วิทย์-คณิตปฐมวัย ก้าวย่างอย่างไรให้ยั่งยืน

วิทย์-คณิตปฐมวัย ก้าวย่างอย่างไรให้ยั่งยืน

ขอขอบคุณข้อมูลภายใต้ความร่วมมือนิตยสารสสวท. กับวิชาการดอทคอม
www.ipst.ac.th


                ครูปฐมวัย จัดว่าเป็นครูคนแรกที่จะสร้างกระบวนการเรียนรู้ให้กับเด็ก  ครูปฐมวัย หรือผู้ดูแลเด็ก มีส่วนสำคัญมากที่จะปลูกฝัง หล่อหลอมคุณลักษณะที่พึงประสงค์ให้แก่เด็ก เป็นผู้ใกล้ชิดกับเด็กรองจากพ่อแม่ บุคลิกภาพ พฤติกรรม การปฏิบัติต่างๆ ของครูจะเป็นต้นแบบการเรียนรู้ที่ดีของเด็ก 

                และเนื่องจาก สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (สสวท.) กระทรวงศึกษาธิการ มองว่าการจัดกิจกรรมบูรณาการทางวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์และเทคโนโลยีแก่เด็กปฐมวัย เป็นการเรียนรู้จากประสบการณ์ไม่จำเป็นต้องแยกออกมาสอนเป็นวิชาวิทยาศาสตร์  คณิตศาสตร์ และอาจไม่ต้องกล่าวคำว่าวิทยาศาสตร์ในขณะที่ให้เด็กทำกิจกรรม เพียงแต่ครูควรตระหนักว่ากิจกรรมที่จัดนั้น เป็นการส่งเสริมทักษะและแนวคิดทางวิทยาศาสตร์อะไรให้เด็ก  และควรจัดกิจกรรมอย่างไรเพื่อตอบสนองและต่อยอดธรรมชาติการเรียนรู้ของเด็กได้อย่างเป็นระบบ

                ล่าสุด สสวท. จึงได้จัดงานประชุมวิชาการวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ และเทคโนโลยีปฐมวัย ครั้งที่ 1 ในหัวข้อ "วิทย์-คณิตปฐมวัย ก้าวย่างอย่างไรให้ยั่งยืน"  เมื่อวันที่  27-30 กันยายน 2555 ณ โรงแรมแอมบาสซาเดอร์ กรุงเทพฯ  

                กิจกรรมประกอบด้วย การอบรมเชิงปฏิบัติการโดยวิทยากรจากต่างประเทศ หัวข้อแนวทางการจัดการเรียนรู้คณิตศาสตร์ในระดับปฐมวัยจากผลการวิจัยและมาตรฐานการเรียนรู้   การอบรมเชิงปฏิบัติการโดยผู้ทรงคุณวุฒิทางด้านการศึกษาปฐมวัยและผู้เชี่ยวชาญ จาก สสวท.  หัวข้อ การจัดประสบการณ์เรียนรู้บูรณาการปฐมวัยที่เน้นการเรียนรู้แบบสืบเสาะหาความรู้ทางวิทยาศาสตร์ สาธิตนวัตกรรมการเรียนรู้  กรอบมาตรฐานการเรียนรู้ และแนวทางการจัดการเรียนรู้บูรณาการวิทยาศาสตร์และคณิตศาสตร์ปฐมวัย สสวท. เสวนา “ทิศทางและแนวโน้มการวิจัยวิทยาศาสตร์และคณิตศาสตร์ศึกษา สำหรับเด็กปฐมวัยและการสร้างเครือข่ายความร่วมมือทางวิชาการ”  และเสวนาแลกเปลี่ยนประสบการณ์กับครูผู้มีประสบการณ์พัฒนานวัตกรรมและจัดการเรียนรู้จริงในชั้นเรียน

                ส่วนที่น่าสนใจ นับว่าเป็นไฮไลท์หนึ่งของงานนี้ก็คือ การจัดแสดงผลงานการจัดกิจกรรมบูรณาการวิทยาศาสตร์และคณิตศาสตร์โดยครูปฐมวัย ซึ่งรวบรวมผลงานจากคุณครูภูมิภาคต่างๆ ที่ได้นำแนวทางของ  สสวท. ไปแตกแขนง ต่อยอดจัดการเรียนการสอนตามสภาพแวดล้อมการเรียนรู้ในท้องถิ่นของตน เช่น  กว่าจะมาเป็นข้าว  ทำไมน้ำทะเลถึงเค็ม  น้ำใสได้อย่างไร  อากาศวันนี้ สัมผัสอัศจรรย์  คณิตปฐมวัยจากธรรมชราติรอบตัวที่ผู้ปกครองมีส่วนร่วม  กว่าจะมาเป็นข้าว ต้นกล้ามาจากไหน เป็นต้น

                นอกจากนั้น ยังมีกิจกรรมที่น่าสนุกอีกอย่างสำหรับครูปฐมวัย คือ ห้องกิจกรรมการเรียนรู้แบบบูรณาการปฐมวัยที่เน้นการเรียนรู้แบบสืบเสาะหาความรู้ทางวิทยาศาสตร์ เรื่อง ร่างกายของหนู ไข่ไข่ไข่ ฟองสบู่หรรษา  บ้านนักวิทยาศาสตร์น้อย 

                Dr. Jeanne Tunks  ผู้เชี่ยวชาญจาก University of Notrh Texas  วิทยากรในงาน กล่าวว่า การจัดการเรียนรู้ในระดับปฐมวัยจะต้องมีทั้งทฤษฎี การลงมือปฏิบัติการสอน การทำวิจัย ผนวกผสมผสานกัน ทฤษฎีจะเป็นฐานในการวางแผน และกำหนดกระบวนการจัดการเรียนรู้  การลงมือปฏิบัติการสอนจะเป็นการทดสอบทฤษฎี ส่วนการทำวิจัยจะช่วยเพิ่มพูนความรู้ พัฒนาวิธีสอน หรือช่วยแก้ปัญหาที่พบในการเรียนการสอน  ทุกคนทั้งนักการศึกษา ครูผู้สอน นักวิจัยก็สามารถทำวิจัยได้ แต่ทั้งนี้ไม่มีใครที่รู้จักนักเรียนได้ดีเท่าครูผู้สอน เพราะครูอยู่ใกล้ชิดนักเรียน ได้ร่วมประสบการณ์เรียนรู้พร้อมกับนักเรียน จึงสนับสนุนครูผู้สอนระดับปฐมวัยลงมือทำวิจัยในชั้นเรียนด้วยตัวเอง

                นางกุหลาบ  พวงมะลิ  ครูชำนาญการพิเศษ โรงเรียนบ้านหนองผือ  จังหวัดศรีสะเกษ ประธานชมรมปฐมวัย สพป.ศรีสะเกษ เขต 4  เล่าว่า ตนเองนั้นเคยเข้าร่วมรับการอบรมจาก สสวท. ด้านการจัดการเรียนการสอนปฐมวัยหลายครั้ง ในการมาร่วมงานครั้งนี้ได้เห็นผลงานการจัดกิจกรรมบูรณาการปฐมวัยจากโรงเรียนต่างๆ แล้วรู้สึกประทับใจที่ได้เห็นความกระตือรือร้นของครูจากโรงเรียนต่างๆ นำความรู้จาก สสวท. ไปคิดค้นเพิ่มเติมแล้วต่อยอดแตกแขนงออกไปเป็นองค์ความรู้ใหม่ๆ แล้วนำไปสอนเด็ก ซึ่งล้วนแต่เป็นแนวความคิดที่ดีมาก

                สำหรับตนเองนั้น ได้นำองค์ความรู้และแนวทางจัดกิจกรรมไปใช้กับนักเรียนปฐมวัยและขยายผลใช้กับนักเรียนประถมศึกษาต่อ  นอกจากนั้นได้ความรู้เหล่านี้ไปสอนเพิ่มเติมให้แก่ครูที่สนใจ อย่างเช่นที่ศูนย์วิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ และเทคโนโลยีปฐมวัย โรงเรียนบ้านสดำ โดยการสนับสนุนจากสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี และมีการลงนามในบันทึกข้อตกลงร่วมกันระหว่าง 4 หน่วยงาน คือ สสวท. สพป. ศรีสะเกษ เขต 4 เทศบาลตำบลโพธิ์กระสังข์ และโรงเรียนบ้านสดำ มีครูผู้สอนปฐมวัยเข้าร่วมเป็นสมาชิกกว่า 90 คนแล้ว 

                “พอใจมากกับการนำกรอบมาตรฐานการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และคณิตศาสตร์ปฐมวัย ของ สสวท. นั้น นำไปใช้ในสอนเพิ่มเติมจาก 6 กิจกรรมหลักของเรา โดบบูรณาการทั้งวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์และเทคโนโลยีเข้าไปในการเรียนการสอนทุกกิจกรรม  ผลที่เกิดขึ้นกับเด็ก พบว่า เด็กกระตือรือร้นที่จะเรียน มีความสุขในการเรียนมาก เพราะเด็กได้สัมผัส ได้เล่นกิจกรรม  ซึ่งเด็กจะเห็นผลการทดลองทันทีว่าผลที่ได้จะเป็นอย่างไร  หัวใจสำคัญ อยู่ที่การได้เสริมสร้างพัฒนาการของเด็ก ให้เด็กรู้จักคิด ค้นหา รู้จักใช้วิจารณญานในการดำรงชีวิตกับสิ่งแวดล้อมรอบตัว ทำให้เด็กเป็นคนดีและอยู่ในสังคมได้อย่างมีความสุข”

                นางญาณวีร์  คำแผลง  คุณครูปฐมวัยโรงเรียนอนุบาลชลบุรี  จังหวัดชลบุรี  กล่าวว่า  ดีใจที่มีการจัดกิจกรรมนี้ให้แก่ครูปฐมวัยที่สนใจ  ชอบที่มีวิทยากรชาวต่างชาติมาบรรยายและมีผู้บรรยายเป็นภาษาไทยให้เราเข้าใจมากยิ่งขึ้น ทำให้เราได้ทราบแนวทางการสอนของต่างประเทศว่าเมีรูปแบบใดบ้าง และเราจะนำมาปรับใช้ในบริบทของเราได้อย่างไร  โรงเรียนเป็นโรงเรียนที่ได้รับรางวัลพระราชทานบ้านนักวิทยาศาสตร์น้อยซึ่งเป็นโครงการหนึ่งที่ได้รับการสนับสนุนทางวิชาการจาก สสวท. อยู่แล้ว การได้มาร่วมงานนี้นับว่าเป็นการเพิ่มพูนประสบการณ์และแลกเปลี่ยนเรียนรู้ที่ดี 

                “จุดเน้นในการสอนปฐมวัยคือครูผู้สอนมีความเข้าใจในมาตรฐานการเรียนรู้และเข้าใจอย่างลึกซึ้งว่าทำอย่างไรถึงจะถ่ายทอดความรู้ให้กับเด็กได้เต็มที่  กิจกรรมบูรณาการฟองสบู่หรรษาที่มีโอกาสได้เข้ารับการอบรมปฏิบัติการในงานนี้ ตอนแรกก็คิดว่าเป็นกิจกรรมธรรมดาๆ แต่พอได้ไปสัมผัสจริงๆ แล้วพบว่ายังมีแนวทางการสอนอีกหลายอย่างที่เราไม่รู้และเราเพิ่งได้ค้นพบ ขนาดเราเองได้เรียนรู้ในงานนี้เรายังสนุก แล้วถ้าเราไปจัดกิจกรรมให้เด็กๆ พวกเขาก็คงสนุกเช่นกันค่ะ”

                นางกาญจนา  คงสวัสดิ์  นักวิชาการ ฝ่ายการศึกษาอัครสังฆมณฑลกรุงเทพ ฯ  กล่าวว่า ฝ่ายการศึกษาอัครสังฆมณฑลกรุงเทพ ฯ  มีโรงเรียนที่ดูแลทั้งหมด 35 โรงเรียน  หน่วยงานของเราเข้าร่วมโครงการบ้านนักวิทยาศาสตร์น้อยอยู่แล้วเป็นปีที่สอง ที่เข้าร่วมงานนี้เพราะอยากได้ประสบการณ์ตรงและเพิ่มพูนความรู้ใหม่ๆ เราเตรียมที่จะอบรมให้แก่ครูโรงเรียนในสังกัดเรื่องบ้านนักวิทยาศาสตร์น้อย รบมทั้งการสอนวิทยาศาสตร์แบบสืบเสาะหาความรู้ เราจึงได้รับประโยชน์โดยตรง และขยายผลสู่ครูได้โดยตรง

                “กรอบมาตรฐานการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และคณิตศาสตร์ปฐมวัย รวมทั้งเอกสาร สื่อต่างๆ ที่ สสวท. จัดทำขึ้นมีประโยชน์มากต่อการวางแผนและจัดการเรียนการสอน โดยเริ่มแรกเราได้นำกรอบมาตรฐานวิชาวิทยาศาสตร์ไปใช้ก่อน ตามด้วยกรอบมาตรฐานคณิตศาสตร์ และได้เชิญวิทยากรจาก สสวท. ไปให้การอบรมแก่ครูผู้สอนด้วย ก่อนหน้านี้ครูมองว่าวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์เป็นเรื่องไกลตัว มองว่าเป็นทักษะเฉพาะที่แยกออกไปต่างหากอีกวิชาหนึ่ง  เมื่อ สสวท. จัดทำกรอบมาตรฐานตรงนี้ ฯ ทำให้ครูสามารถเข้าใจได้ว่านำมาสอนแบบบูรณาการได้   อีกทั้งเนื้อหาสาระ กิจกรรมการสอนและเอกสารที่ สสวท. จัดทำไว้ให้ค่อนข้างชัดเจน เป็นนามธรรม เมื่อครูได้อ่านและทำความเข้าใจแล้วสามารถทำให้เป็นรุปธรรมให้นักเรียนได้ลงมือทำได้ จึงเป็นประโยชน์ต่อครูและผู้เรียนมาก  และจากการติดตามผลพบว่านักเรียนปฐมวัยเรียนรู้คณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์ได้สนุก ได้ทดลอง ไม่ใช่เป็นการนั่งเขียน นั่งอ่าน นั่งคัด เด็กได้เกิดความเข้าใจ”

                นางพรพรรณ  ไวทยางกูร ผู้อำนวยการ สสวท.  เล่าว่า สสวท. ได้ดำเนินโครงการบูรณาการวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ และเทคโนโลยีปฐมวัยขึ้น ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2549  เป็นต้นมา ในรูปของกิจกรรมบูรณาการสหวิชา ให้เด็กได้เรียนรู้ผ่านการสืบเสาะหาความรู้ การคิด และลงมือแก้ปัญหาด้วยประสบการณ์ตรงอย่างเหมาะสมกับวัย และเป็นไปตามหลักการจัดการศึกษาปฐมวัย ซึ่งปัจจุบันการดำเนินงานโครงการบูรณาการวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ และเทคโนโลยีปฐมวัยของ สสวท. ได้คืบหน้าเป็นอันมากแล้วทั้งการจัดทำกรอบมาตรฐานการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และคณิตศาสตร์ปฐมวัย หนังสือคู่มือกรอบมาตรฐาน  เอกสารตัวอย่างการจัดกิจกรรม ชุดอุปกรณ์และสื่อบูรณาการวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์และเทคโนโลยีปฐมวัย  จัดอบรมครู และอื่นๆ 

                “การส่งเสริมจัดการเรียนการสอนวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ระดับปฐมวัยนั้นจำเป็นต้องอาศัยความร่วมมืออย่างเป็นเครือข่ายระหว่างครูผู้สอน  สถานศึกษา  และหน่วยงานด้านการศึกษาที่เกี่ยวข้อง เป็นต้นว่า  สสวท.  องค์การปกครองส่วนท้องถิ่น  สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา สถาบันอุดมศึกษา รวมทั้งหน่วยงาน   อื่นๆ  จึงจะเกิดการพัฒนาอย่างต่อเนื่องและยั่งยืน” ผู้อำนวยการ สสวท. กล่าว

                โดยผู้สนใจสามารถติดตามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ในเว็บไซต์
http://www.ipst.ac.th/earlychildhood/ หรือสอบถามที่ไปรษณีย์อิเล็กทรอนิกส์ earlychildhoodipst@gmail.com

tags :

บทความอื่นๆ