นำชัย ชวนคิด ฝัน และสรรค์สร้างสังคมไทย

ไม่ต้องแปลกใจนะครับว่า หายไปหลายวันเลย ... กลางสัปดาห์ที่แล้ว 3 วัน ก็ไปทำงานที่ต่างจังหวัด ส่วนวันศุกร์กลับมาแล้วก็เคลียร์งานวุ่นจนไม่ว่างโพสต์ ปรากฏว่าวันเสาร์–อาทิตย์นอนไอเป็นปืนกลอยู่บ้าน เลยหยุดแถมวันจันทร์ไปอีกวัน จากที่จะได้หยุดวันอังคารที่ 5 พ.ค. เพราะเป็นฉัตรมงคลอยู่แล้ว ... วันนี้ก็ยังไม่หายดีนัก (หลังๆ นี่ ป่วยทีหลายวันเลย) แต่หยุดนานๆ พาลจะป่วยหนักขึ้น ก็เลยแวะมานั่งเคลียร์งานดีกว่า

เช้านี้มีเรื่องตื่นเต้นตั้งแต่ยังเดินทางไม่ถึงที่ทำงาน พอปั่นจักรยานมาถึงประตู ม.ธรรมศาสตร์ รถยนต์ที่วิ่งมาข้างหลังไปเฉี่ยวเอามอเตอร์ไซค์ลงไปนอนแอ้งแม้ง คนขับคนขี่ทั้งสองคนเป็นผู้หญิงทั้งคู่ เห็นคนขี่มอเตอร์ไซค์ลุกขึ้นมาได้เอง ก็โล่งอกไปว่าไม่ได้มีอะไรร้ายแรง ... เฮ้อ ตอนนั้นถนนก็โล่งๆ ไม่ได้มีรถเยอะจนต้องเบียดต้องเสียดกันสักหน่อย แต่ก็ยังไม่เกี่ยวกันจนล้มได้ ... ชีวิตคนกับอุบัติเหตุนี่เดินทางมาบรรจบกันได้ไม่ยากเลยจริงๆ


แผนที่การแพร่กระจายล่าสุดของไข้หวัดใหญ่ A (H1N1) – จาก http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/8021547.stm

วันนี้ขอคุยเรื่องชื่อไข้หวัดใหญ่ที่กำลังระบาดกันอย่างระเบิดเถิดเทิงอยู่ตอนนี้ ตอนที่ผมโพสต์ใน blog คราวที่แล้ว วันที่ 27 เม.ย. 2552 ยังใช้คำว่า หวัดหมู (swine flu) กันอย่างกว้างขวาง คำว่า flu นั้น หลายคนคงรู้ว่าเป็นคำสั้นๆ ที่มาจาก influenza ที่หมายถึง “ไข้หวัดใหญ่” ส่วน "หวัดธรรมดา" นั้น ใช้ว่า common cold หรือ cold เฉยๆ

ส่วน swine ก็เป็นศัพท์หรูของคำว่า pig ที่แปลว่า “หมู” นั่นเอง มีคำกลุ่มนี้อยู่หลายคำเหมือนกัน ที่จำกันได้แม่นๆ เพราะถอดเสียงเป็นไทยแล้วฮาไม่เบาก็คือ คำว่า equine (อีไคว ... หรือ อีควาย – ฮา) ที่หมายถึง ม้าหรือเกี่ยวกับม้า ... ไม่เกี่ยวกับควายแต่อย่างใดทั้งสิ้น!

จำได้ว่าพอวันรุ่งขึ้น ก็มีเสียงเรียกร้องให้เปลี่ยนชื่อไข้หวัดหมูเป็น “ไข้หวัดใหญ่เม็กซิโก” ตามประเทศต้นตอ เพราะยังไม่เจอหมูติดโรคเลย แต่ขืนใช้ชื่อไข้หวัดหมูแบบนี้ เกษตรกรคนเลี้ยงหมูทั้งในเม็กซิโกและประเทศอื่นๆ กระอักแน่นอน การตั้งชื่อแบบนี้ก็เป็นแบบโบร่ำโบราณคล้ายกับ 90 ปีก่อนที่เรียก “ไข้หวัดใหญ่สเปน (Spanish flu)” ที่สังหารคนไปราว 20–50 ล้านคน ตามชื่อประเทศแรกที่ค้นพบ ไม่รู้ว่าคนสเปนรู้จักชื่อแบบนี้หรือเปล่านะครับ ... แต่ที่มาของเรื่องนี้น่าขำดีก็คือ ช่วงที่ไข้หวัดใหญ่สเปนระบาดนั้น อันที่จริงแล้ว เชื้อเริ่มกระจายพร้อมๆ กันในหลายประเทศ แต่ประเทศสเปนรายงานการค้นพบก่อน เพราะระบบสาธารณสุขดี และประเทศไม่ค่อยได้รับผลกระทบจากสงครามโลกครั้งที่ 1 ก่อนหน้านั้นเท่าไหร่!

ส่วนชื่อไข้หวัดใหญ่นั้น ต้องใช้ “เม็กซิโก” ไม่ใช้ “เม็กซิกัน” เพราะราชบัณฑิตฯ กำหนดให้เรียกชื่อคนหรืออื่นๆ ตามชื่อประเทศ ยกเว้น ชื่อที่คุ้นจริงๆ และใช้มานานเช่น คนเยอรมัน – ไม่ใช่คนเยอรมนี แต่อย่างใด แต่ต่อมา ก็มีเสียงเรียกร้องจากทางเม็กซิโกว่า ตั้งชื่อแบบนี้ไม่ดีเลย ขอเปลี่ยนเหอะ ... ก็เลยมีตัวเลือกใหม่ที่ตามมาจึงเป็น “ไข้หวัดใหญ่อเมริกาเหนือ” เพราะเห็นว่าระบาดทั้งในเม็กซิโกและสหรัฐฯ ซึ่งก็มีคนไม่เห็นด้วยอีก

ล่าสุด เห็นว่า WHO ให้ใช้ว่า “ไข้หวัดใหญ่ A (H1N1)” http://www.who.int/csr/disease/swineflu/en/index.html หรือที่สื่อไทยอาจเติมคำสร้อยเพิ่มอีกเป็น “ไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ใหม่ 2009” และอื่นๆ อีกหลายชื่อ ซึ่งถ้าแฟนๆ วิชาการดอทคอม เคยเล่นเกมทายว่า ทำไมไวรัสหวัดนกจึงชื่อ H5N1 มาแล้ว หรือเคยอ่านหรือได้อ่านหนังสือไข้หวัดนกที่เอามาแปะกันให้อ่านแล้ว ก็คงจะพอเข้าใจได้ว่า ทำไมต้องเป็น A (H1N1)

จะเห็นได้นะครับว่า การตั้งชื่ออะไรที่สำคัญๆ นั้น – ในกรณีนี้คือ เชื้อโรคและโรคที่ระบาดติดต่อกันไปทั่วโลก อย่างที่ฝรั่งเรียกว่า แพนเดมิก (pandemic) – มีความละเอียดอ่อนไม่น้อยทีเดียว!        

นำชัย

http://www.biotec.or.th/Guru/

6 พ.ค. 2552