขอขอบคุณที่ร่วมกันช่วยสร้างให้สังคมไทยเป็นสังคมแห่งปัญญา
จำนวน 7 ความเห็น, หน้า่ | -1-
ความเห็นเพิ่มเติมที่ 1 17 พ.ค. 2551 (00:30) สึนามิควรศึกษาอย่างยิ่ง
ขอบคุณมาก ๆ ที่ได้มีความพยายามแสวงหาสิ่งที่มีสาระมาฝาก์
ความเห็นเพิ่มเติมที่ 2 17 พ.ค. 2551 (19:14) เยี่ยมครับ
รอติดตามข้อมูลผลการวิจัยต่อไปครับ
ความเห็นเพิ่มเติมที่ 5 24 พ.ค. 2551 (18:16) เยี่ยมมากๆครับ ได้ความรู้มากๆเลย ขอบคุณมากครับ
ความเห็นเพิ่มเติมที่ 6 27 พ.ค. 2551 (01:19) มีประโยชน์มากครับ ไม่ทราบว่ามีแผนในการศึกษา ตามรอบสึนามิโบราณ ด้านฝั่งตะวันออกบ้างหรือไม่ อยากทราบความเป็นไปได้
ความเห็นเพิ่มเติมที่ 7 14 มิ.ย. 2551 (13:45) อยากเหนภาพสึนามิ แบบชัดๆจัง
น่ากลัวจิงๆ
naiNo 
ร่วมแบ่งปันความรู้และความเห็นแล้ว 2 ครั้ง - ได้รับดาวแล้ว 50 ดวง - โหวตเพิ่มดาว
ความเห็นเพิ่มเติมที่ 8 14 มิ.ย. 2551 (16:03) เห็นด้วยอย่างยิ่ง ว่าควรที่จะตามรอยและศึกษากันต่อไป เพื่อเป็นแนวทางในการรักษาความปลอดภัยในอนาคต
