นำชัย ชวนคิด ฝัน และสรรค์สร้างสังคมไทย

เมื่อวานอ่านเจอบทความเกี่ยวกับทากทะเล Elysia chlorotica ที่อยู่ชายฝั่งแอตแลนติกของสหรัฐฯ ซึ่ง ”สังเคราะห์อาหาร” ได้โดยตรงจากแสงอาทิตย์ เพราะเขมือบเอาสาหร่าย Vaucheria litorea เข้าไป!

เรื่องก็คือมีการสังเกตเห็นว่า หากทากทะเลสปีชีส์ที่ว่ากินสาหร่ายต่อเนื่องกันนาน 2 สัปดาห์ มันจะอยู่ได้โดยไม่ต้องกินอะไรไปอีกตลอดชีวิต (นานราวหนึ่งปี) ของมันได้ โดยคลอโรพลาสต์ในสาหร่ายที่มันกิน จะไปอยู่ในกระเพาะและสังเคราะห์อาหารจากแสงโดยตรง ซึ่งก็นับว่าประหลาดมาก ... แต่ในแง่มุมทางวิชาการแล้ว ประเด็นที่น่าแปลกประหลาดใจมากจริงๆ สำหรับนักวิจัยก็คือ คลอโรพลาสต์มี DNA ที่สร้างโปรตีนไว้ใช้งานในตัวคลอโรพลาสต์เองไม่เกิน 10% ของโปรตีนทั้งหมดของมัน ... คำถามคือ มันไปเอายีนอีก 90% ที่เหลือที่ใช้สร้างโปรตีนพวกนั้นมาจากไหน (ปกติอยู่ในจีโนมของสาหร่าย ซึ่งอยู่นอกคลอโรพลาสต์)?

หน้าตาทากทะเลตัวที่ว่านี้ (เอามาจาก Newscientist.com)

มีอยู่ 2 สมมติฐานที่คิดกันออกในตอนนนี้ ซึ่งก็แปลกประหลาดเข้าใจไม่ค่อยได้ทั้งคู่ - หนึ่งนั้นคือทากทะเลกิน DNA จากสาหร่ายพวกนั้น แล้ว DNA เหล่านั้นก็เข้าไปอยู่ในจีโนมของมัน (เรื่องแบบนี้ไม่เคยเจอมาก่อนและไม่อาจอธิบายได้ด้วยความรู้ปัจจุบันที่ชี้ว่า DNA ควรจะถูกย่อยจนละเอียดไปหมดมากกว่า) อีกสมมติฐานหนึ่งก็คือ มีไวรัสบางอย่าง (มีพบอยู่ในทากทะเลนี้จริง) ที่เป็นตัวพายีนที่เกี่ยวข้องกับการสังเคราะห์อาหารด้วยแสงเข้าไปอยู่ในจีโนม ... แต่อันนี้ก็ยังไม่มีหลักฐานชัดเจนเช่นกัน ... แม้ว่าจะมีสมมติฐานคล้ายๆ กันเกี่ยวกับยีนมะเร็งในคนที่ไวรัสหนีบติดไปกับตัวได้ ซึ่งอันหลังนี้มีหลักฐานชัดเจนกว่ามาก

สรุปคือนักวิทยาศาสตร์เจอสัตว์ชนิดหนึ่งที่มีพฤติกรรมพิลึกคือ ดันไปเหมือนกับพืชที่สังเคราะห์อาหารจากแสงได้ด้วย ... เส้นแบ่งระหว่างพืชกับสัตว์หายไปอีกหนึ่งแล้วครับ ;-P

นำชัย
26 พ.ย. 2551
ปล. สนใจไปอ่านข่าวเต็มๆ ก็ไปที่ http://www.newscientist.com/article/dn16124-solarpowered-sea-slug-harnesses-stolen-plant-genes-.html ส่วนถ้าอยากอ่าน paper เต็มๆ ก็ไปที่ http://www.pnas.org/content/105/46.toc