ราชินีแห่งมวลไม้

ราชินีแห่งมวลไม้

ขอบคุณข้อมูลภายใต้ความร่วมมือของ สสวท กับ� วิชาการ.คอม
นิตยสาร สสวท.� ปีที่� 36 ฉบับที่� 151
URL :
http://www.ipst.ac.th

ทำความรู้จักกับ "ราชินีแห่งมวลไม้"

ที่มา http://www.pbs.org/wnet/nature/queenoftrees/walpaper_small.jpg

          “ราชินีแห่งมวลไม้” หรือ “Queen of Trees” ภาพยนตร์จากสหราชอาณาจักร หนึ่งในภาพยนตร์หลายๆเรื่องที่ฉายใน “เทศกาลภาพยนตร์วิทยาศาสตร์เพื่อการเรียนรู้ ครั้งที่ 3” ณ ศูนย์วิทยาศาสตร์เพื่อการศึกษา ท้องฟ้าจำลองกรุงเทพ ระหว่างวันที่ 13-23 พฤศจิกายน 2550 จัดโดย สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีสถาบันเกอเธ่ และ สถานเอกอัครราชทูตฝรั่งเศสประจำประเทศไทย โดยการสนับสนุนจากบริษัท ไบเออร์ไทย จำกัด และ สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ

          ภาพยนตร์เรื่องนี้ไปถ่ายทำที่ประเทศเคนยาเป็นเวลา 2 ปี ซึ่งทำให้เราเห็นอัจฉริยะของธรรมชาติ โดยเฉพาะระบบนิเวศ  (ecosystem) หรือ ความสัมพันธ์ของสิ่งมีชีวิตหลากหลายสายพันธุ์กับแหล่งที่อยู่อาศัย

ที่มา http://www.pbs.org/wnet/nature/queenoftrees/walpaper2_small.jpg

          ไม่น่าเชื่อว่าต้นมะเดื่ออันสูงใหญ่ แผ่กิ่งก้านสาขา และเต็มไปด้วยผลมะเดื่อมากมายจะต้องพึ่งพาแตนมะเดื่อ (fig wasp) ซึ่งเป็นตัวเบียนสายพันธุ์หนึ่ง ในการผสมเกสรเพื่อขยายพันธุ์ โดยแตนมะเดื่อตัวเล็กๆที่มีละอองเกสรของต้นมะเดื่อติดอยู่ จะชอนไชเข้าไปในดอกของต้นมะเดื่อ ทำให้เกิดการผสมเกสรและเติบโตเป็นผลมะเดื่อ ในขณะเดียวกันแตนมะเดื่อจะวางไข่และขยายพันธุ์ตัวมันเองไปด้วย

ที่มา http://innocentdrinks.typepad.com/innocent_drinks/images/fig_wasps.jpg

ที่มา http://www.zoology.ubc.ca/~whitlock/bio300/LectureNotes/Probability/Image9.gif

           เป็นเรื่องน่าทึ่งมากที่ธรรมชาติทำการควบคุมจำนวนแตนมะเดื่อที่จะฟักออกจากไข่ เติบโต และออกจากผลมะเดื่อสู่โลกภายนอก โดยปรสิตชนิดหนึ่งซึ่งเจาะผลมะเดื่อเข้าไปวางไข่แล้วตัวอ่อนของปรสิตนี้จะคอยทำลายไข่ของแตนมะเดื่อไม่ให้เจริญเติบโตจนฟักเป็นตัว นอกจากนี้ธรรมชาติยังควบคุมให้ภายในผลมะเดื่อต้องมีตัวอ่อนแตนมะเดื่อที่เป็นตัวผู้อยู่ด้วย เพราะต้องผสมพันธุ์กับตัวเมียตัวอื่นๆภายในผลมะเดื่อ แล้วจึงจะออกจากผลมะเดื่อสู่โลกภายนอกได้ ซึ่งมันบินไปและพาละอองเกสรจากต้นมะเดื่อของต้นหนึ่งไปผสมกับของต้นมะเดื่ออีกหลายๆต้น ที่อยู่ไกลออกไป แต่ถึงแม้จะสามารถหลุดพ้นจากภายในผลมะเดื่อออกมาได้ ก็จะมีแมลงที่ตัวใหญ่กว่า สัตว์เลื้อยคลาน และนก คอยจับมันกินเป็นอาหารอยู่ภายนอก ธรรมชาติจะคอยควบคุมปริมาณแมลง สัตว์เลื้อยคลาน และนกที่กินแตนมะเดื่อเป็นอาหารอีกต่อหนึ่งด้วยสัตว์อื่นที่กินสัตว์เหล่านี้เป็นอาหาร เช่น งู และ นกที่กินนกตัวเล็กกว่าเป็นอาหาร ดังนั้น จำนวนแตนมะเดื่อที่รอดชีวิตก็จะมีจำนวนไม่มากจนเสียสมดุล

ที่มา http://www.pbs.org/wnet/nature/queenoftrees/slideshow.html

          ผลมะเดื่อ ยังเป็นอาหารให้กับสัตว์อื่นอีกนานาชนิด อาทิ ค้างคาว ลิง ช้าง สัตว์กินพืชอื่นๆอีกมากมาย ไม่เว้นกระทั่งปลา ถ้าเผอิญว่าต้นมะเดื่ออยู่ริมน้ำ ผลของมันก็จะกลายเป็นอาหารของปลา รวมถึงการใช้สายน้ำในการพามันไปเจริญเติบโตในที่ห่างไกลจากต้นแม่ แต่ทั้งนี้เป็นที่น่าฉงนว่า ภายใต้ต้นแม่ ไม่ปรากฏมีเมล็ดมะเดื่องอกออกเป็นต้นอ่อนเลย

          อีกความคิดสร้างสรรค์หนึ่งของธรรมชาติการขยายพันธุ์ของต้นมะเดื่อ คือ ในผลมะเดื่อจะมีสารเคมีที่ทำให้เมื่อสัตว์กินเข้าไปแล้วจะมีผลต่อระบบขับถ่าย ตัวอย่างเช่น ค้างคาวบินมากินผลมะเดื่อ เมื่อบินจากไปสักพักหนึ่งสารเคมีในผลมะเดื่อจะทำให้ค้างคาวขับถ่ายออกมา ซึ่งจะมีเมล็ดมะเดื่อที่กินเข้าไปออกมาและตกลงบนพื้นดินใต้บริเวณที่ค้างคาวเกาะอยู่ สร้างโอกาสให้ต้นมะเดื่อต้นใหม่งอกขึ้นมา ณ บริเวณนั้น

          นอกจากนี้ลำต้นมะเดื่อ ยังทำหน้าที่เป็นบ้าน ที่อยู่อาศัย ให้แก่นกเงือก และหากนกเงือกที่อาศัยอยู่ในรังบนลำต้นนั้นไม่แข็งแรงพอ ธรรมชาติก็จะหาทางกำจัดมัน โดยมีผึ้งที่จะโจมตีนกเงือกตัวนั้น แล้วยึดรังของนกเงือกเพื่อสร้างเป็นรังผึ้งต่อไป แต่ท้ายที่สุดธรรมชาติก็ต้องตกเป็นฝ่ายพ่ายแพ้ต่อน้ำมือมนุษย์ เพราะมนุษย์นั่นเองจะมาทำลายผึ้งเหล่านี้ เพื่อนำรังผึ้งและน้ำผึ้งไปเป็นอาหาร

           ภาพยนตร์เรื่องนี้ได้ถ่ายทอดความน่าทึ่งและอัจฉริยะของธรรมชาติ ในการจัดการให้เหล่าสัตว์และพืชพรรณต่างๆในโลกได้อยู่ร่วมกันอย่างสมดุล ไม่มีสิ่งใดมากหรือน้อยจนเกินไปความอุตสาหะในการถ่ายทำ รวมถึงความน่าทึ่งจากภาพที่ปรากฎบนจอ ทำให้ภาพยนตร์เรื่องนี้ชนะใจกรรมการตัดสินภาพยนตร์ในเทศกาลภาพยนตร์วิทยาศาสตร์เพื่อการเรียนรู้ ครั้งที่ 3 จึงพร้อมใจกันมอบรางวัลพิเศษจากคณะกรรมการ (Prize of the Jury) ประจำปี 2007 ให้แก่ภาพยนตร์เรื่อง “Queen of Trees” หรือ “ราชินีแห่งมวลไม้”

บทความอื่นๆ