นำชัย ชวนคิด ฝัน และสรรค์สร้างสังคมไทย

            ตอนที่แล้ว ผมจบด้วยคำถาม (แหะ แหะ ... เป็นแบบนี้บ่อย ;-P) ว่า เอา “ทฤษฎีโกลาหล” ไปอธิบายหรือประยุกต์ใช้กับเรื่องราวทางสังคมได้หรือไม่ ... ดร.สมเกียรติ ตั้งฯ (อาจารย์สมเกียรติ อ่อนวิมล เคยพูดแบบขำๆ ว่า ในวงวิชาการ ถ้าสมเกียรติ อ่อนฯ ก็คือท่านเอง ส่วนถ้าสมเกียรติ ตั้งฯ ก็คือ ดร.สมเกียรติ ตั้งกิจวานิชย์ แห่ง TDRI นี่เอง ... อิอิ) 


ภาพนี้เป็นตาม chaos theory หรือเปล่าครับ - ยังจำนิยามได้ไหมครับ ;-P (ภาพจาก http://www.chromasia.com/iblog/archives/0601112342.php)

            อาจารย์สมเกียรติ ตั้งฯ ท่านว่าไว้ดังนี้ครับ การประยุกต์ใช้ทฤษฎีโกลาหลกับเศรษฐศาสตร์นี่มีมานานแล้ว แมนเดลบรอท (Mandelbrot) ที่เป็นปรมาจารย์ด้านนี้ เคยวิเคราะห์อนุกรมตามลำดับเวลาของราคาฝ้าย แล้วพบว่ามีแพทเทิร์นที่ซ้ำๆ คล้ายของตัวเอง หากมองในสเกลรายวันเทียบกับรายเดือน ... หรือพูดอีกอย่างว่า มีระเบียบและทำนายได้นั่นเอง
            อาจารย์ยังพูดถึงเรื่องการทำนายตลาดเงินด้วย แต่ดูเหมือนว่ายังไม่ถึงที่สุด เดี๋ยวผมแปะบทความของอาจารย์ให้ไปอ่านจุดนี้กันเองก็แล้วกันนะครับ (แปะไว้แล้วที่ความเห็น 786 นะครับ)
            มาดูจุดที่อยากพูดมากกว่าคือ ทฤษฎีโกลาหลกับสังคมไทย น่าเสียดายว่าข้อสรุปในบทความก็คือ “...ไม่พบการประยุกต์ใช้ด้านวิทยาศาสตร์หรือเศรษฐศาสตร์เลย แต่พบในด้านการอธิบายสังคม” แต่ก็ “มักเป็นไปอย่างหละหลวม” ท่านยกมาสองชื่อที่เขียนงานลักษณะนี้ ชื่อแรกคือ “ชัยวัฒน์ ถิระพันธ์” กับหนังสือ “ทฤษฎีความไร้ระเบียบกับทางแพร่งของสังคมสยาม” (สำนักพิมพ์ภูมิปัญญา, 2537)
            ผมคงไม่ลงรายละเอียด แต่ข้อสรุปของงานเขียนแรกในความเห็นของ ดร.สมเกียรติ คือ กล่าวถึงตัวทฤษฎีได้ค่อนข้างถูกต้อง มีจุดเด่นที่สรุปการประยุกต์ใช้ทฤษฎีนี้ในด้านสังคมศาสตร์ในยุโรป (โดยเฉพาะเยอรมัน) ซึ่งหาอ่านจากที่อื่นยาก และอธิบายไว้อย่างเข้าใจง่าย แต่มีจุดอ่อนคือ ข้อสรุปในหนังสือ (ส่วนที่เกี่ยวกับสังคมไทย) ไม่ได้มีเนื้อหาใหม่ และสื่อได้โดยไม่ต้องอิงทฤษฎีโกลาหลเลย


ปกหนังสือทฤษฎีไร้ระเบียบ ... คุ้นๆ ว่าจะซื้อแล้ว แต่เป็นอีกปกหนึ่ง แต่ยังไม่มีโอกาสอ่าน

            อีกหนึ่งก็คือ บทความ “โลกาภิวัตน์ 2000 ว่าด้วยประวัติย่อทางเวลาสังคมศาสตร์” ของ “ยุค ศรีอารยะ” หรือ “ดร.เทียนชัย วงศ์ชัยสุวรรณ” ... ในกรณีนี้แกว่า ผิดความหมายตั้งแต่การให้คำว่า “โกลาหล” เท่ากับความวุ่นวาย, มิคสัญญี หรือกลียุค ... ซึ่งไม่ใช่ chaos theory ทางวิทยาศาสตร์อย่างเห็นได้ชัด นอกจากนี้ ยังมี comment ว่า บทความนี้กล่าวถึงทฤษฎีความโกลาหลอย่างค่อนข้างไขว้เขว แต่มีมุมมองด้านสังคมศาสตร์ที่น่าสนใจหลายอย่าง ... แม้ว่าจะเขียนด้วยภาษาเทศนาก็เต็มไปด้วยอารมณ์
                ท่านจบบทความด้วยประโยคว่า “ได้โปรดเถอะ อย่านำ “มิคสัญญี” มาสู่ทฤษฎีความโกลาหลอันงดงาม ด้วยการประยุกต์ใช้แบบสะเพร่าอีกต่อไปเลย!"

นำชัย

http://www.biotec.or.th/Guru/

1 ธ.ค. 2551