หัวข้อวันนี้ไม่เกี่ยวอะไรกับการประท้วงที่ไหน แต่เอามาจากหนัง “Changing Climate Changing Times” เพราะเห็นว่า น่าจะนำเอามาเล่าให้ฟังสักนิดหนึ่งครับ

เมื่อวานไปช่วยพูดปิดท้ายภาพยนตร์ (เรื่องข้างต้นนี้) ใน "เทศกาลภาพยนตร์วิทยาศาสตร์เพื่อการเรียนรู้ครั้งที่ 4” ที่ฉายในอาคารหอประชุมของ สวทช. ด้วย เป็นภาพยนตร์ฝีมือคนฝรั่งเศสที่ละเมียดละไม (มีเนื้อหาวิทยาศาสตร์ แต่มีการเติมพล็อตเรื่อง ตัวละคร ... ดูแล้วนึกถึงหนังแบบไททานิก - ประมาณนั้น) ... แต่น่าเสียดายว่า ไม่ฉายซ้ำใน สวทช. แล้ว (ถ้าจะดูต้องเช็ครอบกับที่อื่นๆ เช่น ท้องฟ้าจำลองกรุงเทพ, พิพิธภัณฑ์เด็กกรุงเทพ ตรงจตุจักร หรือไม่ก็องค์การพิพิธภัณฑ์หรือตึกลูกเต๋า ตรงคลอง 5 ดูครับ)

เรื่องนี้ทั้งพล็อต ทั้งเทคนิค ดีเยี่ยมทีเดียว ... แอบลุ้นอยู่ในใจว่า จะมีการคุยกันให้เอามาฉายทางฟรีทีวีบ้านเรา เรื่องราวในหนังเป็นการ  สร้าง ภาพฉายอนาคต (future scenario) ซึ่งเป็นกระบวนการทำนายอนาคตแบบหนึ่ง อย่างที่ในภาษาอังกฤษเรียกว่า future foresight

ในฉากหนึ่ง ตัวเอกที่เป็นชาวแอฟริกัน 2 คนต้องเดินทางข้ามทะเลทรายนับพันกิโลเมตร จนมาถึงอาคารคัดเลือกคนที่จะเข้ายุโรป ซึ่งต้องตรวจสภาพกายภาพและความฟิตของร่างกาย มีการฉีดแท็ก (tag) ที่คล้ายกับบาร์โค้ดเข้าไปที่แขน (รุ่นน้องผู้หญิงที่นั่งข้างๆ อุทานว่า ... ยังกับติดชิปให้สุนัขเลย!) รวมทั้งมีการตรวจระดับสติปัญญา จนตัวเอกคนหนึ่งรู้สึกทนไม่ได้ ถึงกับตะโกนว่า “พวกเขาทำกับเราอย่างกับเราเป็นสัตว์” … ซึ่งคิดๆ ดูแล้ว ... ก็ไม่ผิดนัก

ครั้นจะมองโลกในแง่ร้ายกันให้ถึงที่สุด การสอบคัดเลือกเข้าโรงเรียนและการสอบเอนทรานซ์เข้ามหาวิทยาลัย ก็...ไม่ได้ดีกว่ากันสักเท่าใดนัก เพราะเป็นการ “คัดคน” ตามสเป็กบางอย่าง (ระดับความรู้ความเข้าใจบทเรียน) เพราะไม่สามารถรับทุกคนเข้าไปเรียนได้อย่าง “เท่าเทียม”

ที่น่าขันที่สุดก็คือ เรื่องแบบนี้เกิดซ้ำๆ มาแล้วในชีวิตจริง ... แบบทดสอบ IQ ชุดแรกสุดเกิดขึ้นในประเทศแห่งเสรีภาพคือ สหรัฐฯ ในช่วงร้อยกว่าปีก่อน เพราะผู้บริหารประเทศนั้นรู้สึกว่า คงไม่สามารถรับผู้ลี้ภัยทุกคนได้ และคิดว่าน่าจะรับคนที่ฉลาดๆ ใช้ประโยชน์ได้เท่านั้น ... และนั่นก็คือ เรื่องจริงที่เกิดขึ้นในประวัติศาสตร์โลก

ไม่น่าแปลกใจว่าคนอเมริกาใต้ทำแบบทดสอบพวกนั้นไม่ค่อยได้ (ฉะนั้น จึงอดเข้าประเทศ) เพราะสาเหตุหลักที่พื้นฐานที่สุดคือ อ่านข้อสอบไม่ค่อยออก (แต่คนตรวจวัด วินิจฉัยว่าพวกนั้นมันโง่!)

มาถึงยุคนี้ ผมก็ยังอดขำกับพวกเห่อแบบทดสอบ IQ, EQ และสารพัด Q ที่บ้างก็มีหลักฐานการทดลองวิทยาศาสตร์รองรับ แต่บ้างก็ยกเมฆกันสนุกสนาน รวมทั้งวลีเด็ดอย่าง “อัจฉริยะสร้างได้” ... ซึ่งก็ต่างไปกันสุดขั้วเลยทีเดียวเพราะ IQ ชี้ทางอ้อมว่า คนเราฉลาดหรือโง่ตามพันธุกรรมเท่านั้น (ซึ่งไม่จริง) แต่ “อัจฉริยะสร้างได้” ได้ให้ความหวังว่า คุณเป็นใครก็ตาม หากมีวิธีการที่ดีและถูกต้อง ... คุณก็อาจเป็นอัจฉริยะได้ ... ซึ่งก็น่าจะไม่จริงอีก

ทำไมน่ะหรือครับ?

ระดับสติปัญญาที่ตรวจวัดกันนั้น เป็นผลรวมที่มาจากพันธุกรรมและการเรียนรู้ ซึ่งแต่ละกรณีผลกระทบของปัจจัยทั้ง 2 อาจต่างกันได้มาก หากร่างกายบกพร่องมากจนมีภาวะปัญญาอ่อน (idiot) จริงๆ จากพันธุกรรม หรือแม้แต่จากผลกระทบระหว่างการเติบโตในครรภ์และภายหลัง (กินยาหรือได้สารโลหะหนักบางอย่าง) คุณมีโอกาสน้อยมากจริงๆ ที่จะช่วยให้กลับมาเป็นอัจฉริยะได้ (แต่อาจกระตุ้นให้เรียนรู้จนดูแลตัวเองได้ในบางระดับ) ส่วนคนปกติที่ได้รับการฝึกฝนอย่างเข้มข้นก็อาจมีสติปัญญา “ดีกว่าคนทั่วไป” ที่ฝึกฝนน้อยกว่าได้ ... แต่คงไม่กลายไปเป็นอัจฉริยะได้หรอกครับ!

ถ้ามีวิธีสร้างอัจฉริยะจริงๆ ป่านนี้เราคงเห็นอัจริยะฝรั่งหรือญี่ปุ่นเพ่นพ่านเต็มไปหมดแล้วล่ะครับ ... เพราะคนเก่งๆ ของเค้าทำวิจัยกันมาเป็นร้อยปีเรื่องนี้ ... แต่เชื่อเถอะครับว่า หากไปตรวจนับกันจริงๆ ... คงมีสัดส่วนอัจฉริยะต่อคนปกติทั่วไปไม่ต่างจากประเทศด้อยพัฒนา “อย่างมีนัยสำคัญ” หรอกครับ
                                                                                                                                                      
                       
กราฟแบบนี้ที่แบ่งแยกระดับ IQ ของคนกับอาชีพ ... มีการโต้แย้งกันมากมายตลอดเวลา (ภาพจาก http://onthepharm.net/2007/08/iq-ranges-for-professions.html) ... ลองดูในกราฟ (โดยเฉพาะอาชีพด้านล่างๆ ที่เฉลี่ยแล้วสูงกว่าบนๆ) และเทียบกับข้อสรุปจากบททดสอบ IQ ที่ว่า อัจฉริยะจะได้น้อยที่สุดช่วง 140-145 ... คุณจะเห็นได้ว่า แม้แต่กลุ่มคนฉลาดเหล่านั้น ... ส่วนใหญ่หาอัจฉริยะไม่ได้เอาเสียเลย

ถ้าดูกันอย่างละเอียดจะยิ่งฮาหนักกันเข้าไปอีก เพราะผู้จัดการเฉลี่ยแล้วโง่กว่าครูตามโรงเรียน หรือคนในวงการศึกษา (Education occs) ได้คะแนนแย่กว่าเซลส์บางกลุ่มเสียอีก (ฮา)!

นำชัย
http://www.biotec.or.th/Guru/
20 พ.ย. 2551