งานวิจัยใหม่!!! ยาที่ช่วยให้ไม่เกิดอาการติดมอร์ฟีน/เฮโรอีน

ยาใหม่...ลดอาการเสพติดมอร์ฟีน/ เฮโรอีน

ยาในกลุ่มโอปิออยด์ (opioid) เป็นยาแก้ปวดที่มีประสิทธิภาพสูงที่ออกฤทธิ์บริเวณสมองและระบบประสาทเป็นหลัก มีประโยชน์มากในการใช้ระงับความเจ็บปวดขั้นรุนแรงในโรคต่างๆ เช่น การผ่าตัด ความเจ็บปวดจากโรคมะเร็ง แต่ในขณะเดียวกัน เนื่องจากเป็นยาที่ออกฤทธิ์กับระบบประสาทจึงต้องอยู่ในความควบคุมดูแลของแพทย์ มิฉะนั้นอาจเกิดผลข้างเคียงที่อันตรายและก่อให้เกิดการเสพติดได้ ตัวอย่างของยาในกลุ่มนี้ได้แก่ มอร์ฟีน (morphine), บิวพรีนอร์ฟีน (buprenorphine), เฟนทานิล (fentanyl), เมทาโดน (methadone), เฮโรอีน (heroin) เป็นต้น

อาการติดยาเกิดจาก เมื่อยาในกลุ่มโอปิออยด์จับกับตัวรับสัญญาณ (Opioid receptor) แล้ว จะไปกระตุ้นการจับกันระหว่าง TLR4 (Toll-Like Receptor4)และ MD2 (Myeloid differentiation factor2) ที่ทำหน้าที่ส่งสัญญาณไปยังสมองส่วน nucleus accumbens ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของสมองส่วนที่ทำหน้าที่เกี่ยวกับการเกิดอารมณ์แบบต่างๆ หรือเกิดแรงจูงใจ เมื่อ nucleus accumbens ถูกกระตุ้นจากสารกลุ่มโอปิออยด์จะหลั่งสารโดปามีน (Dopamine) ออกมาเป็นจำนวนมาก ทำให้เกิดความรู้สึกเหมือนได้รับรางวัลและมีความสุข แต่เมื่อใช้ยาในปริมาณเดิมๆ ต่อไปอีกระยะหนึ่ง สมองก็จะปรับตัวโดยการลดระดับการตอบสนองต่อยาลดลง (หลั่งโดปามีนลดลง) ทำให้เมื่อใช้ยาปริมาณเท่าเดิมจะไม่มีความสุขเพลิดเพลินได้มากเท่าเดิมอีกต่อไป จึงต้องเพิ่มขนาดและความถี่ของการใช้ยาเพื่อให้ได้ความพึงพอใจในระดับที่ต้องการจนกลายเป็นการติดในที่สุด

 

เมื่อใช้ยาในกลุ่มโอปิออยด์มากเกินไปจะทำให้เกิดภาวะกดการหายใจ หัวใจเต้นช้าลง หรืออาจช็อคได้ ที่ผ่านมาจึงได้มีการใช้ยา naloxone เพื่อรักษาอาการข้างเคียงจากการใช้ยากลุ่มโอปิออยด์ โดย naloxone นี้เป็น competitive inhibitor กล่าวคือจะไปแย่ง MD2 จับที่ TLR4  ทำให้ฤทธิ์ของยาในกลุ่มโอปิออยด์ลดลง ซึ่งทำให้อาการเสพติดอันเนื่องมาจากการใช้ยาในกลุ่มโอปิออยด์ลดลงด้วย

ดอกเตอร์มาร์ค ฮัทชินสัน นักวิจัยจากมหาวิทยาลัย Adelaide และศาสตราจารย์ลินดา วัตส์กินส์ จากมหาวิทยาลัย Colorado ได้ตระหนักถึงปัญหาของผลข้างเคียงจากการใช้ยาในกลุ่มโอปิออยด์นี้และเล็งเห็นความสามารถในการยับยั้งฤทธิ์ยาในกลุ่มโอปิออยด์ของ naloxone จึงได้ศึกษากลไกการทำงานของ naloxone ในการต่อต้านฤทธิ์ของสารกลุ่มโอปิออยด์ แล้วทำการพัฒนา naloxone ขึ้น เพื่อนำคุณสมบัติการยับยั้งการเสพติดของ naloxone ไปประยุกต์ใช้กับยาในกลุ่มโอปิออยด์ที่มีคุณสมบัติในการบรรเทาอาการปวด โดยดัดแปลง naloxone ให้ไปจับกับยาในกลุ่มโอปิออยด์ได้ ซึ่ง naloxone ที่ถูกดัดแปลงใหม่นี้ มีชื่อว่า (+)- naloxone  

โดยปกติ การตอบสนองต่อการหลั่งโดปามีนของยาในกลุ่มโอปิออยด์ (opioid) นั้นจะทำให้เกิดการหลั่งในปริมาณมากๆ ซึ่งเป็นสาเหตุของอาการติดยา แต่ด้วยความสามารถของ (+)- naloxone ที่จับกับยาในกลุ่มโอปิออยด์นี้ จะทำให้การตอบสนองต่อการหลั่งโดปามีนนั้นอยู่ในระดับเดียวกับการตอบสนองทั่วไปเช่นเดียวกับการกินอาหาร ทำให้ไม่เกิดการเสพติด

 

หลังจากที่ผู้วิจัยได้ดัดแปลง naloxone จนได้ (+)- naloxone แล้ว เพื่อทดสอบคุณสมบัติในการยับยั้งการเสพติด จึงได้นำ (+)- naloxone ไปทดสอบกับหนูที่ได้รับยาเรมิเฟนทานิล (remifentanil) ซึ่งเป็นยาในกลุ่มโอปิออยด์ พบว่า (+)- naloxone สามารถยับยั้งอาการติดยาได้ ด้วยเหตุนี้นักวิจัยจึงนำ (+)- naloxone ไปใช้ร่วมกับมอร์ฟีนเพื่อทดสอบในหนูอีกครั้ง ซึ่งผลที่ได้ออกมาทำนองเดียวกันคือ สามารถลดการหลั่งโดปามีนที่ทำให้เกิดการเสพติดได้ อีกทั้งยังสามารถบรรเทาอาการเจ็บปวดอันเนื่องมาจากฤทธิ์ของมอร์ฟีนได้อีกด้วย 

จากผลที่ได้ทำให้ผู้วิจัยเชื่อว่า (+)- naloxone น่าจะสามารถนำไปใช้ร่วมกับยาในกลุ่มโอปิออยด์ตัวอื่นๆ ได้และได้ผลเช่นเดียวกัน ซึ่งถ้าผลการทดลองกับมนุษย์ได้ผลสำเร็จแบบที่ทดลองในหนู จะสามารถนำ (+)- naloxone นี้ไปช่วยผู้ป่วยได้อีกมากมาย โดยไม่ต้องกลัวผลข้างเคียงจากการใช้ยาภายหลังจากการรักษาเสร็จสิ้น 

ข้อมูลจาก
- http://www.jneurosci.org/content/32/33/11187.abstract
- http://www.ra.mahidol.ac.th/poisoncenter/pois-cov/Opiate.html
- http://www.rcpsycht.org/cap/detail_new.php?news_id=67
- http://nctc.oncb.go.th/
- http://www.mdtc.go.th/
- http://www.pnas.org/content/109/16/5907/F7.expansion.html

tags :

บทความอื่นๆ

หลักการใช้ in, on, at ในภาษาอังกฤษอย่างไรไม่ให้พลาด

หลักการใช้ in, on, at ในภาษาอังกฤษอย่างไรไม่ให้พลาด new post

ช็อตเด็ด!!! เสวนาทะลุมิติวิทยาศาสตร์กับ Interstellar ตอน สัมพัทธภาพพิเศษ กับ มายาคติของ อดีต ปัจจุบัน และอนาคต

ช็อตเด็ด!!! เสวนาทะลุมิติวิทยาศาสตร์กับ Interstellar ตอน สัมพัทธภาพพิเศษ กับ มายาคติของ อดีต ปัจจุบัน และอนาคต

ช็อตเด็ด!!! เสวนาทะลุมิติวิทยาศาสตร์กับ Interstellar ตอน กาลอวกาศและขนมปังลูกเกด

ช็อตเด็ด!!! เสวนาทะลุมิติวิทยาศาสตร์กับ Interstellar ตอน กาลอวกาศและขนมปังลูกเกด

ช็อตเด็ด!!! เสวนาทะลุมิติวิทยาศาสตร์กับ Interstellar ตอน เวลาคือมิติที่สี่

ช็อตเด็ด!!! เสวนาทะลุมิติวิทยาศาสตร์กับ Interstellar ตอน เวลาคือมิติที่สี่

เที่ยวสนุกสไตล์ Sci trip on tour:  ฟอสซิลสัตว์ทะเลบนก้อนหินมาจากไหน และ อะไรคือน้องวัว?

เที่ยวสนุกสไตล์ Sci trip on tour: ฟอสซิลสัตว์ทะเลบนก้อนหินมาจากไหน และ อะไรคือน้องวัว?