นำชัย ชวนคิด ฝัน และสรรค์สร้างสังคมไทย

เมื่อวันพุธที่แล้ว (24 ธ.ค.) ผมถูกไหว้วานให้ไปเป็นพิธีกรการบรรยายพิเศษ เนื่องในโอกาสที่ศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ (ไบโอเทค) ครบรอบ 25 ปีในปีนี้ ซึ่งมีหัวข้อน่าสนใจว่า “ไบโอเทคจะคงความสำคัญอย่างไรนโลกวิกฤติ (BIOTEC: Staying Relevant in a World of Crises)” โดยวันนั้นมีวิทยากรรวม 3 ท่านคือ ศ.ดร.ยงยุทธ ยุทธวงศ์, ศ.ดร.อมเรศ ภูมิรัตน และศ.นพ.ยง ภู่วรวรรณ ... แค่ฟังชื่อหัวข้อกับคนพูดก็น่าสนใจแล้วใช่ไหมครับ

มีประเด็นที่น่าสนใจที่น่าจะนำมาเล่าสู่กันฟังได้หลายประเด็น แต่ขอเล่าประเด็นเดียวตามชื่อหัวข้อวันนี้คือ มีอยู่ช่วงหนึ่งระหว่างการเสวนาที่คุณหมอยง ยกประเด็นเรื่องครูวิทยาศาสตร์ของลูกท่านที่อยู่ชั้นประถม (จำไม่ได้แล้วว่าประถมเท่าไหร่) เรื่องก็คือ ครูให้นักเรียนทดลองโดยการนำฝักข้าวโพดเปล่าไปวางไว้ข้างตุ่มน้ำกับกลางแจ้ง แล้วให้จดบันทึกไปรายงานว่า ฝักใดมีเชื้อราขึ้นมากกว่ากัน

พอจะเดาคำตอบได้ไหมครับ

ความหลากหลายของข้าวโพด – ภาพจาก http://chnm.gmu.edu/resources/essays/d/41

ปรากฏว่าพอลูกคุณหมอไปทดลองจริง ไอ้เจ้าฝักที่อยู่กลางแจ้งดันมีเชื้อราขึ้นมากกว่า ครูว่า “ผลการทดลองผิด” เพราะ “ตามทฤษฎี” แล้ว ฝักที่อยู่ข้างตุ่มต้องมีเชื้อรามากกว่า เพราะเชื้อราชอบอยู่ตามที่ชื้นแฉะ เด็กก็อึ้งไปสิครับ ... ขนาดผมจบด็อกเตอร์มา ผมก็อึ้งไปเหมือนกันครับ

ในทางทฤษฎี ผลการสังเกตหรือผลการทดลอง – เห็นอย่างไร ก็ต้องรายงานตามจริงไปอย่างนั้น ซึ่งถ้าสังเกตหรือทดลองกันตามปกติแล้ว มันก็จะผิดไปไม่ได้หรอก ส่วนคำอธิบายทั้งหลายทั้งปวง ไม่ว่าคนคิดออกคิดได้จะดีวิเศษเลิศเลอมาจากไหน หรือหลุดออกมาจาก “คู่มือครู” เล่มไหนก็ตาม ก็มีโอกาสผิดได้ ตาม “เหตุปัจจัย”

ดังนั้น ในกรณีสิ่งที่เด็กควรจะได้ก็คือ คำถามหรือความช่วยเหลือในการพยายามหาคำอธิบายว่า เหตุใดจึงได้ผลการทดลองเป็นเช่นนั้น หากต่างกับเพื่อนที่ทำการทดลองคล้ายๆ กันก็ยิ่งท้าทายว่า ทำไมจึงเป็นเช่นนั้น คนที่พบอะไรใหม่ๆ เสมอๆ จึงต้อง “ซื่อตรง” ต่อผลการทดลองให้มากที่สุด!

เจอครูวิทยาศาสตร์แบบนี้เข้าไป เด็กวิทย์ไทยจะเป็นไงกันบ้างหนอ?

นำชัย

http://www.biotec.or.th/Guru/

29 ธ.ค. 2551
ปล. ไม่แน่ใจว่าพรุ่งนี้จะมีโอกาสเข้ามาเขียนหรือเปล่า สวัสดีปีใหม่ล่วงหน้านะครับ ขอให้ผลกรรมดีส่งผลดีให้กับทุกท่านนะครับ