วิชาการ >> vBlog

หน้าที่ 17 - มีเงินเพิ่ม แต่ความสุขไม่ได้เพิ่ม (2)

คอลัมน์ที่ผมกล่าวถึงในตอนที่แล้วก็คือ คอลัมน์ “กระแสคน กระแสโลก” เขียนโดย ดร. ภาณุภาคย์ พงศ์อติชาต นธ.ตรี จากสำนักงาน ก.พ. ในหนังสือพิมพ์ มติชนสุดสัปดาห์ (เข้าใจว่าเป็นคอลัมน์ที่หน่วยงานต้นสังกัดจ่ายเงินซื้อพื้นที่ ... ซึ่งก็ดีครับ เป็นการประชาสัมพันธ์แบบไม่เน้นการประชาสัมพันธ์มากเกินไป แต่เน้นให้ความรู้หรือที่ฝรั่งเรียกว่า ซอฟท์เซลล์ (soft sell))

บทความวิจัยของฝรั่งที่นำมาพูดถึงก็คือ Why Does Income Growth Fail to Make Us Happier? ซึ่งตีพิมพ์ใน Journal of Socio-Economics ปี 2006 ซึ่งผู้เขียนคือ Mathias Binswanger พยายามที่จะอธิบายความขัดแย้งดังกล่าว (เรียกว่า Paradox of Happiness) ใครอยากอ่านฉบับเต็มก็เอาชื่อบทความหรือชื่อคนเขียนไปเคาะใส่ใน google ก็จะมีออกมาให้อ่านกันครับ

คุณ Binswanger เธออธิบายพร้อมกับพิสูจน์ว่า สาเหตุที่เป็นเช่นนี้ (รวยขึ้น-ไม่สุขขึ้น) มี 4 ข้อ

ข้อแรกคือ Positional Treadmill ซึ่งอธิบายได้ว่า “คนเราจะรู้สึกมีความสุขแบบ “สัมพัทธ์” หรือแบบเปรียบเทียบกับคนอื่นๆ” คือ ถ้าเรามีฐานะดีขึ้นในขณะที่คนรอบข้างเหมือนเดิม เราจะรู้สึกสุข “มากกว่า” ที่เราและคนรอบข้างต่างก็มีฐานะดีขึ้นเหมือนกัน เพราะนั่นเหมือนกับว่า เราไม่ได้เปลี่ยนแปลงสถานะเลย

ทำให้ในที่สุดก็เข้าสู่วงจรอุบาทว์ว่า ทุกคนทำงานหนักขึ้น เพราะอยากมีความสุขมากขึ้น แต่ก็ไม่สามารถมีความสุขมากขึ้น ... เรียกว่า “ไล่จับเงาตัวเอง” โดยแท้!

ข้อที่สองเรียกว่า Hedonic Treadmill ซึ่งอธิบายว่า มีการเพิ่ม “ความคาดหวังในการบริโภคมากขึ้นตามรายได้ที่เพิ่มขึ้น” ข้อนี้น่าจะเป็นข้อหลักที่ส่งผลหนักหนาสาหัส ในเรื่องทำให้รายได้ที่เพิ่มไม่ส่งผลให้มีความสุขเพิ่มไปด้วย

อย่างเช่น ตอนที่จนก็กินข้าวแกง 20 บาทได้ แต่พอรายรับเพิ่ม ต้องเข้าห้างหรือขึ้นภัตตาคาร เป็นต้น

ข้อที่สามคือ Multi-option Treadmill ซึ่งชี้ว่า “การมีทางเลือกที่ต้องตัดสินใจในการใช้ชีวิตเพิ่มขึ้นมากมาย ทำให้การเลือก “สิ่งที่ดีที่สุด” กลายเป็นเรื่องปวดหัว” (จากเดิมที่ไม่ต้องเลือก เพราะไม่ค่อยมีเงินซื้อตัวเลือก) เช่น ฟรีทีวีมีแค่ไม่กี่ช่อง จะดูหรือไม่ดู ... เลือกได้ไม่ยากนัก แต่จะดูช่องไหนของเคเบิลทีวีที่เลือกดูได้เป็นร้อยๆ ช่อง บางครั้งเป็นเรื่องชวนเวียนหัว จนทำให้หลายคนพาลเลือกไม่ดูเลยสักช่องไปซะงั้น!

และ สุดท้ายคือ Time-saving Treadmill หรือ “การให้ความสำคัญกับการทุ่นเวลามากเกินไป” ... อย่าเพิ่งงงครับ ... เค้าว่าปัญหาคือ เรามักจะคิดว่าเทคโนโลยีช่วยให้ประหยัดเวลาได้ แต่เอาเข้าจริงๆ แล้ว หลายๆ อย่างมันก็ไม่ช่วยสักเท่าไหร่

แต่ที่แย่ไปกว่านั้นอีก คือ มันทำให้เราเสียเวลามากขึ้นด้วย เช่น ซูเปอร์มาเก็ต ซึ่งควรจะช่วยให้ใช้เวลาลดลง เพราะนำทุกสิ่งทุกอย่างมาวางกองให้เลือกในที่เดียว แต่การวิจัยพบว่า ทศวรรษที่ 1990 ฝรั่งใช้เวลาในการช็อปราว 70 นาที ซึ่งมากกว่าในช่วงทศวรรษ 1960 ถึงเกือบเท่าตัว เพราะในช่วงนั้นใช้เวลาราว 40 นาที เท่านั้น

อีกอย่างหนึ่งก็เช่น การซื้อซอฟแวร์ใหม่โดยหวังว่าจะทำให้ทำงานได้มากขึ้น แต่ปรากฏว่า เสียเวลาในการเรียนรู้มาก แต่กลับไม่ได้ช่วยเรื่องประสิทธิภาพจริงๆ สักเท่าไหร่

ตัวอย่างบางอย่างข้างบนนี้ ผมยกเพิ่มเติมเองนะครับ

อย่าลืมถามตัวเองกันอยู่เรื่อยๆ นะครับว่า การที่อุตส่าห์หาเงินได้มา แต่ไม่สามารถหาความสุขได้ ... อาจจะเป็นความผิดพลาดในการใช้ชีวิตจาก 4 สาเหตุข้างต้นหรือเปล่า เพราะ “เงินที่เพิ่มขึ้น ไม่ได้หมายถึงความสุขที่เพิ่มขึ้น – เสมอไป”

นำชัย
13 ก.พ. 2550

<<< หน้าก่อนนี้ (หน้า 16)

หน้าถัดไป (หน้า 18) >>>

^*หมายเหตุ งานเขียนชิ้นนี้ ได้รับการคุ้มครองสิทธิตามพระราชบัญญัติคุ้มครองสิทธิทางปัญญา โดยลิขสิทธิเป็นของผู้เขียน ที่ให้เกียรตินำเผยแพร่ผ่าน วิชาการ.คอม เรามีความยินดีและอนุญาตให้ทำซ้ำหรือเผยแพร่ต่อเพื่อประโยชน์ทางการศึกษาเท่านั้น กรุณาให้เกียรติผู้เขียน โดยอ้างชื่อผู้เขียนและ วิชาการ.คอม (www.vcharkarn.com) ทุกครั้งที่ทำการเผยแพร่ต่อ ห้ามนำส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อในสื่อที่เอื้อประโยชน์ทางธุรกิจก่อนได้รับอนุญาต ขอขอบคุณที่ร่วมกันช่วยสร้างให้สังคมไทยเป็นสังคมแห่งปัญญา

นำชัย ชวนคิด ฝัน และสรรค์สร้างสังคมไทย [7,661,286]

โครงการกาลาปากอส (Galapagos Project) [18,936]