วิชาการดอทคอม ptt logo

การขยายพันธุ์พืช (Plant Propagation)

บทเรียนอย่างง่าย เพื่อเพิ่มความรู้ความเข้าใจ ที่จำเป็นต่อการขยายพันธุ์พืช และคนที่มีใจรักต้นไม้ ที่จะก้าวไปสู่การขยายพันธุ์พืชได้ด้วยตนเอง และนำไปประกอบอาชีพได้
ผู้เขียน: thaveesomboonv ชมแล้ว: 121,666 ครั้ง
post ครั้งแรก: Thu 9 October 2008, 8:29 pm ปรับปรุงล่าสุด: Fri 10 October 2008, 1:44 am
อยู่ในส่วน: ไม่ได้ระบุว่าให้อยู่ห้องใด

หน้าที่ 1 - การขยายพันธุ์พืชโดยวิธีการตอน

วัตถุประสงค์
ชุดการสอนที่จะศึกษาต่อไปนี้สร้างขึ้นเพื่อให้นักเรียนสามารถเรียนได้ด้วยตนเอง ชุดการสอนเล่มนี้จะเป็นเครื่องช่วยในการเรียนของนักเรียน ฉะนั้นนักเรียนจะต้องตั้งใจเรียนและปฏิบัติกิจกรรมให้ครบทุกขั้นตอนตามที่กำหนดไว้จึงจะได้ผลเต็มที่

คำแนะนำในการใช้ชุดการสอน
คำชี้แจง
1. ชุดการสอนนี้ใช้สำหรับให้นักเรียนศึกษาด้วยตนเอง นักเรียนจะต้องมีความซื่อสัตย์ต่อตนเองมีวินัยของตนเอง ต้องไม่เปิดดูคำตอบก่อนตอบคำถาม
2. นักเรียนทำแบบทดสอบก่อนเรียน
3. จงอ่านจุดประสงค์การเรียนรู้ให้เข้าใจก่อนการทำการศึกษา
4. ให้นักเรียนทุกคนศึกษาเนื้อหาอย่างละเอียด
5. ลงมือทำแบบฝึกหัดท้ายบทแต่ละเรื่อง
6. เมื่อนักเรียนทำแบบฝึกหัดเสร็จแล้วนักเรียนสามารถตรวจคำตอบของนักเรียนว่าถูกต้องหรือไม่
7. ถ้านักเรียนตอบคำถามตรงกับที่เฉลยไว้ ให้นักเรียนศึกษาหัวข้อต่อไปพร้อมทั้งทำแบบฝึกหัดและแบบฝึก
8. ถ้านักเรียนคนใดมีปัญหาที่ไม่เข้าใจ สามารถขอคำแนะจากครูผู้สอนได้ตลอดเวลา
9. เมื่อนักเรียนศึกษาชุดการสอนจบแล้ว นักเรียนแต่ละคนต้องทำแบบทดสอบหลังเรียน

ผลการเรียนรู้ที่คาดหวัง
1. มีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการขยายพันธุ์พืชโดยวิธีการตอน
2. มีทักษะการตอนกิ่งแบบควั่นกิ่ง
3. ทำงานร่วมกับผู้อื่นและศึกษาหาความรู้ด้วยตนเอง

จุดประสงค์การเรียนรู้
1. บอกความหมายและประโยชน์ของการตอนได้
2. บอกวิธีการตอนแบบต่างๆได้
3. เตรียมวัสดุอุปกรณ์ที่ใช้ในการตอนกิ่งแบบควั่นได้
4. ปฏิบัติการตอนกิ่งแบบควั่นกิ่งได้อย่างถูกต้องตามลำดับขั้น

สาระการเรียนรู้
1. ความหมายของการตอน
2. ประโยชน์ของการตอน
3. แบบต่าง ๆ ของการตอน

แบบทดสอบ
เรื่อง การขยายพันธุ์พืชโดยวิธีการตอน
คำชี้แจง ให้นักเรียนเลือกคำตอบที่ถูกที่สุดเพียงคำตอบเดียว แล้วทำเครื่องหมาย x ลงในกระดาษคำตอบ

1. Layering (การตอนกิ่ง) คือการให้พืชออกรากในขณะที่
ก. กิ่งถูกตัดออกจากต้นเดิมแล้ว
ข. กิ่งยังถูกติดอยู่กับต้นเดิม
ค. กิ่งและใบปักชำอยู่บนพื้นดิน
ง. กิ่งแช่อยู่ในน้ำ

2. ข้อเสียของการตอนกิ่ง คือข้อใด
ก. พืชต้นใหม่เกิดการกลายพันธุ์
ข. พืชเจริญเติบโตช้า
ค. ตอนได้ดีเฉพะในฤดูฝน
ง. พืชที่ได้ไม่มีรากแก้ว ระบบรากตื้น

3. ประโยชน์ของการตอนกิ่งคือข้อใด
ก. พืชต้นใหม่ไม่กลายพันธุ์
ข. พืชเจริญเติบโตช้า
ค. พืชที่ได้ไม่มีรากแก้ว
ง. ไม่สะดวกต่อการขนส่ง

4. พืชชนิดใดขยายพันธุ์พืชโดยการตอนกิ่ง คือข้อใด
ก. พืชผัก
ข. พืชไร่
ค. พืชล้มลุก
ง. พืชยืนต้น

5. ถ้านักเรียนชอบปลูกมะลิเพื่อนำไปใช้ประดับตกแต่งหรือร้อยพวงมาลัย นักเรียนจะขยายพันธุ์โดยวิธีใด
ก. การเพาะเมล็ด
ข. การเสียบกิ่ง
ค. การติดตา
ง. การตอน

6. การตอนกิ่งแบบซับซ้อนหรืองูเลื้อย เหมาะสำหรับพืชชนิดใด
ก. ตะบองเพชร
ข. องุ่น
ค. วาสนา
ง. กล้วยไม้

7. ข้อใดไม่ใช่แบบของการตอนอากาศ
ก. แบบกรีด
ข. แบบควั่น
ค. แบบลอกเปลือก
ง. แบบปาดข้าง

8. ข้อใดไม่ใช่ประเภทของการตอนกิ่ง
ก. แบบฝังยอด
ข. แบบตอนอากาศ
ค. แบบถางโคน
ง. แบบขุดร่อง

9. พืชชนิดใดนิยมขยายพันธุ์พืชด้วยวิธีการตอนยอด
ก. แบล็ค-ราสพ์เบอรี่ โลแกนเบอรี่ ยังเบอรี่
ข. องุ่น มะลิ เสาวรส
ค. ท้อ สาลี่ พลัม
ง. ไทรทอง ชบา ยางพารา

10. การตอนกิ่งพืชที่แข็งไม่สามารถโน้มกิ่งลงมาหาพืชดินคือข้อใด
ก. การตอนยอด
ข. การตอนแบบเลื้อย
ค. การตอนกิ่งโดยวิธีขุดร่อง
ง. การตอนกิ่งแบบสุมโคน

11. ขุยมะพร้าวที่ใช้หุ้มกิ่งตอน ควรอยู่ในสภาพใด
ก. แห้งสนิท
ข. พรมน้ำให้ชื้นพอหมาดๆ
ค. แช่น้ำให้อิ่มตัว
ง. แช่น้ำมาแล้ว 1 เดือน

12. ข้อใดไม่ใช่วัสดุที่ใช้ในการตอนพืช
ก. ขุยมะพร้าว
ข. ลวด
ค. เทปพลาสติก
ง. ถุงพลาสติก

13. การเลือกกิ่งตอนควรเลือกแบบใด
ก. กิ่งอ่อน
ข. กิ่งกึ่งแก่กึ่งอ่อน
ค. กิ่งแก่
ง. กิ่งสีน้ำตาล

14. ข้อใดคือลักษณะทั่วไปของกิ่งกึ่งอ่อนกึ่งแก่
ก. เป็นส่วนของกิ่งที่อยู่ถัดกิ่งอ่อนลงมา
ข. ผิวเปลือกเริ่มเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาล
ค. เปลือกเป็นลายสีน้ำตาลปนสีครีม
ง. ผิวของเปลือกหยาบและหนา

15. การทาฮอร์โมนเร่งราก ถ้าเป็นฮอร์โมนชนิดน้ำต้องทาอย่างไร
ก. ใช้พู่กันจุ่มฮอร์โมนทาบริเวณรอยแผลด้านบน
ข. ใช้นิ้วจุ่มฮอร์โมนทาบริเวณรอยแผลด้านล่าง
ค. ใช้พลาสติกจุ่มฮอร์โมนทาบริเวณรอยแผลด้านล่าง
ง. ใช้ขุยมะพร้าวจุ่มฮอร์โมนหุ้มรอบกิ่ง

16. ข้อใดเรียงลำดับขั้นตอนในการตัดชำกิ่งตอนได้ถูกต้อง
ก. ตัดกิ่งตอนด้วยมีดแล้วนำไปปลูกในที่ร่มรำไร
ข. ตัดกิ่งตอนด้วยกรรไกร แล้วนำไปชำไว้ในที่ร่มรำไร
ค. ตัดกิ่งตอนด้วยเลื่อย แล้วนำไปปลูกในกระถาง
ง. ตัดกิ่งตอนด้วยมีดแล้วนำไปปลูกในแปลง

17. การควั่นกิ่งตอนควรควั่นบริเวณใต้ข้อให้รอยทั้งสองห่างกันเท่าไร
ก. 1/2 นิ้ว
ข. 2 นิ้ว
ค. ประมาณความยาวของเส้นรอบวงของกิ่งที่ทำการตอน
ง. ประมาณความยาวของลำต้นพืช

18. การใช้มีดขูดเมือกกิ่งตอนที่ถูกต้องควรปฏิบัติอย่างไร
ก. ขูดจากด้านบนลงล่าง
ข. ขูดจากด้านล่างขึ้นบน
ค. ขูดตามขวางของลำต้น
ง. ขูดบริเวณด้านบน

19. การผูกมัดกระเปราะขุยมะพร้าวอย่างถูกวิธีทำอย่างไร
ก. ใช้เชือกฟางผูกมัดด้านหัวกระเปราะให้แน่น
ข. ใช้เชือกฟางผูกมัดด้านท้ายกระเปราะให้แน่น
ค. ใช้เชือกฟางผูกมัดด้านหัวและด้านท้ายกระเปราะให้แน่น
ง. ใช้เชือกฟางผูกมัดด้านหัวและด้านท้ายกระเปราะพอหลวมๆหมุนได้รอบกิ่ง

20. รอยแผลกิ่งตอนเมื่อควันกิ่งเสร็จแล้วต้องมีลักษณะอย่างไร
ก. รอยแผลเรียบไม่ช้ำ
ข. รอยแผลโค้งไม่ช้ำ
ค. รอยแผลโค้งช้ำ
ง. รอยแผลเรียบช้ำ

เฉลยคำตอบ
1. ข 2.ง 3.ก 4.ง 5.ง 6.ข 7.ค 8.ค 9.ก 10.ง 11.ค 12.ค 13.ข 14.ข 15.ก 16.ข 17.ค 18.ก 19.ค 20.ก

ชุดการสอนที่ 1
เรื่อง การขยายพันธุ์พืชโดยการตอน

เนื้อหา
ความหมายและประโยชน์ของการตอน
การตอนกิ่ง เป็นวิธีการทำให้กิ่งหรือต้นพืชเกิดรากขณะติดอยู่กับต้นแม่ การตอนกิ่งอาจเกิดขึ้นทั้งทางธรรมชาติ(by naturally) หรือจากการทำให้เกิดขึ้น(by artificially) โดยการทำให้กิ่งสัมผัสกับดิน หรือการนำเอาดินไปหุ้มกิ่ง การเกิดรากจะเกิดได้เร็วขึ้น ถ้าได้ควั่นหรือทำแผลแก่บริเวณของกิ่งที่จะการทำการหุ้มหรือสัมผัสกับดิน พืชหลายชนิด เช่น ลิ้นจี่ ลำไย และส้มบางชนิดที่ไม่อาจปักชำได้ง่าย สามารถจะขยายได้ง่ายโดยวิธีนี้

ประโยชน์ของการตอนกิ่ง
1. ผลิตผลที่ได้เหมือนต้นแม่ทุกประการ ไม่กลายพันธุ์
2. ให้ผลผลิตรวดเร็ว
3. สามารถทำได้ดีกับพืชที่ออกรากยาก

ข้อเสียของการตอนกิ่ง
1. ไม่มีรากแก้ว ระบบรากตื้น โค่นล้มง่าย ไม่ทนต่อความแห้งแล้ง
2. ทำได้ช้า ต้องใช้เทคนิคและฝีมือมากขึ้น
3. ไม่สะดวกต่อการขนส่งในกรณีกิ่งมีขนาดใหญ่
4. กิ่งมีขนาดโต จำนวนกิ่งมีน้อย ไม่สะดวกที่จะขยายพันธุ์จำนวนมากๆ

บทสรุป
การตอนกิ่ง เป็นวิธีการที่ทำให้ลำต้นหรือกิ่งพืชมีรากเกิดงอกขึ้นขณะที่ยังอยู่กับต้นแม่จนกระทั่งเมื่อรากมีจำนวนมากและแก่พอแล้วจึงค่อยตัดแยกออกจากต้นแม่เพื่อนำไปชำหรือปลูกต่อไป

แบบฝึกหัดที่ 1
เรื่อง ความหมายและประโยชน์การตอนกิ่ง
ให้นักเรียนตอบคำถามต่อไปนี้ให้ถูกต้อง

1. การตอนกิ่ง หมายถึงอะไร
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………

2. การตอนกิ่งมีประโยชน์อย่างไร
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………

เฉลยคำตอบ
1. วิธีการทำให้กิ่งหรือต้นพืชเกิดรากขณะติดอยู่กับต้นแม่ การตอนกิ่งอาจเกิดขึ้นทั้งทางธรรมชาติ (by naturally) หรือจากการทำให้เกิดขึ้น(by artificially) โดยการทำให้กิ่งสัมผัสกับดิน หรือการนำเอาดินไปหุ้มกิ่ง การเกิดรากจะเกิดได้เร็วขึ้นถ้าได้ควั่นหรือทำแผลแก่บริเวณของกิ่งที่จะการทำการหุ้มหรือสัมผัสกับดิน พืชหลายชนิด เช่น ลิ้นจี่ ลำไย และส้มบางชนิดที่ไม่อาจปักชำได้ง่าย สามารถจะขยายพันธุ์ได้ง่ายโดยวิธีนี้
2.
2.1 ผลิตผลที่ได้เหมือนต้นแม่ทุกประการ ไม่กลายพันธุ์
2.2 ให้ผลผลิตรวดเร็ว
2.3 สามารถทำได้ดีกับพืชที่ออกรากยาก

2. แบบต่างๆของการตอน
2.1 การตอนยอด (Tip Layering)
การตอนยอด คือการตอนที่จะกลบหรือฝังยอดทั้งยอดของพืชลงในดินที่มีความชื้นพอเหมาะ ยอดอ่อนจะเจริญเติบโตขึ้นบนผิวดิน แล้วจะเกิดรากใกล้ๆ ยอดอ่อน จึงทำการตัดแยกไปปลูกได้ ซึ่งมักจะใช้กับพืชสองฤดูหรือพันธุ์ไม้เมืองหนาว เช่น แบล็ค-ราสพ์เบอรี่ โลแกนเบอรี่ ยังเบอรี่


แผนภาพแสดงการตอนยอด (Tip Layering)

1. ต้นพืชประเภทกึ่งล้มลุกที่ใช้ตอน
2. กลบหรือฝังยอดทั้งยอดของต้นพืชลงไปในดิน
3. กิ่งตอนที่งอกรากพร้อมที่จะตัดยอด

แบบฝึกหัดที่ 2
เรื่อง การตอนยอด
ให้นักเรียนตอบคำถามต่อไปนี้

1. ในการตอนยอด ควรใช้ส่วนใดของพืชฝังลงในดิน
…………………………………………………………………………………….

2. การตอนยอดควรจะตัดแยกไปปลูกเมื่อไร
……………………………………………………………………………………

3. การตอนยอดควรใช้กับพืชชนิดใด
…………………………………………………………………………………….

เฉลยคำตอบ
1. ส่วนยอดพืชฝังลงไปในดิน
2. เมื่อแตกยอดอ่อนและราก
3. พืชสองฤดูหรือพันธุ์พืชเมืองหนาว

2.2 การตอนแบบให้ยอดโผล่ (Simple Layering)
การตอนแบบให้ยอดโผล่ เป็นการตอนคล้ายกับแบบฝังยอดแบบวิธีแรก แต่จะไม่กลบยอดทั้งหมด จะฝังกลบบริเวณกิ่งใกล้ยอด แล้วปล่อยให้ยอดโผล่ขึ้นมาเหนือผิวดินประมาณ 1 ฟุต พืชหลายชนิดทั้งที่เป็นพืชผลัดใบและพวกที่มีใบเขียวตลอดปี สามารถทำการขยายพันธุ์ได้โดยวิธีนี้ เช่น มะลิ


แผนภาพแสดงการตอนแบบให้ยอดโผล่ (Simple Layering)

1. ต้นพืชประเภทกึ่งพุ่มกึ่งเถาว์ที่ใช้ตอน
1.1 การยึดกิ่งให้ตั้งตรง
1.2 การทำแผลและจัดปลายกิ่งให้ตั้งขึ้น
2. กิ่งตอนที่ฝังออกรากพร้อมจะตัดแยกไปปลูก

แบบฝึกหัดที่ 3
เรื่อง การตอนแบบให้ยอดโผล่
ให้นักเรียนตอบคำถามต่อไปนี้

1. ในการตอนแบบให้ยอดโผล่ ควรใช้ส่วนใดของพืชฝังลงในดิน
……………………………………………………………………………………

2. ในการตอนแบบให้ยอดโผล่ ควรฝังกิ่งขึ้นมาเหนือดินประมาณเท่าไร
……………………………………………………………………………………

3. การตอนแบบให้ยอดโผล่ควรใช้กับพืชชนิดใด
……………………………………………………………………………………

เฉลยคำตอบ
1. กิ่งใกล้ยอด
2. 1 ฟุต
3. พืชผลัดใบหรือพืชที่มีใบเขียวตลอดปี เช่น มะลิ

2.3 การตอนแบบงูเลื้อย (Serpentine Layering)
การตอนแบบงูเลื้อย เป็นวิธีที่ดัดแปลงมาจากการตอนแบบให้ยอดโผล่ โดยจะทำการกลบหรือฝังกิ่งเป็นทอดๆ ตลอดความยาวของกิ่ง ส่วนบริเวณที่โผล่พ้นผิวดินจะต้องมีตา (Bud) อย่างน้อย 1 ตา เพื่อให้แตกเป็นยอดใหม่ การออกรากจะเกิดได้ทุกตอนที่กลบดินทับ วิธีนี้จะใช้กับพืชที่มีกิ่งยาว เช่น องุ่น มะลิ เสาวรส การเวก เล็บมือนาง พลูฉีก พริกไทย มันเทศ ฟิลโลเดนดรอน เป็นต้น


แผนภาพแสดงการตอนแบบงูเลื้อย(Serpentine Layering)

1. กลบหรือฝังกิ่งของต้นพืชเป็นทอดๆตลอดความยาวโดยบริเวณกิ่งที่โผล่พ้นดินจะต้องมีตาอย่างน้อย 1 ตา
2. การแตกเป็นยอดใหม่จากตาของกิ่งในบริเวณที่โผล่พ้นดิน และการงอกรากจากตาของกิ่งในบริเวณที่ฝังอยู่ในดิน

แบบฝึกหัดที่ 4
เรื่อง การตอนแบบงูเลื้อย

ให้นักเรียนตอบคำถามต่อไปนี้

1. ในการตอนแบบงูเลื้อย ควรเลือกกิ่งแบบใด
……………………………………………………………………………………

2. ในการตอนแบบงูเลื้อย ควรฝังกิ่งอย่างไร
……………………………………………………………………………………

3. เพราะเหตุใดในการตอนแบบงูเลื้อยจึงควรมีตาอย่างน้อย 1 ตาโผล่พ้นดิน
……………………………………………………………………………………

เฉลยคำตอบ
1. กิ่งยาว
2. เป็นทอด ๆ ตลอดความยาวของกิ่ง
3. ให้แตกยอดใหม่

2.4 การตอนกิ่งโดยวิธีขุดร่อง (Trench Layering)
วิธีการตอนแบบนี้ คือการตอนฝังกิ่งในร่องที่เตรียมไว้ก่อนที่ตาบนกิ่งจะเริ่มแตกยอดอ่อน เมื่อตาเริ่มแตกยอดอ่อนจึงค่อยๆ กลบโคนกิ่ง และกลบเช่นนั้นบ่อยๆเมื่อกิ่งโตขึ้น รากจะเกิดขึ้นที่โคนของกิ่งที่แตกใหม่ๆ และจะทำการตัดปลูกในฤดูการเจริญเติบโตต่อไป วิธีนี้มักเป็นวิธีที่ใช้ขยายพันธุ์ต้นตอของแอปเปิล พลัม แพร์ เชอรี่ ท้อ เป็นต้น


แผนภาพแสดงการตอนกิ่งโดยวิธีขุดร่อง (Trench Layering)

1. พืชผลัดใบที่ใช้ตอน
2. การโน้มกิ่งในร่องที่เตรียมไว้ แล้วกลบกิ่งตอน
3. การกลบโคนกิ่งตอน เมื่อตาเริ่มแตกยอดอ่อน
4. การงอกรากของกิ่งตอน

แบบฝึกหัดที่ 5
เรื่อง การตอนแบบขุดร่อง

ให้นักเรียนตอบคำถามต่อไปนี้

1. ในการตอนแบบขุดร่อง ควรฝังกิ่งอย่างไร
……………………………………………………………………………………

2. ในการตอนแบบขุดร่อง เมื่อตาเริ่มแตกยอดอ่อนควรทำอย่างไร
……………………………………………………………………………………

3. การตอนแบบขุดร่อง ควรใช้กับพืชชนิดใด
……………………………………………………………………………………

เฉลยคำตอบ
1. ในร่องที่เตรียมไว้
2. นำดินกลบโคนกิ่ง
3. ต้นตอแอปเปิ้ล พลัม แพร์ ท้อ

2.5 การตอนกิ่งแบบสุมโคน (Mound Layering or Stooling)
การตอนกิ่งแบบสุมโคน เป็นวิธีตอนพืชที่มีกิ่งแข็งซึ่งไม่สะดวกที่จะโน้มกิ่งลงมาหาพื้นดิน การทำการตอนตามวิธีนี้จะทำการตัดแต่งต้นพืชให้เหลือสั้นๆ เพื่อจะได้ให้ต้นพืชเกิดกิ่งใหม่ใกล้ๆผิวดิน และก่อนตาบนกิ่งจะแตกออกยอดอ่อนเล็กน้อย ก็จะทำการกลบดินทับกิ่งที่แตกใหม่ การเกิดรากจะเกิดบริเวณโคนกิ่งใหม่ที่ฝังอยู่ในดินที่กลบ และในปลายฤดูการเจริญเติบโตก็จะทำการตัดกิ่งที่งอกรากออกไปปลูก วิธีการนี้ใช้กันมากในการตอนแอปเปิลเพื่อใช้เป็นต้นตอ



แบบฝึกหัดที่ 6
เรื่อง การตอนกิ่งแบบสุมโคน

ให้นักเรียนตอบคำถามต่อไปนี้

1. ในการตอนแบบสุมโคน ควรเลือกกิ่งแบบใด
……………………………………………………………………………………

2. ในการตอนแบบสุมโคน ควรทำอย่างไรเพื่อให้เกิดต้นใหม่ใกล้ผิวดิน
…………………………………………………………………………………….

3. การตอนแบบสุมโคนควรใช้กับพืชชนิดใด
……………………………………………………………………………………..

เฉลยคำตอบ
1. กิ่งแข็งไม่สะดวกที่จะโน้มกิ่งลงมาบนพื้นดิน
2. กลบดินทับกิ่งที่เกิดใหม่
3. ต้นแอปเปิ้ล

2.6 การตอนบนอากาศ (Air Layering)
การตอนวิธีนี้เป็นการขยายพันธุ์พืชโดยไม่ใช้เพศที่เก่าแก่ที่สุด หรือนานกว่า 4000 ปี มาแล้ว โดยเริ่มขึ้นที่ประเทศจีนซึ่งขณะนี้ก็ยังใช้กันอยู่ บางครั้งจึงเรียกวิธีการตอนวิธีนี้ว่า "การตอนแบบคนจีน (Chinese Layering)"
กิ่งที่เลือกใช้ตอนควรเป็นกิ่งที่ปลายตั้งขึ้น เป็นช่วงกิ่งเพสลาดหรือกิ่งกึ่งอ่อนกึ่งแก่ สังเกตได้จากเปลือกไม้ที่เริ่มเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาล กิ่งแบบนี้จะเกิดรากได้ดี เลือกกิ่งที่ยาวประมาณ 15 -30 ซ.ม. การชักนำให้เกิดรากทำโดยใช้วิธีการควั่น การกรีด หรือการปาด ตรงใต้ข้อเล็กน้อยเพื่อให้เกิดการสะสมอาหารและฮอร์โมนที่สร้างจากใบและตาที่อยู่เหนือรอยแผลที่ทำไว้ การควั่นจำเป็นต้องลอกเปลือกไม้ออกด้วยบริเวณที่ควั่น หากมีใบอยู่ให้ริดทิ้งไปก่อน เมื่อลอกเปลือกออกแล้วให้ทำการขูดเอาเมือกหรือเยื่อเจริญทิ้งไป มิฉะนั้นอาจเกิดการประสานรอยควั่นแทนการเกิดรากได้ หากจะใช้ฮอร์โมนเร่งรากให้ทาฮอร์โมนรอบรอยแผลควั่นด้านบนจนทั่ว จากนั้นจึงใช้ถุงใส่ขุยมะพร้าวที่ชื้นมาหุ้มรอบรอยควั่น แล้วมัดเชือกให้แน่น ทิ้งไว้ 15 -45 วัน จะเกิดรากมากพอที่จะตัดไปปลูกได้ การตอนในฤดูฝนซึ่งเป็นช่วงการเจริญเติบโตของพืชจะตอนกิ่งได้ผลดี วัสดุหุ้มกิ่งตอนปัจจุบันจะนิยมใช้ขุยมะพร้าวที่ทำให้ชื้น แล้วบรรจุถุงพลาสติก เพราะว่าสะดวกในการทำงาน ลดขั้นตอนการหุ้มได้มาก การทำแผลตอนกิ่ง สามารถทำได้ 3 แบบ คือแบบควั่นกิ่ง ควั่นเปลือกโดยรอบห่างกันประมาณ 1 นิ้ว แล้วลอกเปลือกออก


แผนภาพแสดงการตอนแบบควั่นกิ่ง(Air Layering)
1. การควั่นเปลือก 2. การขูดเยื่อเจริญ

แบบกรีดเปลือก โดยกรีดให้ลึกถึงเนื้อไม้ยาวประมาณ 1 นิ้ว

แผนภาพแสดงการตอนแบบกรีดเปลือก
1. กรีดตามยาวของกิ่ง 2 – 3 รอยรอบกิ่ง ยาว 1 นิ้ว
2. รอยแผลรอบกิ่ง

แบบปาดข้าง กรีดปาดเฉียงไปทางด้านข้างและเข้าไปในเนื้อไม้

แผนภาพการตอนแบบปาดข้าง
1. การปาดด้านล่างของกิ่งไปทางด้านข้างยาวประมาณ 1 นิ้ว
2. เผยอรอยปาดโดยใช้ลวดฟิวไฟฟ้าสอดรอยปาดให้สุดรอย สอดเพื่อให้ส่วนที่ปาดเผยอ

สมัยก่อนการตอนกิ่งจะใช้ดินเหนียวหุ้มรอบรอยควั่นก่อน จากนั้นจึงใช้กาบมะพร้าวหุ้มอีกครั้งหนึ่ง ที่ใช้กาบมะพร้าวเพราะสามารถอุ้มน้ำและมีการระบายอากาศดี แต่ก่อนนำมาใช้ต้องแช่น้ำทิ้งไว้ค้างคืนเพื่อให้มีความชื้นสม่ำเสมอ เมื่อนำมาใช้หุ้มให้บีบน้ำออก แล้วจึงนำไปหุ้มโอบรอบรอยแผลบริเวณรอยควั่นบน ใช้ใบตองแห้งหรือแผ่นพลาสติกตัดเป็นผืนสี่เหลี่ยมหุ้มรอบตุ้ม แล้วใช้เชือกหรือลวดรัดตุ้มให้แน่นเพื่อยึดตุ้มให้คงอยู่กับที่ การตัดกิ่งตอนออกจากต้นแม่ หากกิ่งตอนนั้นมีการแตกกิ่งใหม่หรือมีกิ่งอ่อน ให้ตัดออกทิ้งไปก่อน การตัดแยกจากต้นแม่ให้ตัดชิดใต้ตุ้มตอน ก่อนชำถ้าวัสดุในตุ้มตอนแห้งต้องนำไปแช่น้ำทิ้งไว้สักพักเพื่อกระตุ้นให้รากดูดน้ำ แกะเอาแผ่นพลาสติกออก ต้องระวังอย่าให้รากกระทบกระเทือนมากนัก นำกิ่งตอนไปปลูกในภาชนะที่เตรียมไว้ การปลูกให้กดขุยมะพร้าวหรือวัสดุปลูกเบาๆ เพื่อให้กระชับราก เสร็จแล้วรดน้ำให้ชุ่ม นำไปเลี้ยงไว้ในที่ร่มรำไร เมื่อต้นตั้งตัวดีแล้วจึงนำไปปลูกต่อไป


แผนภาพแสดงการหุ้มกิ่งตอนและการเกิดราก
1. การหุ้มกิ่งตอน
2. การเกิดรากของการตอนกิ่งแบบควั่น
3. การเกิดรากของการตอนกิ่งแบบปาดข้าง
4. การเกิดรากของการตอนกิ่งแบบกรีด

แบบฝึกหัดที่ 7
เรื่อง การตอนบนอากาศ

ให้นักเรียนตอบคำถามต่อไปนี้

1. ในการตอนแบบบนอากาศ ควรเลือกกิ่งแบบใด
……………………………………………………………………………………..

2. กิ่งกึ่งอ่อนกึ่งแก่มีลักษณะอย่างไร
……………………………………………………………………………………

3. ในการตอนแบบควั่นกิ่ง มีวิธีการทำแผลกิ่งตอนอย่างไร
……………………………………………………………………………………

4. ในการตอนแบบกรีดเปลือก มีวิธีการทำแผลกิ่งตอนอย่างไร
……………………………………………………………………………………

5. ในการตอนแบบปาดข้าง มีวิธีการทำแผลอย่างไร
……………………………………………………………………………………

เฉลยคำตอบ
1. กิ่งกึ่งแก่กึ่งอ่อน
2. เปลือกไม้จะเริ่มเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาล
3. ควั่นเปลือกโดยรอบห่างกันประมาณ 1 นิ้ว แล้วลอกเปลือกออก
4. กรีดตามยาวของกิ่ง 2 – 3 รอยรอบกิ่ง ยาว 1 นิ้ว
5. กรีดปาดเฉียงไปทางด้านข้างและเข้าไปในเนื้อไม้ยาว 1 นิ้ว

ใบงาน
เรื่อง ฝึกปฏิบัติการตอนกิ่งแบบควั่น
คำชี้แจง อ่านและปฏิบัติตามที่กำหนดให้

จงปฏิบัติการตอนกิ่งแบบควั่นตามลำดับขั้นตอนที่กำหนดให้โดยใช้พืชในโรงเรียนกลุ่มละ 1 ต้น

เครื่องมือและอุปกรณ์
1. มีด
2. ขุยมะพร้าว
3. ถุงพลาสติก
4. เชือกฟาง
5. ฮอร์โมนเร่งราก

การเลือกกิ่งตอน
1. เลือกกิ่งจากต้นไม้พันธุ์ดี สมบูรณ์แข็งแรง ไม่มีโรคหรือแมลงรบกวน
2. เลือกกิ่งที่ไม่แก่จนเกินไป ซึ่งเรียกว่ากิ่งเพสลาด โดยสังเกตง่าย ๆ คือที่เปลือกจะเริ่มเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลอ่อน และควรเป็นกิ่งที่ตรงไม่คดงอ

ลำดับขั้นตอนการปฏิบัติงาน
1. เมื่อเลือกกิ่งที่จะตอนได้แล้ว ใช้มีดควั่นเปลือกโดยให้ตำแหน่งของรอยควั่นอยู่ห่างจากยอดไม่น้อยกว่า 6 นิ้ว และอยู่ใต้ตาหรือข้อประมาณ 0.5 นิ้ว ควั่น 2 รอย ความยาวของรอยควั่น 2 รอยอยู่ห่างกันเท่ากับความยาวของเส้นรอบวงของกิ่ง แล้วลอกเปลือกออก
2. ขูดเยื่อเจริญที่หุ้มกิ่งออกให้หมด โดยใช้สันมีดขูดเบา ๆ จากบนลงล่างโดยรอบรอยแผลที่ควั่น
3. ใช้ฮอร์โมนเร่งรากทาบริเวณรอยแผลด้านบนโดยใช้พู่กันจุ่มฮอร์โมนทาบริเวณรอยแผลด้านบน
4. นำขุยมะพร้าวที่แช่น้ำจนอิ่มตัวบรรจุลงในถุงพลาสติก ใช้เชือกมัดปากถุงให้แน่นแล้วกรีดถุงขุยมะพร้าวตั้งแต่ปากถุงจนถึงก้นถุง นำมาหุ้มกิ่งตอน
5. ใช้เชือกมัดถุงขุยมะพร้าวให้แน่นโดยมัดด้านหัวและด้านท้าย อย่าให้หมุนหรือคลอนไปมาได้
6. รดน้ำให้ชุ่มอยู่เสมอประมาณ 1 - 2 เดือน รากจะงอก

การตัดชำกิ่งอ่อน
เมื่อกิ่งตอนออกรากแล้ว รอให้รากแก่เป็นสีน้ำตาล จึงใช้กรรไกรหรือเลื่อยตัดกิ่ง พยายามอย่าให้กิ่งกระทบกระเทือนมาก โดยตัดตอนล่างของกิ่งให้ห่างจากขุยมะพร้าวประมาณ 0.5 นิ้ว และควรตัดเวลาเช้าเพราะจะทำให้กิ่งและใบสด หลังจากนั้นนำไปแช่น้ำประมาณ 30 นาที เพื่อให้ขุยมะพร้าวดูดน้ำจนอิ่มตัว แล้วนำไปชำไว้ในที่ร่มรำไร เพื่อให้รากมีปริมาณมากขึ้นและแข็งแรงพร้อมที่จะนำไปปลูกต่อไป



แบบรายงานผลการปฏิบัติงาน
ชื่อผู้ทำรายงาน………………………………………………………...ชั้น……………………………
1. ชื่องาน……………………………………………………………………………………………
2. ขั้นตอนการดำเนินงาน
2.1 เครื่องมือและอุปกรณ์
2.1.1………………………………………2.1.4…………………………………..
2.1.2………………………………………2.1.5…………………………………..
2.1.3………………………………………2.1.6…………………………………..
2.2 ขั้นตอนการปฏิบัติงาน
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
ปัญหาและอุปสรรค ( ถ้ามี )
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………

แบบทดสอบ
เรื่อง การขยายพันธุ์พืชโดยวิธีการตอน
คำชี้แจง ให้นักเรียนเลือกคำตอบที่ถูกที่สุดเพียงคำตอบเดียว แล้วทำเครื่องหมาย x ลงในกระดาษคำตอบ

1. Layering (การตอนกิ่ง) คือการให้พืชออกรากในขณะที่
ก. กิ่งถูกตัดออกจากต้นเดิมแล้ว
ข. กิ่งยังผูกติดอยู่กับต้นเดิม
ค. กิ่งและใบปักชำอยู่บนพื้นดิน
ง. กิ่งแช่อยู่ในน้ำ

2. ข้อเสียของการตอนกิ่ง คือข้อใด
ก. พืชต้นใหม่เกิดการกลายพันธุ์
ข. พืชเจริญเติบโตช้า
ค. ตอนได้ดีเฉพะในฤดูฝน
ง. พืชที่ได้ไม่มีรากแก้ว ระบบรากตื้น

3. ประโยชน์ของการตอนกิ่งคือข้อใด
ก. พืชต้นใหม่ไม่กลายพันธุ์
ข. พืชเจริญเติบโตช้า
ค. พืชที่ได้ไม่มีรากแก้ว
ง. ไม่สะดวกต่อการขนส่ง

4. ชนิดของพืชที่ควรขยายพันธุ์พืชโดยการตอนกิ่ง คือข้อใด
ก. พืชผัก
ข. พืชไร่
ค. พืชล้มลุก
ง. พืชยืนต้น

5. ถ้านักเรียนชอบปลูกมะลิเพื่อนำไปใช้ประดับตกแต่งหรือร้อยพวงมาลัย นักเรียนจะขยายพันธุ์โดยวิธีใด
ก. การเพาะเมล็ด
ข. การเสียบกิ่ง
ค. การติดตา
ง. การตอน

6. การตอนกิ่งแบบซับซ้อนหรืองูเลื้อย เหมาะสำหรับพืชชนิดใด
ก. ตะบองเพชร
ข. องุ่น
ค. วาสนา
ง. กล้วยไม้

7. ข้อใดไม่ใช่แบบของการตอนอากาศ
ก. แบบกรีด
ข. แบบควั่น
ค. แบบลอกเปลือก
ง. แบบปาดข้าง

8. ข้อใดไม่ใช่ประเภทของการตอนกิ่ง
ก. แบบฝังยอด
ข. แบบตอนอากาศ
ค. แบบถางโคน
ง. แบบขุดร่อง

9. พืชชนิดใดนิยมขยายพันธุ์ด้วยวิธีการตอนยอด
ก. แบล็ค-ราสพ์เบอรี่ โลแกนเบอรี่ ยังเบอรี่
ข. องุ่น มะลิ เสาวรส
ค. ท้อ สาลี่ พลัม
ง. ไทรทอง ชบา ยางพารา

10. การตอนกิ่งพืชที่แข็งไม่สามารถโน้มกิ่งลงมาหาพื้นดินคือข้อใด
ก. การตอนยอด
ข. การตอนแบบเลื้อย
ค. การตอนกิ่งโดยวิธีขุดร่อง
ง. การตอนกิ่งแบบสุมโคน

11. ขุยมะพร้าวที่ใช้หุ้มกิ่งตอน ควรอยู่ในสภาพใด
ก. แห้งสนิท
ข. พรมน้ำให้ชื้นพอหมาดๆ
ค. แช่น้ำให้อิ่มตัว
ง. แช่น้ำมาแล้ว 1 เดือน

12. ข้อใดไม่ใช่วัสดุที่ใช้ในการตอนพืช
ก. ขุยมะพร้าว
ข. ลวด
ค. เทปพลาสติก
ง. ถุงพลาสติก

13. การเลือกกิ่งตอนควรเลือกแบบใด
ก. กิ่งอ่อน
ข. กิ่งกึ่งแก่กึ่งอ่อน
ค. กิ่งแก่
ง. กิ่งสีน้ำตาล

14. ข้อใดคือลักษณะทั่วไปของกิ่งกึ่งอ่อนกึ่งแก่
ก. ส่วนของกิ่งที่อยู่ถัดกิ่งอ่อนลงมา
ข. ผิวเปลือกเริ่มเปล




*หมายเหตุ งานเขียนชิ้นนี้ ได้รับการคุ้มครองสิทธิตามพระราชบัญญัติคุ้มครองสิทธิทางปัญญา โดยลิขสิทธิเป็นของผู้เขียน ที่ให้เกียรตินำเผยแพร่ผ่าน วิชาการ.คอม เรามีความยินดีและอนุญาตให้ทำซ้ำหรือเผยแพร่ต่อเพื่อประโยชน์ทางการศึกษาเท่านั้น กรุณาให้เกียรติผู้เขียน โดยอ้างชื่อผู้เขียนและ วิชาการ.คอม (www.vcharkarn.com) ทุกครั้งที่ทำการเผยแพร่ต่อ ห้ามนำส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อในสื่อที่เอื้อประโยชน์ทางธุรกิจก่อนได้รับอนุญาต ขอขอบคุณที่ร่วมกันช่วยสร้างให้สังคมไทยเป็นสังคมแห่งปัญญา






จำไว้ตลอด

จำนวน 1 ความเห็น, หน้า | 1 |
ความเห็น 1 7 พ.ค. 2554 (15:28)
วิชาการดีมาก ขอขอบสิ่งดีๆที่นำมาให้ครับ

จากสาโรจน์
สาโรจน์
ร่วมแบ่งปัน1 ครั้ง - ดาว 56 ดวง






thaveesomboonv
(วัลยา ทวีสมบูรณ์)

ผู้ชมข้อมูลนี้แล้ว 2,884 ครั้ง
เป็นสมาชิก: นานกว่า 6 ปี
แบ่งปันความรู้ 0 ครั้ง
ได้รับดาว 70 ดวง

โหวตเพิ่มดาว

Blog อื่น ๆ ของผู้เขียน