วิชาการ >> vBlog

หน้าที่ 7 - เรียนชีวะยังไง ให้สนุก และจำได้นานๆ (1)

มีคนตั้งข้อสังเกตกับผมว่า วิชาชีววิทยานั้นเรียนยาก มีศัพท์และเรื่องที่ต้องจำเยอะ ผมก็มักจะพยักหน้าเห็นด้วย ... ในส่วนหนึ่ง แต่ขณะเดียวกัน ก็สะบัดหน้า (ในใจ) ... เพราะไม่เห็นด้วยอีกส่วนหนึ่ง

แหม ... พูดก็พูดเถอะนะครับ วิชาอื่นก็จำกันหน้ามืดเหมือนกันแหละน้า ... ฟิสิกส์กับคณิตศาสตร์ น่ะมีกันกี่สูตร กี่สมการ นิยามอีกเท่าไหร เคมี น่ะต้องจำชื่อธาตุ สารประกอบ และปฏิกิริยากันอีกเท่าไหร่ ฯลฯ

ถ้าอย่างนั้น มีวิธีการอะไรดีๆ ที่จะช่วยให้จำเนื้อหาวิชาชีววิทยาได้นานๆ หรือทำให้เวลาเรียนสนุกมากขึ้นได้บ้าง

ผมจะลองนึกๆ ดู วันไหนนึกอะไรออก ก็จะทยอยเล่าไปเรื่อยๆ ก็แล้วกันนะครับ

เริ่มจากข้อที่ 1 คือ ต้องลองพยายามสังเกตดูให้เห็นรากที่มาของคำศัพท์ และเชื่อมโยงกันกับศัพท์ที่รู้อยู่แล้ว วิธีการนี้จะทำให้จำศัพท์ได้เป็นระบบ ไม่สะเปะสปะ ... ซึ่งจะเป็นวิธีการที่ช่วยให้สมองทำงานอย่างเป็นระบบ ระเบียบ และช่วยให้จำง่ายขึ้น

ยกตัวอย่างนะครับ คำว่า cyte, cyto-, -cyte เกี่ยวข้องกับคำว่า cell อย่างใกล้ชิด

คำว่า -cyte ที่ใช้ต่อคำอื่นมาจากคำในภาษาละตินว่า -cyta ซึ่งแปลงกายมาจากคำในภาษากรีกว่า kytos (อย่าถามผมนะครับว่า มันเพี้ยนไปได้ยังไงขนาดนั้น ... เอามาจากพจนานุกรมที่นักภาษาศาสตร์เค้าว่าไว้อีกทีครับ)

Kytos แปลว่า สิ่งที่กลวงใส่สิ่งอื่นภายในได้ ... ถ้าใครจำที่มาของคำว่า cell ได้ ก็จะนึกออกว่า คำว่า cell มาจากการที่นักวิทยาศาสตร์ใช้กล้องจุลทรรศน์ไปส่องเห็นช่องเซลล์ในไม้ cork ... พูดอีกอย่างคือ แนวคิด (concept) เรื่อง cell ของฝรั่งนี่ ตรงกันแม้ว่าจะต่างยุคกันเป็นพันปี

ดังนั้น ถ้าเจอคำว่า cyte ที่ไหน (ไม่ว่าจะอยู่หน้าหรือตามหลัง) ก็จะต้องมีอะไรเกี่ยวข้องกับ “เซลล์” สักอย่างแน่ๆ เช่น

cytology ก็คือ วิชาที่ศึกษาเซลล์ (วิทยาเซลล์)
cytoplasm ก็คือ ส่วนที่อยู่ในเซลล์แต่อยู่นอกนิวเคลียส
leukocyte ก็คือ เม็ดเลือดขาว (leuko- คือ ขาว หรือ ไม่มีสี)

คำว่า -logy ก็โยงไปยัง biology, cosmology, entomology และอีกเพียบ เช่นเดียวกับ –plasm ที่ถ้าใช้จินตนาการเพิ่มอีกนิด ก็อาจจะนึกถึงคำว่า plasma ได้ไม่ยากนัก (ใครนึกอะไรได้ออกไหมครับ)

ผมขอยกตัวอย่างคำที่เกี่ยวกับ cyte ให้ดูสักชุด (ใหญ่ๆ) นะครับ ใครที่เรียนแพทยศาสตร์ หรือเทคนิคการแพทย์ หรืออีกบางสาขา อาจจะต้องเรียนคำพวกนี้เช่นกัน: adipocyte, agranulocytosis, cytogenetics, cytokine, cytomegalovirus, cytometry, cytoplasm, cytotoxic, elliptocytosis erythrocyte, granulocyte, histiocyte, leukocyte, lymphocyte, lymphocytosis, macrocyte, megakaryocyte, melanocyte, monocyte, oocyte, pancytopenia, phagocyte, spherocytosis, thrombocyte, and thrombocytopenia.

ดังนั้น บทเรียนที่ 1: คราวหน้าเจอคำใหม่ๆ ทางชีววิทยา ให้ลองสังเกต “ถอดราก” คำดูว่า มีรากอย่างไร และเชื่อมโยงกับคำอื่นอะไรได้บ้าง

ลองเล่นดูนะครับ เกมซ่อนหา (คำวิทยาศาสตร์) ... ใครได้ผลอย่างไร ก็เล่าสู่กันฟังได้นะครับ ล้างหูรอฟังอยู่ครับ

นำชัย
พุธ 31 ม.ค. 2550

<<< หน้าก่อนนี้ (หน้า 6)

หน้าถัดไป (หน้า 8) >>>

^*หมายเหตุ งานเขียนชิ้นนี้ ได้รับการคุ้มครองสิทธิตามพระราชบัญญัติคุ้มครองสิทธิทางปัญญา โดยลิขสิทธิเป็นของผู้เขียน ที่ให้เกียรตินำเผยแพร่ผ่าน วิชาการ.คอม เรามีความยินดีและอนุญาตให้ทำซ้ำหรือเผยแพร่ต่อเพื่อประโยชน์ทางการศึกษาเท่านั้น กรุณาให้เกียรติผู้เขียน โดยอ้างชื่อผู้เขียนและ วิชาการ.คอม (www.vcharkarn.com) ทุกครั้งที่ทำการเผยแพร่ต่อ ห้ามนำส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อในสื่อที่เอื้อประโยชน์ทางธุรกิจก่อนได้รับอนุญาต ขอขอบคุณที่ร่วมกันช่วยสร้างให้สังคมไทยเป็นสังคมแห่งปัญญา

นำชัย ชวนคิด ฝัน และสรรค์สร้างสังคมไทย [7,663,500]

โครงการกาลาปากอส (Galapagos Project) [18,936]