วิชาการดอทคอม ptt logo

งานวิจัย

การศึกษา วิทยฐานะ การเรียนรู้ เคมี แผนการสอน
ผู้เขียน: Kanchana_Tham ชมแล้ว: 12,755 ครั้ง
post ครั้งแรก: Thu 27 March 2008, 11:04 am ปรับปรุงล่าสุด: Thu 27 March 2008, 11:11 am
อยู่ในส่วน: ไม่ได้ระบุว่าให้อยู่ห้องใด

หน้าที่ 1 - หลักสูตรกลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์

หลักสูตร

 

กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์

 

บทนำ

 

รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2540 ได้กล่าวไว้ส่วนหนึ่งว่า                         “รัฐต้องเร่งรัดและพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เพื่อการพัฒนาประเทศ”  นับได้ว่า เป็นครั้งแรกของประเทศไทยที่กล่าวถึงบทบาทของวิทยาศาสตร์อย่างชัดเจนในรัฐธรรมนูญ  การที่ไปสู่เป้าหมายดังกล่าวได้ จำเป็นต้องพัฒนาการจัดการศึกษาด้านวิทยาศาสตร์อย่างจริงจัง

 

องค์การส่งเสริมการศึกษาวิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ (UNESCO)                ได้เสนอโครงการ 2000+ รณรงค์ให้ประเทศทั่วโลกจัดการศึกษาวิทยาศาสตร์สำหรับทุกคน                 ให้รู้วิทยาศาสตร์อย่างเพียงพอเพื่อการดำรงชีวิตอย่างมีความสุขและปลอดภัยในสังคมโลก                    ยุคโลกาภิวัตน์ (globalization)

 

พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พุทธศักราช 2542  มาตรา  22  ระบุว่า  การจัดการศึกษาต้องยึดหลักว่า ผู้เรียนทุกคนมีความสามารถเรียนรู้และพัฒนาตนเองได้ และถือว่าผู้เรียนมีความสำคัญที่สุด  กระบวนการจัดการศึกษาต้องส่งเสริมให้ผู้เรียนสามารถพัฒนาตามธรรมชาติและเต็มศักยภาพ  ในมาตรา 23  เน้นการจัดการศึกษาในระบบ  นอกระบบและตามอัธยาศัย  ให้ความสำคัญของการบูรณาการความรู้  คุณธรรม  กระบวนการเรียนรู้ตามความเหมาะสมของระดับการศึกษา  ในส่วนของการเรียนรู้ด้านวิทยาศาสตร์นั้นต้องให้เกิดทั้งความรู้  ทักษะ และเจตคติด้านวิทยาศาสตร์  รวมทั้ง ความรู้ ความเข้าใจ และประสบการณ์เรื่องการจัดการ การบำรุงรักษาและการใช้ประโยชน์                     จากทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมอย่างสมดุลยั่งยืน

 

การจัดหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์จึงได้ยึดหลักการดังกล่าวนี้

 

 

ความสำคัญของวิทยาศาสตร์

 

วิทยาศาสตร์มีบทบาทสำคัญยิ่งในสังคมโลกปัจจุบันและอนาคต  เพราะวิทยาศาสตร์           เกี่ยวข้องกับชีวิตของมนุษย์ทั้งในการดำรงชีวิตประจำวันและในงานอาชีพต่าง ๆ  เครื่องมือเครื่องใช้  ตลอดจนผลผลิตต่าง ๆ  ที่ใช้เพื่ออำนวยความสะดวกในชีวิตและในการทำงานล้วนเป็นผลของ              ความรู้วิทยาศาสตร์ผสมผสานกับความคิดสร้างสรรค์และศาสตร์อื่น ๆ  ความรู้วิทยาศาสตร์                 ช่วยให้เกิดการพัฒนาเทคโนโลยีอย่างมาก  ในทางกลับกันเทคโนโลยีก็มีส่วนสำคัญมากที่จะให้มี การศึกษาค้นคว้าความรู้ทางวิทยาศาสตร์เพิ่มขึ้นอย่างไม่หยุดยั้ง

 

วิทยาศาสตร์ทำให้คนได้พัฒนาวิธีคิด ทั้งความคิดเป็นเหตุเป็นผล คิดสร้างสรรค์                   คิดวิเคราะห์ วิจารณ์  มีทักษะที่สำคัญในการค้นคว้าหาความรู้  มีความสามารถในการแก้ปัญหา              อย่างเป็นระบบ  สามารถตัดสินใจโดยใช้ข้อมูลหลากหลายและประจักษ์พยานที่ตรวจสอบได้               วิทยาศาสตร์เป็นวัฒนธรรมของโลกสมัยใหม่ซึ่งเป็นสังคมแห่งความรู้ (knowledge based society) ทุกคนจึงจำเป็นต้องได้รับการพัฒนาให้รู้วิทยาศาสตร์ (scientific literacy for all) เพื่อที่จะมีความรู้ ความเข้าใจ โลกธรรมชาติและเทคโนโลยีที่มนุษย์สร้างสรรค์ขึ้น และนำความรู้ไปใช้อย่างมีเหตุผล สร้างสรรค์ มีคุณธรรม ความรู้วิทยาศาสตร์ไม่เพียงแต่นำมาใช้ในการพัฒนาคุณภาพชีวิตที่ดี                แต่ยังช่วยให้คนมีความรู้ความเข้าใจที่ถูกต้องเกี่ยวกับการใช้ประโยชน์ การดูแลรักษา  ตลอดจน            การพัฒนาสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรธรรมชาติอย่างสมดุลและยั่งยืน  และที่สำคัญอย่างยิ่งคือ              ความรู้วิทยาศาสตร์ช่วยเพิ่มขีดความสามารถในการพัฒนาเศรษฐกิจ  สามารถแข่งขันกับ                     นานาประเทศและดำเนินชีวิตอยู่ร่วมกันในสังคมโลกได้อย่างมีความสุข

 

ธรรมชาติและลักษณะเฉพาะของวิทยาศาสตร์

 

ความรู้ทางวิทยาศาสตร์ได้มาด้วยความพยายามของมนุษย์ที่ใช้กระบวนการ                  ทางวิทยาศาสตร์ (scientific process) ในการสืบเสาะหาความรู้ (scientific inquiry) การแก้ปัญหา  โดยผ่านการสังเกต  การสำรวจตรวจสอบ (investigation) การศึกษาค้นคว้าอย่างเป็นระบบ                   และการสืบค้นข้อมูล ทำให้เกิดองค์ความรู้ใหม่เพิ่มพูนตลอดมา  ความรู้และกระบวนการดังกล่าว              มีการถ่ายทอดต่อเนื่องกันเป็นเวลายาวนาน

ความรู้วิทยาศาสตร์ต้องสามารถอธิบายและตรวจสอบได้  เพื่อนำมาใช้อ้างอิงทั้งในการสนับสนุน หรือ โต้แย้งเมื่อมีการค้นพบข้อมูล หรือ หลักฐานใหม่ หรือ แม้แต่ข้อมูลเดิมเดียวกันก็อาจเกิดความขัดแย้งขึ้นได้  ถ้านักวิทยาศาสตร์แปลความหมายด้วยวิธีการ หรือแนวแนวคิดที่แตกต่างกัน  ความรู้วิทยาศาสตร์จึงอาจเปลี่ยนแปลงได้

 

วิทยาศาสตร์เป็นเรื่องที่ทุกคนสามารถมีส่วนร่วมได้  ไม่ว่าอยู่ในส่วนใดของโลก                 วิทยาศาสตร์จึงเป็นผลจากการสร้างเสริมความรู้ของบุคคล  การสื่อสารและการเผยแพร่ข้อมูล                เพื่อให้เกิดความคิดในเชิงวิเคราะห์วิจารณ์  มีผลให้ความรู้วิทยาศาสตร์เพิ่มขึ้นอย่างไม่หยุดยั้ง                 และส่งผลต่อคนในสังคมและสิ่งแวดล้อม  การศึกษาค้นคว้าและการใช้ความรู้ทางวิทยาศาสตร์               จึงต้องอยู่ภายในขอบเขต คุณธรรม จริยธรรม เป็นที่ยอมรับของสังคมและเป็นการรักษาสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน

 

ความรู้วิทยาศาสตร์เป็นพื้นฐานที่สำคัญในการพัฒนาเทคโนโลยี  เทคโนโลยี                        เป็นกระบวนการในการงานต่าง ๆ หรือ กระบวนการพัฒนา  ปรับปรุงผลิตภัณฑ์  โดยอาศัยความรู้วิทยาศาสตร์ร่วมกับศาสตร์อื่น ๆ ทักษะ  ประสบการณ์  จินตนาการและความคิดริเริ่มสร้างสรรค์         ของมนุษย์ โดยมีจุดมุ่งหมายที่จะให้ได้ผลิตภัณฑ์ที่ตอบสนองความต้องการและแก้ปัญหา                      ของมวลมนุษย์  เทคโนโลยีเกี่ยวข้องกับทรัพยากร  กระบวนการ และระบบการจัดการ  จึงต้องใช้เทคโนโลยีในทางสร้างสรรค์ต่อสังคมและสิ่งแวดล้อม

 

เป้าหมาย วิสัยทัศน์การเรียนรู้วิทยาศาสตร์

 

เป้าหมายของการจัดการเรียนการสอนวิทยาศาสตร์

 

วิทยาศาสตร์เป็นเรื่องของการเรียนรู้เกี่ยวกับธรรมชาติ โดยมนุษย์ใช้กระบวนการสังเกต  สำรวจตรวจสอบ และการทดลองเกี่ยวกับปรากฏการณ์ทางธรรมชาติ  และนำผลมาจัดระบบ               หลักการ  แนวคิดและทฤษฎี   ดังนั้น การเรียนการสอนวิทยาศาสตร์จึงมุ่งเน้นให้ผู้เรียนได้เป็น                  ผู้เรียนรู้และค้นพบด้วยตนเองมากที่สุด  นั่นคือ ให้ได้ทั้งกระบวนการและองค์ความรู้ตั้งแต่วัยเริ่มแรกก่อนเข้าเรียน  เมื่ออยู่ในสถานศึกษาและเมื่อออกจากสถานศึกษาไปประกอบอาชีพแล้ว

 

การจัดการเรียนการสอนวิทยาศาสตร์ในสถานศึกษา  มีเป้าหมายสำคัญดังนี้

เพื่อให้เข้าใจหลักการ  ทฤษฎีที่เป็นพื้นฐานในวิทยาศาสตร์

เพื่อให้เข้าใจขอบเขต  ธรรมชาติ และข้อจำกัดของวิทยาศาสตร์

เพื่อให้มีทักษะที่สำคัญในการศึกษาค้นคว้า และคิดค้นทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

เพื่อพัฒนากระบวนการคิดและจินตนาการ  ความสามารถในการแก้ปัญหาและการ            จัดการทักษะในการสื่อสาร และความสามารถในการตัดสินใจ

เพื่อให้ตระหนักถึงความสัมพันธ์ระหว่างวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี มวลมนุษย์                 และสภาพแวดล้อมในเชิงที่มีอิทธิพลและผลกระทบซึ่งกันและกัน

เพื่อนำความรู้ความเข้าใจในเรื่องวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีไปใช้ให้เกิดประโยชน์ ต่อสังคมและการดำรงชีวิต

เพื่อให้เป็นคนมีจิตวิทยาศาสตร์ มีคุณธรรม จริยธรรม และค่านิยมในการใช้                       วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีอย่างสร้างสรรค์

 

วิสัยทัศน์ในการเรียนรู้วิทยาศาสตร์

 

วิสัยทัศน์เป็นมุมมองภาพในอนาคตที่มุ่งหวังจะมีการพัฒนาอะไร อย่างไร  ซึ่งสอดคล้องกับการปรับเปลี่ยนของสังคม วิสัยทัศน์การเรียนรู้วิทยาศาสตร์กำหนดไว้เพื่อเป็นแนวทางให้ผู้บริหารสถานศึกษา ผู้สอน บุคลากรทางการศึกษา ผู้เรียนและชุมชน  ร่วมกันพัฒนาศึกษาวิเคราะห์ และปฏิบัติร่วมกันสู่ความสำเร็จ

 

ในการกำหนดวิสัยทัศน์การเรียนรู้วิทยาศาสตร์ ใช้กรอบความคิดในเรื่องของ                    การพัฒนาการศึกษาเพื่อเตรียมคนในสังคมแห่งความรู้ และสอดคล้องกับพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พุทธศักราช 2542 ดังนี้

 

v   หลักสูตรและการเรียนการสอนวิทยาศาสตร์จะเชื่อมโยงเนื้อหา แนวคิดหลัก และกระบวนการที่เป็นสากล  แต่มีความสอดคล้องกับชีวิตจริงทั้งระดับท้องถิ่นและระดับประเทศ                และมีความยืดหยุ่น หลากหลาย

v   หลักสูตรและการเรียนการสอนต้องตอบสนองผู้เรียนที่มีความถนัดและความสนใจแตกต่างกันในการใช้วิทยาศาสตร์สำหรับการศึกษาต่อ และการประกอบอาชีพที่เกี่ยวข้อง                          กับวิทยาศาสตร์

v   ผู้เรียนทุกคนจะได้รับการส่งเสริมให้พัฒนากระบวนการคิด  ความสามารถในการเรียนรู้  กระบวนการสืบเสาะหาความรู้  กระบวนการแก้ปัญหา และการคิดค้นสร้างสรรค์องค์ความรู้

v      ใช้แหล่งเรียนรู้ในท้องถิ่น  โดยถือว่ามีความสำคัญควบคู่กับการเรียนในสถานศึกษา

v   ใช้ยุทธศาสตร์การเรียนการสอนหลากหลายเพื่อตอบสนองความต้องการ ความสนใจและวิธีการเรียนที่แตกต่างกันของผู้เรียน

v   การเรียนรู้เป็นกระบวนการสำคัญที่ทุกคนต้องได้รับการพัฒนาเพื่อให้สามารถเรียนรู้ได้ตลอดชีวิต  จึงจะประสบความสำเร็จในการดำเนินชีวิต

v   การเรียนการสอนต้องส่งเสริมและพัฒนาผู้เรียนให้มีเจตคติ คุณธรรม จริยธรรม                ค่านิยมที่เหมาะสมต่อวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี สังคมและสิ่งแวดล้อม

 

วิสัยทัศน์การเรียนรู้วิทยาศาสตร์  ตามมาตรฐานหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐานกำหนดไว้ ดังนี้

การเรียนรู้วิทยาศาสตร์เป็นการพัฒนาผู้เรียนให้ได้รับความรู้ กระบวนการและเจตคติ                 ผู้เรียนทุกคนควรได้รับการกระตุ้นส่งเสริมให้สนใจและกระตือรือร้นที่จะเรียนรู้วิทยาศาสตร์                  มีความสงสัย  เกิดคำถามในสิ่งต่าง ๆ ที่เกี่ยวกับโลกธรรมชาติรอบตัว  มีความมุ่งมั่นและมีความสุข             ที่จะศึกษาค้นคว้า  สืบเสาะหาความรู้เพื่อรวบรวมข้อมูล  วิเคราะห์ผล  นำไปสู่คำตอบของคำถาม  สามารถตัดสินใจได้ด้วยการใช้ข้อมูลอย่างมีเหตุผล  สามารถสื่อสารคำถาม คำตอบ ข้อมูล                      และสิ่งที่ค้นพบจากการเรียนรู้ให้ผู้อื่นเข้าใจได้

 

การเรียนวิทยาศาสตร์เป็นการเรียนรู้ตลอดชีวิต เนื่องจากการเรียนรู้วิทยาศาสตร์                       เป็นเรื่องราวเกี่ยวกับโลกธรรมชาติ (natural world) ซึ่งมีการเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา  ทุกคนจึงต้องเรียนรู้เพื่อนำผลการเรียนรู้ไปใช้ในชีวิตประจำวันและประกอบอาชีพ  เมื่อผู้เรียนได้เรียน                      วิทยาศาสตร์โดยได้รับการกระตุ้นให้เกิดความตื่นเต้น ท้าทายกับการเผชิญสถานการณ์ หรือ ปัญหา  มีการร่วมคิด  ลงมือปฏิบัติจริงก็จะเข้าใจและเห็นความเชื่อมโยงของวิทยาศาสตร์กับวิชาอื่นและชีวิต  ทำให้สามารถอธิบาย ทำนาย คาดการณ์สิ่งต่าง ๆ ได้อย่างมีเหตุผล  การประสบความสำเรู้จในการเรียนวิทยาศาสตร์จะเป็นแรงกระตุ้นให้ผู้เรียนมีความสนใจ  มุ่งมั่นที่จะสังเกต  สำรวจตรวจสอบ   สืบค้นความรู้ที่มีคุณค่าเพิ่มขึ้นอย่างไม่หยุดหยั้ง  การจัดกิจกรรมการเรียนการสอนจึงต้องสอดคล้องกับสภาพจริงในชีวิต  โดยใช้แหล่งเรียนรู้หลากหลายในท้องถิ่น และคำนึงถึงผู้เรียนที่มีวิธีการเรียนรู้ ความสนใจ และความถนัดแตกต่างกัน

 

การเรียนวิทยาศาสตร์พื้นฐานเป็นการเรียนรู้เพื่อความเข้าใจ เห็นคุณค่าและเห็นความสำคัญของธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม  ซึ่งจะส่งผลให้ผู้เรียนสามารถเชื่อมโยงองค์ความรู้หลาย ๆ ด้าน เป็นความรู้แบบองค์รวม  อันจะนำไปสู่การสร้างสรรค์สิ่งต่าง ๆ และพัฒนาคุณภาพชีวิต                      มีความสามารถในการจัดการและร่วมกันดูแลรักษาโลกธรรมชาติอย่างยั่งยืน

 

คุณภาพผู้เรียน

 

การจัดการศึกษาวิทยาศาสตร์สำหรับหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน มุ่งหวังให้ผู้เรียน              ได้เรียนรู้วิทยาศาสตร์ที่เน้นกระบวนการไปสู่การสร้างองค์ความรู้  โดยผู้เรียนมีส่วนร่วมในการเรียนทุกขั้นตอน  ผู้เรียนจะได้นำกิจกรรมหลากหลายทั้งเป็นกลุ่มและเป็นรายบุคคล  โดยอาศัยแหล่ง            เรียนรู้ที่เป็นสากลและท้องถิ่น  โดยผู้สอนมีบทบาทในการวางแผนการเรียนรู้  กระตุ้น  แนะนำ                   ช่วยเหลือให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้

 

เพื่อให้การศึกษาวิทยาศาสตร์บรรลุผลตามเป้าหมายและวิสัยทัศน์ที่กล่าวไว้  จึงได้กำหนดคุณภาพของผู้เรียนวิทยาศาสตร์ที่จบการศึกษาขั้นพื้นฐาน 12 ชั้นปี และแต่ละช่วงชั้นไว้ดังนี้

เข้าใจเกี่ยวกับสิ่งมีชีวิตกับกระบวนการดำรงชีวิต ความหลากหลายทางชีวภาพ และความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตกับสิ่งแวดล้อม

เข้าใจสมบัติของสารและการเปลี่ยนแปลงของสาร แรงและการเคลื่อนที่ พลังงาน

เข้าใจโครงสร้างและส่วนประกอบของโลก  ความสำคัญของทรัพยากรธรรมชาติ   ดาราศาสตร์ และอวกาศ

ใช้กระบวนการสืบเสาะหาความรู้ กระบวนการแก้ปัญหาในการเรียนรู้วิทยาศาสตร์  ด้วยการลงมือปฏิบัติจริง ศึกษาค้นคว้า สืบค้นจากแหล่งเรียนรู้หลากหลาย และจากเครือข่ายอินเตอร์เน็ตและสื่อสารความรู้ในรูปแบบต่าง ๆ ให้ผู้อื่นรับรู้

เชื่อมโยงความรู้ความคิดกับกระบวนการทางวิทยาศาสตร์  นำไปใช้ในการดำรงชีวิตและศึกษาหาความรู้เพิ่มเติม  ทำโครงงานวิทยาศาสตร์ หรือ สร้างชิ้นงาน

มีเจตคติทางวิทยาศาสตร์ หรือ จิตวิทยาศาสตร์ ดังนี้

6.1 ความสนใจใฝ่รู้

6.2  ความมุ่งมั่น อดทน รอบคอบ

6.3   ความซื่อสัตย์  ประหยัด


*หมายเหตุ งานเขียนชิ้นนี้ ได้รับการคุ้มครองสิทธิตามพระราชบัญญัติคุ้มครองสิทธิทางปัญญา โดยลิขสิทธิเป็นของผู้เขียน ที่ให้เกียรตินำเผยแพร่ผ่าน วิชาการ.คอม เรามีความยินดีและอนุญาตให้ทำซ้ำหรือเผยแพร่ต่อเพื่อประโยชน์ทางการศึกษาเท่านั้น กรุณาให้เกียรติผู้เขียน โดยอ้างชื่อผู้เขียนและ วิชาการ.คอม (www.vcharkarn.com) ทุกครั้งที่ทำการเผยแพร่ต่อ ห้ามนำส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อในสื่อที่เอื้อประโยชน์ทางธุรกิจก่อนได้รับอนุญาต ขอขอบคุณที่ร่วมกันช่วยสร้างให้สังคมไทยเป็นสังคมแห่งปัญญา






จำไว้ตลอด






Kanchana_Tham
(กาญจนา ธรรมมี)

ผู้ชมข้อมูลนี้แล้ว 1,651 ครั้ง
เป็นสมาชิก: นานกว่า 6 ปี
แบ่งปันความรู้ 0 ครั้ง
ได้รับดาว 70 ดวง

โหวตเพิ่มดาว

Blog อื่น ๆ ของผู้เขียน