วิชาการ.คอม - ฟ้าผ่า (ฟ้าร้อง)

ฟ้าผ่า

ตำนาน ประวัติศาสตร์ความเข้าใจ ฟิสิกส์ของฟ้าผ่า

ผู้เขียน: พวงร้อย ชมแล้ว: 117,209 ครั้ง

post ครั้งแรก: Mon 4 February 2002, 9:00 am ปรับปรุงล่าสุด: Mon 4 February 2002, 9:00 am

อยู่ในส่วน: vservice, ฟิสิกส์, ปัญหาเชาวน์, ฟิสิกส์

สารบัญ

หน้า : 1 ประวัติศาสตร์การศึกษาเรื่องฟ้าผ่า
หน้า : 2 สาเหตุของฟ้าผ่า
หน้า : 3 กลไกการเคลื่อนตัวของฟ้าผ่า
หน้า : 4 ฟ้าร้อง

หน้าที่ 4 - ฟ้าร้อง

เจ้าของงานเขียน แ้ก้ไขหน้านี้ ได้ที่นี่

(ภาพฟ้าผ่าที่รัฐโอคลาโฮมา โดย Purcell)

เป็นที่ยอมรับกันโดยทั่วไปในหมู่นักวิทยาศาสตร์แล้วว่า เมื่อเกิดฟ้าผ่า ลำอากาศรอบๆสายฟ้า จะถูกอัดด้วยแรงกดดันมหาศาลจนฉีกตัวออกกลายเป็นพลาสม่า การขยายตัวอย่างฉับพลันของพลาสม่า ทำให้เกิดช้อคเวฟ ที่เมื่อเดินทางไประยะหนึ่ง จะลดกำลังลงกลายเป็นคลื่นเสียง

คลื่นเสียงเดินทางได้ช้ากว่าคลื่นแสงมาก เราจึงเห็นฟ้าผ่าก่อน แล้วจึงจะได้ยินเสียงฟ้าร้อง ความเร็วของคลื่นเสียงของฟ้าร้อง ขึ้นอยู่กับ อุณหภูมิ ความเร็วและทิศทางของลมพายุที่เกิดขึ้นในขณะเดียวกัน

จะประมาณระยะทางว่า ฟ้าผ่าเกิดขึ้นไกลจากเราไปเท่าไรได้อย่างคร่าวๆ โดยจับเวลาห่างกันที่เมื่อเราเห็นฟ้าผ่า กับที่ได้ยินเสียงฟ้าร้อง แล้วหารด้วย ๓ ก็จะได้ระยะทางเป็นกิโลเมตรอย่างคร่าวๆ ในกรณีที่ไม่มีลมและอุณหภูมิประมาณ ๒๐ องศาเซลเซียส

โดยทั่วไปแล้ว คลื่นเสียงเดินทางได้เร็วขึ้นในอากาศที่อุ่นกว่า และเดินทางช้าลงเมื่ออากาศหนาวลง

และคลื่นเสียง ก็มีการหักเหในตัวกลางที่มีความหนาแน่นต่างกันเช่นเดียวกับคลื่นเสียง เมื่อเสียงจากฟ้าผ่าเหนือพื้นดินที่มีอากาศหนาวกว่า เดินทางลงมายังพื้นที่อุ่นกว่า ก็จะหักเหเบี่ยงขึ้นไป ทำให้ถ้าเราอยู่ห่างไปไกลๆออกไป ก็กลับจะไม่ได้ยินเสียงฟ้าร้อง เพราะคลื่นเสียงหักเหย้อนขึ้นไปในอากาศ ระยะทางที่เราจะได้ยินหรือไม่ได้ยินเสียงฟ้าร้องนี้ก็ขึ้นอยู่กับสภาพอากาศเป็นอย่างมาก ประมาณว่า ถ้าเราอยู่หางจากฟ้าผ่าประมาณ ๑๕-๒๕ กิโลเมตร ก็จะไม่ได้ยินเสียฟ้าร้อง แต่อาจจะได้ยินเสียงฟ้าร้องที่สะท้อนกลับจากก้อนเมฆอีกทีหนึ่ง เป็นเสียงอึงคนึงสะท้อนกลับไปกลับมา ที่ไม่กึกก้องอย่างที่หากเราได้ยินเสียงที่เดินทางมาหาเราโดยตรง

(ภาพโดย Dr. Nolan Atkins แห่ง คณะอุตุนิยมวิทยา Lynden State CollegeX

อ้างอิง

1. Golde, R.H., Lightning, Vol 1, Physics of Lightning,
academic Press, London, 1977

2. Stull, R.B., Meteorology for Scientists and Engineers, Brooks/Cole, CA, 2000

3. Uman, M.A., The Lightning Discharge, International Geophysics Series V. 39, Academic Press Inc., Orlando, 1987 (อ่านบทที่เกี่ยวกับฟิสิกส์ของฟ้าผ่าได้ ที่นี่ ค่ะ)

4. NOAA's National Severe Storm Laboratory

5. บทความโดยนาซ่า Where Lightning Strikes

<<< หน้าก่อนนี้ (หน้า 3)

หน้าถัดไป (หน้า 5) >>>

^*หมายเหตุ งานเขียนชิ้นนี้ ได้รับการคุ้มครองสิทธิตามพระราชบัญญัติคุ้มครองสิทธิทางปัญญา โดยลิขสิทธิเป็นของผู้เขียน ที่ให้เกียรตินำเผยแพร่ผ่าน วิชาการ.คอม เรามีความยินดีและอนุญาตให้ทำซ้ำหรือเผยแพร่ต่อเพื่อประโยชน์ทางการศึกษาเท่านั้น กรุณาให้เกียรติผู้เขียน โดยอ้างชื่อผู้เขียนและ วิชาการ.คอม (www.vcharkarn.com) ทุกครั้งที่ทำการเผยแพร่ต่อ ห้ามนำส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อในสื่อที่เอื้อประโยชน์ทางธุรกิจก่อนได้รับอนุญาต ขอขอบคุณที่ร่วมกันช่วยสร้างให้สังคมไทยเป็นสังคมแห่งปัญญา

จำนวน 18 ความเห็น, หน้า่ | -1-

ความเห็นเพิ่มเติมที่ 4 26 ม.ค. 2549 (12:11)
ปรากฎการณ์ธรรมชาตฺนี้น่ากลัวมากครับ

pachr@.com (IP:203.172.255.146,,)

ความเห็นเพิ่มเติมที่ 5 26 ม.ค. 2549 (12:15)
ปรากฎการณ์นี้ดูแล้วไม่ค่อยจะน่ากลัวเท่าไร ถึงอย่างไรก็เป็นปรากฎการณ์และธรรมชาติคะ

mud@.com (IP:203.172.255.146,,)

ความเห็นเพิ่มเติมที่ 6 26 ม.ค. 2549 (12:17)
ผมเห็นแล้วน่ากลัวมากครับ

fiw@.com (IP:203.172.255.146,,)

ความเห็นเพิ่มเติมที่ 8 26 ม.ค. 2549 (12:24)
โอ้โห น่าสนใจมากครับ 100% เลย

non@.com (IP:203.172.255.146,,)

ความเห็นเพิ่มเติมที่ 10 3 ก.พ. 2549 (22:52)
คิดว่ามันสวยงามมากๆ น่าสนใจและน่าศึกษาอย่างจิงจัง

aroma_ehnnn@hotmail.com (IP:203.188.58.102,,)

ความเห็นเพิ่มเติมที่ 12 29 ส.ค. 2549 (15:43)
คนไหนชอบสาบานห้ามทำการทดลอง

thawankesmala

ร่วมแบ่งปันความรู้และความเห็นแล้ว 1361 ครั้ง - ได้รับดาวแล้ว 282 ดวง - โหวตเพิ่มดาว

ความเห็นเพิ่มเติมที่ 13 2 ก.ย. 2549 (21:32)
ผมว่าไม่ค่อยน่ากลัว แต่จะบอกให้*ถ้าฝนตกฟ้าคะนองควรจะนอนราบกับพื้น*
พูดจริงอ่านมาครับ

หล่อจังเหวยนามว่านราวิชญ์

ร่วมแบ่งปันความรู้และความเห็นแล้ว 1 ครั้ง - ได้รับดาวแล้ว 153 ดวง - โหวตเพิ่มดาว

ความเห็นเพิ่มเติมที่ 14 16 ธ.ค. 2549 (12:38)
เราฟ้าผ่าเป็นปรากฎการทางธรรมชาติที่สวยมากค่ะ

natchya_270736@hotmail.com (IP:58.181.180.4)

ความเห็นเพิ่มเติมที่ 15 21 ธ.ค. 2549 (19:25)
อุปกรณ์ใดที่ไม่ได้อาศัยหลักความกดดันของอากาศ

kittika_suwan@yahoo.com (IP:124.120.61.183)

ความเห็นเพิ่มเติมที่ 16 9 ม.ค. 2550 (21:28)
ถ้าเกิดฟ้าผ่าให้เข้าไปหลบในรถยนต์ก็ได้ครับ(ถ้ามี และเป็นรถของเรา) เพราะกระแสไฟฟ้าจะ
ไหลผ่านที่บริเวณผิวตัวนำเท่านั้น ดังนั้นเมื่อเราอยู่ในรถ กระแสไฟฟ้าจะไม่สามารถทำอันตรายเราได้ครับ

dear.com (IP:203.148.136.67)

ความเห็นเพิ่มเติมที่ 18 18 ก.พ. 2550 (01:33)
ชอบดูเวลาฟ้าผ่า และรู้สึกว่าบนท้องฟ้ายังมีอะไรที่เราไม่รู้อีกเยอะเลยเนอะ

toppong

ร่วมแบ่งปันความรู้และความเห็นแล้ว 1 ครั้ง - ได้รับดาวแล้ว 149 ดวง - โหวตเพิ่มดาว

ความเห็นเพิ่มเติมที่ 19 15 ส.ค. 2550 (18:56)
อยากดูฟ้าผ่าของจริงจัง

หนูแว่นน้อย

ร่วมแบ่งปันความรู้และความเห็นแล้ว 40 ครั้ง - ได้รับดาวแล้ว 149 ดวง - โหวตเพิ่มดาว

ความเห็นเพิ่มเติมที่ 21 24 ก.พ. 2551 (00:08)

ตามมาอ่าเนื่องจากมีคนแปะลิ้งค์ในพันทิพ

http://www.pantip.com/cafe/wahkor/topic/X6357272/X6357272.html#18

ให้ข้อมูลได้ละเอียดดีจ้ะ

แต่มีข้อมูลคลาดเคลื่อนเล็กน้อย ตรงนี้

"ขณะที่สายฟ้าเดินทางลงมาใกล้จะถึงพื้นแล้วนั้น หากมีอาคารสิ่งก่อสร้าง หรือต้นไม้สูงๆ โปรตอนภายในสิ่งสูงๆเหล่านั้นบนพื้นดิน ก็จะกระโดดข้ามอากาศเป็นทาง เรียกว่า streamer"

ความจริง โปรตอนจะไม่วิ่งหรือกระโดดแต่อย่างใด
การวิ่ง(เคลื่อนที่) จะเป็นหน้าที่(คุณสมบัติ) ของอิเลคตรอนเท่านั้น
คือโปรตรอนมันอยู่ในนิวเคลียสของอตอม ถูกยึดไว้อย่างเหนียวแน่นวิ่งไปไหนไม่ได้

ดังนั้นที่เราเห็นสายฟ้า วิ่งจากพื้น คืออิเลคตรอนวิ่งไปหาจุดที่มีศักดิ์ไฟฟ้าเป็นบวก
เนื่องจากอากาศแตกตัวนำไฟฟ้า และกลายเป็นพลาสมา ตรงจุดที่ติดกับพื้นดิน(หรือยอดตึก)
แล้วเกิดต่อเนื่องเป็นแนวทางขึ้นไป

เผื่อคุณพวงร้อยจะนำไปปรับปรุงในบทความค่ะ

sb*star

ร่วมแบ่งปันความรู้และความเห็นแล้ว 1 ครั้ง - ได้รับดาวแล้ว 70 ดวง - โหวตเพิ่มดาว

ความเห็นเพิ่มเติมที่ 22 2 มิ.ย. 2551 (00:44)
จากย่อหน้าที่ 2 ก่อนย่อหน้าสุดท้าย ในหน้านี้
"โดยทั่วไปแล้ว คลื่นเสียงเดินทางได้เร็วขึ้นในอากาศที่อุ่นกว่า และเดินทางช้าลงเมื่ออากาศหนาวลง"

ที่ผ่านมาทราบว่า คลื่นเสียงเดินทางผ่านสิ่งที่มีความหนาแน่นกว่า ได้เร็วกว่า
เช่น คลื่นเสียงเดินทางผ่านของแข็งได้เร็วกว่าในอากาศ
ดังนั้นเมื่อ อากาศอุ่น มีความหนาแน่นต่ำกว่า อากาศเย็น
เสียงก็น่าจะเดินทางได้เร็วกว่าในอากาศอุ่น เมื่อเทียบกับอากาศเย็น ใช่ไหมครับ?

rocketo

ร่วมแบ่งปันความรู้และความเห็นแล้ว 1896 ครั้ง - ได้รับดาวแล้ว 204 ดวง - โหวตเพิ่มดาว

ความเห็นเพิ่มเติมที่ 23 5 มิ.ย. 2551 (21:48)

นอกจากความหนาแน่นแล้ว อัตราเร็วเสียงยังขึ้นกับสมบัติอื่นของตัวกลางอีกครับ

อย่างแก๊ส ต่างชนิดกัน เช่นไฮโดรเจน กับคาร์บอนไดอ็อกไซด์
อัตราเร็วเสียงใน H₂ ก็เร็วกว่าใน CO₂ มากทั้งที่ CO₂ มีความหนาแน่นมากกว่า

สมบัติสำคัญก็คือความสามารถในการถ่ายโอนพลังงานผ่านการชนกันของโมเลกุล
โมเลกุล H₂ นั้นเคลื่อนที่ได้เร็วมากกว่า CO₂

หรือเมื่อเทียบระหว่างโลหะด้วยกัน Al ก็มีอัตราเร็วเสียงมากกว่า Pb
เนื่องจากสมบัติความยืดหยุ่นของตัวกลาง

พารามิเตอร์เพียงตัวเดียว บางทีก็ไม่สามารถอธิบายได้ทุกอย่างครับ

นิรันดร์

ร่วมแบ่งปันความรู้และความเห็นแล้ว 12960 ครั้ง - ได้รับดาวแล้ว 851 ดวง - โหวตเพิ่มดาว

ความเห็นเพิ่มเติมที่ 24 5 มิ.ย. 2551 (21:54)

โปรตอนนั้น หากอยู่ในโลหะจะมีสมบัติอย่างที่คุณ sb*star
กล่าวในความคิดเห็นที่ 21
แต่
สำหรับในของเหลวและแก๊สนั้น มันสามารถเคลื่อนที่ได้ครับ
แต่อัตราเร็วมันจะน้อยกว่าอิเล็กตรอนมาก

นิรันดร์

ความเห็นเพิ่มเติมที่ 25 12 ต.ค. 2551 (16:01)

ระบบป้องกันฟ้าผ่า ระบบสายดิน และระบบป้องกันไฟกระชาก ไฟตก / Lightning protection, Grounding system, Surge Protection

Lightning protection, Grounding system, Surge Protection for protect your sensitive electronic equipment in building. Installation and consultation please visit our website : www.panthaira.com Contact person : Mr. Jack Lorenz Tel. : 02-889 1657 Fax : 02-889 E-mail : jacklorenz@panthira.com, dao@panthira.com

ระบบป้องกันฟ้าผ่า ระบบสายดิน และระบบป้องกันไฟกระชาก ไฟตก

บริการติดตั้ง และเป็นที่ปรึกษา ระบบป้องกันฟ้าผ่า ระบบสายดิน และ ระบบป้องกันไฟกระชาก ไฟตก ตามอาคารสำนักงาน โรงงาน ถานศึกษา ทั้งบ้าน และ ที่พักอาศัย อพาร์ทเม็นท์ คอนโด อาคารสูง หรือสิ่งปลูกสร้างที่เสี่ยงต่อการถูกฟ้าผ่าในหน้าฝน

ทุกวันนี้มีพายุเกิดขึ้นมากมาย ทำให้เกิด ฟ้าผ่า ไฟกระชาก ไฟตกได้ง่ายเช่นกัน โดยเฉพาะอาคาร ทีสำนักงานต่าง ๆ ที่เต็มไปด้วยเครื่องเครื่องคอมพิเตอร์ เครื่องใช้สำนักงานต่างๆ ที่มีโอกาสเกิดความเสียหายได้ง่ายเมื่อเกิดไฟฟ้าลัดวงจรอันเนื่องมาจาก ร้องฟ้าผ่า ดังนั้นระบบการป้องกันนี้จึงมีความจำเป็นอย่างมาก เพื่อการป้องกันความเสียหายที่อาจเกิดขึ้นต่อชีวิตและทรัพย์สินอันมีค่าของท่าน

Contact person : Mr. Jack Lorenz or Ms. Dao Thanyalak

Tel. : 02-889 1657 Fax : 02-8890304

Mobile : 081-814 4255

E-mail jacklorenz@panthira.com, dao@panthira.com

www.panthira.com

Panthira

ร่วมแบ่งปันความรู้และความเห็นแล้ว 2 ครั้ง - ได้รับดาวแล้ว 50 ดวง - โหวตเพิ่มดาว

ความเห็นเพิ่มเติมที่ 26 12 ต.ค. 2551 (16:17)