โครงการทักษะวิศวกรรมอาหารแห่งแรกของประเทศไทย

มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรีได้เปิดโครงการทักษะวิศวกรรมอาหารขึ้นเป็นแห่งแรกของประเทศไทยในปี พ . ศ .2544 เพื่อผลิตวิศวกรวิจัยด้านวิศวกรรมอาหารซึ่งใช้แนวคิดใหม่ในการจัดการเรียนการสอนที่เน้นการฝึกทักษะการคิดวิเคราะห์และแก้ปัญหาที่เกิดขึ้นจริงในโรงงานอุตสาหกรรมอาหาร โดยนักศึกษาจะใช้เวลาหนึ่งภาคการศึกษาปฏิบัติงานเต็มเวลาเสมือนหนึ่งวิศวกรวิจัยในการแก้ไขปัญหาของกระบวนการผลิตจริงในระดับอุตสาหกรรม ซึ่งถือเป็นนวัตกรรมการศึกษาที่ก่อให้เกิดความร่วมมือระหว่างภาครัฐและภาคเอกชนในการผลิตวิศวกรวิจัยที่มีคุณภาพให้กับวงการอุตสาหกรรมอาหารของประเทศไทย



หลักสูตรที่โครงการดำเนินการนี้เป็นหลักสูตรมหาบัณฑิต ซึ่งจัดการเรียนการสอนเป็นภาษาอังกฤษเพื่อพัฒนาทักษะการสื่อสารด้วยภาษาอังกฤษโดยใช้เวลาในการศึกษา 2 ปี ปีการศึกษาที่หนึ่ง นักศึกษาจะเรียนวิชาทางวิศวกรรมอาหารอย่างเข้มข้นที่มหาวิทยาลัย โดยการเรียนการสอนจะเน้นทั้งวิชาการเฉพาะทางและการพัฒนากระบวนการเรียนรู้ของนักศึกษา ทุกภาคการศึกษาจะมีการจัดวิชาเรียนที่มีลักษณะการเรียนแบบ problem base โดยนักศึกษาซึ่งทำงานเป็นกลุ่มจะได้รับหัวข้อปัญหา และต้องศึกษาค้นคว้าเองภายใต้ความดูแลของอาจารย์ที่ปรึกษา เพื่อหาสาเหตุและวิธีการแก้ไขปัญหา ซึ่งวิธีการเรียนแบบ problem base นี้จะช่วยพัฒนาทั้งกระบวนการเรียนรู้ การแก้ไขปัญหาและการทำงานเป็นทีม

นักศึกษาจะต้องเสนอความก้าวหน้าเป็นระยะโดยนำเสนอผลงานเป็นภาษาอังกฤษ เพื่อฝึกทั้งทักษะการสื่อสารและทักษะการนำเสนอผลงานเป็นภาษาอังกฤษ นอกจากนี้เพื่อให้นักศึกษาได้เข้าใจถึงบทบาทของวิศวกรอาหารในสายงานต่างๆ

ทางโครงการฯจึงเชิญวิศวกรอาหารที่มีประสบการณ์ มาบรรยายเพื่อถ่ายทอดประสบการณ์และให้มีการแลกเปลี่ยนข้อคิดเห็นตลอดปีการศึกษา

ในปีการศึกษาที่สองนั้น นอกจากนักศึกษาจะต้องทำโครงงานวิจัยเป็นระยะเวลาหนึ่งเทอมการศึกษาอยู่ที่มหาวิทยาลัยเพื่อฝึกการแก้ปัญหาในด้านการวิจัยแล้ว นักศึกษาจะใช้เวลาอีกหนึ่งเทอมการศึกษาไปปฏิบัติงานเต็มเวลาที่โรงงานอุตสาหกรรมอาหารที่เข้าร่วมเป็นสถานฝึกทักษะเสมือนเป็นวิศวกรวิจัยประจำโรงงาน โดยทำงานภายใต้การดูแลของอาจารย์ประจำสถานฝึกทักษะ ในการทำโครงงานนักศึกษาจะเริ่มต้นด้วยการวิเคราะห์ปัญหาที่กำหนดไว้ให้ชัดเจนขึ้น รวมทั้งวางแผนการทำงานในแก้ไขปัญหาดังกล่าว เพื่อเป็นการเตรียมข้อเสนอโครงงาน หลังจากนั้นจะเป็นช่วงที่นักศึกษาจะได้มีการเก็บข้อมูล ทำการทดลอง / ทดสอบจากหน่วยผลิตจริง รวมทั้งการวิเคราะห์ และนำไปสู่ข้อสรุป และข้อเสนอในการแก้ไขปัญหา และเพื่อให้ได้คำตอบที่มีประโยชน์อย่างแท้จริงแก่โรงงาน

ด้วยวิธีการเรียนการสอนดังกล่าว นักศึกษาจะได้รับการฝึกฝนให้รู้จักการวางแผนและจัดการอย่างเป็นระบบ มีความเป็นผู้นำและสามารถทำงานเป็นทีมได้อย่างมีประสิทธิภาพ มีทักษะการตัดสินใจเชิงวิศวกรรมที่ดี รวมทั้งมีทักษะด้านการสื่อสารที่ดี ทั้งการเสนอรายงานในที่ประชุมและการเขียนรายงาน
วัตถุประสงค์



เพื่อพัฒนาบุคลากรทางด้านวิศวกรรมอาหารและ / หรือ วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีการอาหาร โดยมีวัตถุประสงค์หลักเพื่อผลิตบัณฑิตที่

• มีความรู้ความสามารถ และมีทักษะการทำงานในโรงงานอุตสาหกรรมอาหาร ซึ่งเป็นอุตสาหกรรมหลักที่สำคัญอันหนึ่งของประเทศ โดยเน้นการฝึกทักษะและการแก้ปัญหาที่เกิดขึ้นจริงในโรงงาน

• มีความสามารถการออกแบบหรือปรับปรุงเครื่องมือและกระบวนการแปรรูป เพื่อลดต้นทุน เพิ่มประสิทธิภาพการผลิต

• มีความสามารถในการศึกษาความเป็นไปได้ในเชิงพาณิชย์ของกระบวนการ (Feasibility study) โดยคำนึงถึงคุณภาพและถูกสุขอนามัยตามมาตรฐานสากลของผลิตภัณฑ์เป็นหลัก

• รู้จักคิดและปฏิบัติอย่างเป็นระบบ มีเหตุมีผล และตระหนักถึงความเคลื่อนไหวทางวิทยาการด้านอาหาร

• มีความพร้อมในการทำงานระดับอุตสาหกรรม มีมุมมองที่ชัดเจนกับสภาพจริงของอุตสาหกรรมทั้งของไทยและสากล



มีความสามารถในเชิงวิจัย วิเคราะห์และแก้ปัญหา เพื่อพัฒนาอุตสาหกรรมอาหารของประเทศต่อไป

คุณสมบัติผู้สมัคร

คุณสมบัติผู้สมัคร

นักศึกษาที่เข้าร่วมศึกษาในโครงการต้องเป็นผู้ที่จบการศึกษาระดับปริญญาตรี ด้านวิทยาศาสตร์การอาหาร เทคโนโลยีอาหาร อุตสาหกรรมเกษตร วิศวกรรมกระบวนการอาหาร หรือวิศวกรรมศาสตรบัณฑิตสาขาวิชาวิศวกรรมอาหาร หรือสาขาใกล้เคียง โดยมีคะแนนเฉลี่ยสะสมไม่ต่ำกว่า 2.5 และแสดงศักยภาพสูงในการเป็นผู้ใฝ่เรียนรู้

วิธีการคัดเลือกนักศึกษาเพื่อเข้าศึกษาในโครงการจะมีทั้งการทดสอบความรู้ภาษาอังกฤษ และการสอบสัมภาษณ์ทั้งภาษาไทยและภาษาอังกฤษ เพื่อวัดความรู้พื้นฐานและศักยภาพในด้านต่างๆของนักศึกษา



วิธีการคัดเลือก

ในรอบแรกพิจารณาจากใบแสดงผลการเรียนและใบรับรอง โดยจะพิจารณาทั้งคะแนนรวม และคะแนนในรายวิชาพื้นฐานที่สำคัญ ผู้ที่ผ่านการคัดเลือกรอบแรกจะต้องทดสอบความรู้ภาษาอังกฤษ และสอบสัมภาษณ์แบบกึ่งมีโครงสร้างทั้งภาษาไทยและภาษาอังกฤษ เพื่อวัดความรู้พื้นฐานและศักยภาพในด้านต่างๆของนักศึกษาในรอบที่สองโดยคณะกรรมการทั้งจากมหาวิทยาลัยและภาคเอกชนในอุตสาหกรรมอาหาร หรือที่เกี่ยวข้อง



การคัดเลือกผู้เข้าศึกษา

• ต้องผ่านการคัดเลือกโดยการสอบสัมภาษณ์ และ / หรือสอบข้อเขียน

• คณาจารย์ประจำหลักสูตรวิศวกรรมอาหาร พิจารณาแล้วเห็นสมควรให้รับเข้าศึกษาได้
ผลสำเร็จโครงการ

โครงการฯผลิตมหาบัณฑิตจำนวน 4 รุ่น รวมมหาบัณฑิตทั้งหมด 64 คน ได้เข้าสู่สายอาชีพในโรงงานอุตสาหกรรมอาหารระดับนานาชาติและระดับชาติ 45 คน ( นักศึกษาหนึ่งในสามได้รับการจองตัวเพื่อเข้าร่วมงานในโรงงานอุตสาหกรรมรมอาหารที่ตนเองเข้าฝึกทักษะ ) เป็นอาจารย์ในมหาวิทยาลัย 3 คน และศึกษาต่อระดับปริญญาเอก 2 คน ส่วนนักศึกษาจำนวน 14 คนที่เหลืออยู่ในช่วงระหว่างการหางานทำเนื่องจากเพิ่งสำเร็จการศึกษา

ปัจจุบันโครงการฯ มีนักศึกษาที่อยู่ระหว่างการศึกษาวิจัยภายใต้โครงการ จำนวนฯ 2 รุ่น คือ รุ่นที่ 5 และรุ่นที่ 6 รวมทั้งสิ้น 36 คน

ความร่วมมือกับภาคอุตสาหกรรม

ความร่วมมือกับภาคอุตสาหกรรมที่ให้การสนับสนุนสถานฝึกทักษะ

• บริษัท ซี . พี . ค้าปลีกและการตลาด จำกัด เข้าร่วมเป็นสถานฝึกทักษะแก่นักศึกษารุ่นที่ 1

• บริษัทอาหารสยาม จำกัด เข้าร่วมเป็นสถานฝึกทักษะให้แก่นักศึกษา รุ่นที่ 2

• บริษัทสหอินเตอร์ฟูดส์ จำกัด สนับสนุนทุนการศึกษาแก่นักศึกษาตั้งแต่รุ่นที่ 3-6 รวม 18 ทุน

และเข้าร่วมเป็นสถานฝึกทักษะแก่นักศึกษา รุ่นที่ 2, 3, 4, 5 และ 6

• บริษัท B.FOODS PRODUCT INTERNATIONAL CO., LTD ให้การสนับสนุนสถานฝึกทักษะในปีการศึกษา 2549 ( ภาคการศึกษาที่ 1)

• บริษัท THAI ROYAL FOOD INTERNATIONAL CO., LTD. ให้การสนับสนุนสถานฝึกทักษะในปีการศึกษา 2549 ( ภาคการศึกษาที่ 2)



แหล่งทุนสนับสนุน

การดำเนินการของโครงการ มีค่าใช้จ่ายในการผลิตวิศวกรวิจัยด้านวิศวกรรมอาหารประมาณ 400,000 บาทต่อคน

โดยที่โครงการฯไม่ได้รับงบประมาณสนับสนุนจากรัฐบาล เนื่องจากเป็นโครงการฯที่ดำเนินการขึ้นเป็นพิเศษนอกเหนือจากหลักสูตรปกติเดิมของภาควิชาฯ อย่างไรก็ตามทางมหาวิทยาลัย เห็นประโยชน์ของการทำโครงการฯในลักษณะนี้ ในด้านการผลิตบุคคลากรสำหรับอุตสาหกรรมอาหารของประเทศและการมีส่วนช่วยแก้ ปัญหาบางส่วนของโรงงานอุตสาหกรรมอาหาร

จึงได้ดำเนินการจัดหาแหล่งทุนสนับสนุนจากหน่วยงานที่ให้ทุนสนับสนุน เช่น สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์แห่งชาติ ( สวทช .) ศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ ( ไบโอเทค ) เป็นต้น

นอกจากการสนับสนุนจากหน่วยงานภาครัฐแล้ว โครงการทักษะวิศวกรรมอาหารยังได้รับการสนับสนุนจากโรงงานที่ต้องการวิศวกรวิจัยทางด้านวิศวกรรมอาหารที่มีคุณภาพโดยการสนับสนุนให้ทุนการศึกษาแก่นักศึกษา โดยทำสัญญารับเป็นพนักงานเมื่อจบการศึกษา การสนับสนุนจากโรงงานที่ต้องการผู้ช่วยในการศึกษาและแก้ไขปัญหาในกระบวนการผลิตโดยการเป็นสถานฝึกทักษะ รวมทั้งการสนับสนุนจากการศิษย์เก่าที่จบการศึกษาไปแล้ว