การขยายพันธุ์พืช (Plant Propagation) | วิชาการ.คอม


การขยายพันธุ์พืช (Plant Propagation)

สารบัญ

การขยายพันธุ์พืชโดยวิธีการตอน

วัตถุประสงค์ชุดการสอนที่จะศึกษาต่อไปนี้สร้างขึ้นเพื่อให้นักเรียนสามารถเรียนได้ด้วยตนเอง ชุดการสอนเล่มนี้จะเป็นเครื่องช่วยในการเรียนของนักเรียน ฉะนั้นนักเรียนจะต้องตั้งใจเรียนและปฏิบัติกิจกรรมให้ครบทุกขั้นตอนตามที่กำหนดไว้จึงจะได้ผลเต็มที่คำแนะนำในการใช้ชุดการสอนคำชี้แจง1. ชุดการสอนนี้ใช้สำหรับให้นักเรียนศึกษาด้วยตนเอง นักเรียนจะต้องมีความซื่อสัตย์ต่อตนเองมีวินัยของตนเอง ต้องไม่เปิดดูคำตอบก่อนตอบคำถาม2. นักเรียนทำแบบทดสอบก่อนเรียน3. จงอ่านจุดประสงค์การเรียนรู้ให้เข้าใจก่อนการทำการศึกษา4. ให้นักเรียนทุกคนศึกษาเนื้อหาอย่างละเอียด5. ลงมือทำแบบฝึกหัดท้ายบทแต่ละเรื่อง6. เมื่อนักเรียนทำแบบฝึกหัดเสร็จแล้วนักเรียนสามารถตรวจคำตอบของนักเรียนว่าถูกต้องหรือไม่7. ถ้านักเรียนตอบคำถามตรงกับที่เฉลยไว้ ให้นักเรียนศึกษาหัวข้อต่อไปพร้อมทั้งทำแบบฝึกหัดและแบบฝึก8. ถ้านักเรียนคนใดมีปัญหาที่ไม่เข้าใจ สามารถขอคำแนะจากครูผู้สอนได้ตลอดเวลา9. เมื่อนักเรียนศึกษาชุดการสอนจบแล้ว นักเรียนแต่ละคนต้องทำแบบทดสอบหลังเรียนผลการเรียนรู้ที่คาดหวัง1. มีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการขยายพันธุ์พืชโดยวิธีการตอน2. มีทักษะการตอนกิ่งแบบควั่นกิ่ง3. ทำงานร่วมกับผู้อื่นและศึกษาหาความรู้ด้วยตนเองจุดประสงค์การเรียนรู้1. บอกความหมายและประโยชน์ของการตอนได้2. บอกวิธีการตอนแบบต่างๆได้3. เตรียมวัสดุอุปกรณ์ที่ใช้ในการตอนกิ่งแบบควั่นได้4. ปฏิบัติการตอนกิ่งแบบควั่นกิ่งได้อย่างถูกต้องตามลำดับขั้นสาระการเรียนรู้1. ความหมายของการตอน2. ประโยชน์ของการตอน3. แบบต่าง ๆ ของการตอนแบบทดสอบเรื่อง การขยายพันธุ์พืชโดยวิธีการตอนคำชี้แจง ให้นักเรียนเลือกคำตอบที่ถูกที่สุดเพียงคำตอบเดียว แล้วทำเครื่องหมาย x ลงในกระดาษคำตอบ1. Layering (การตอนกิ่ง) คือการให้พืชออกรากในขณะที่ก. กิ่งถูกตัดออกจากต้นเดิมแล้วข. กิ่งยังถูกติดอยู่กับต้นเดิมค. กิ่งและใบปักชำอยู่บนพื้นดินง. กิ่งแช่อยู่ในน้ำ2. ข้อเสียของการตอนกิ่ง คือข้อใดก. พืชต้นใหม่เกิดการกลายพันธุ์ข. พืชเจริญเติบโตช้าค. ตอนได้ดีเฉพะในฤดูฝนง. พืชที่ได้ไม่มีรากแก้ว ระบบรากตื้น3. ประโยชน์ของการตอนกิ่งคือข้อใดก. พืชต้นใหม่ไม่กลายพันธุ์ข. พืชเจริญเติบโตช้าค. พืชที่ได้ไม่มีรากแก้วง. ไม่สะดวกต่อการขนส่ง4. พืชชนิดใดขยายพันธุ์พืชโดยการตอนกิ่ง คือข้อใดก. พืชผักข. พืชไร่ค. พืชล้มลุกง. พืชยืนต้น5. ถ้านักเรียนชอบปลูกมะลิเพื่อนำไปใช้ประดับตกแต่งหรือร้อยพวงมาลัย นักเรียนจะขยายพันธุ์โดยวิธีใดก. การเพาะเมล็ดข. การเสียบกิ่งค. การติดตาง. การตอน6. การตอนกิ่งแบบซับซ้อนหรืองูเลื้อย เหมาะสำหรับพืชชนิดใดก. ตะบองเพชรข. องุ่นค. วาสนาง. กล้วยไม้7. ข้อใดไม่ใช่แบบของการตอนอากาศก. แบบกรีดข. แบบควั่นค. แบบลอกเปลือกง. แบบปาดข้าง8. ข้อใดไม่ใช่ประเภทของการตอนกิ่งก. แบบฝังยอดข. แบบตอนอากาศค. แบบถางโคนง. แบบขุดร่อง9. พืชชนิดใดนิยมขยายพันธุ์พืชด้วยวิธีการตอนยอดก. แบล็ค-ราสพ์เบอรี่ โลแกนเบอรี่ ยังเบอรี่ข. องุ่น มะลิ เสาวรสค. ท้อ สาลี่ พลัมง. ไทรทอง ชบา ยางพารา10. การตอนกิ่งพืชที่แข็งไม่สามารถโน้มกิ่งลงมาหาพืชดินคือข้อใดก. การตอนยอดข. การตอนแบบเลื้อยค. การตอนกิ่งโดยวิธีขุดร่องง. การตอนกิ่งแบบสุมโคน11. ขุยมะพร้าวที่ใช้หุ้มกิ่งตอน ควรอยู่ในสภาพใดก. แห้งสนิทข. พรมน้ำให้ชื้นพอหมาดๆค. แช่น้ำให้อิ่มตัวง. แช่น้ำมาแล้ว 1 เดือน12. ข้อใดไม่ใช่วัสดุที่ใช้ในการตอนพืชก. ขุยมะพร้าวข. ลวดค. เทปพลาสติกง. ถุงพลาสติก13. การเลือกกิ่งตอนควรเลือกแบบใดก. กิ่งอ่อนข. กิ่งกึ่งแก่กึ่งอ่อนค. กิ่งแก่ง. กิ่งสีน้ำตาล14. ข้อใดคือลักษณะทั่วไปของกิ่งกึ่งอ่อนกึ่งแก่ก. เป็นส่วนของกิ่งที่อยู่ถัดกิ่งอ่อนลงมาข. ผิวเปลือกเริ่มเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลค. เปลือกเป็นลายสีน้ำตาลปนสีครีมง. ผิวของเปลือกหยาบและหนา15. การทาฮอร์โมนเร่งราก ถ้าเป็นฮอร์โมนชนิดน้ำต้องทาอย่างไรก. ใช้พู่กันจุ่มฮอร์โมนทาบริเวณรอยแผลด้านบนข. ใช้นิ้วจุ่มฮอร์โมนทาบริเวณรอยแผลด้านล่างค. ใช้พลาสติกจุ่มฮอร์โมนทาบริเวณรอยแผลด้านล่างง. ใช้ขุยมะพร้าวจุ่มฮอร์โมนหุ้มรอบกิ่ง16. ข้อใดเรียงลำดับขั้นตอนในการตัดชำกิ่งตอนได้ถูกต้องก. ตัดกิ่งตอนด้วยมีดแล้วนำไปปลูกในที่ร่มรำไรข. ตัดกิ่งตอนด้วยกรรไกร แล้วนำไปชำไว้ในที่ร่มรำไรค. ตัดกิ่งตอนด้วยเลื่อย แล้วนำไปปลูกในกระถางง. ตัดกิ่งตอนด้วยมีดแล้วนำไปปลูกในแปลง17. การควั่นกิ่งตอนควรควั่นบริเวณใต้ข้อให้รอยทั้งสองห่างกันเท่าไรก. 1/2 นิ้วข. 2 นิ้วค. ประมาณความยาวของเส้นรอบวงของกิ่งที่ทำการตอนง. ประมาณความยาวของลำต้นพืช18. การใช้มีดขูดเมือกกิ่งตอนที่ถูกต้องควรปฏิบัติอย่างไรก. ขูดจากด้านบนลงล่างข. ขูดจากด้านล่างขึ้นบนค. ขูดตามขวางของลำต้นง. ขูดบริเวณด้านบน19. การผูกมัดกระเปราะขุยมะพร้าวอย่างถูกวิธีทำอย่างไรก. ใช้เชือกฟางผูกมัดด้านหัวกระเปราะให้แน่นข. ใช้เชือกฟางผูกมัดด้านท้ายกระเปราะให้แน่นค. ใช้เชือกฟางผูกมัดด้านหัวและด้านท้ายกระเปราะให้แน่นง. ใช้เชือกฟางผูกมัดด้านหัวและด้านท้ายกระเปราะพอหลวมๆหมุนได้รอบกิ่ง20. รอยแผลกิ่งตอนเมื่อควันกิ่งเสร็จแล้วต้องมีลักษณะอย่างไรก. รอยแผลเรียบไม่ช้ำข. รอยแผลโค้งไม่ช้ำค. รอยแผลโค้งช้ำง. รอยแผลเรียบช้ำเฉลยคำตอบ1. ข 2.ง 3.ก 4.ง 5.ง 6.ข 7.ค 8.ค 9.ก 10.ง 11.ค 12.ค 13.ข 14.ข 15.ก 16.ข 17.ค 18.ก 19.ค 20.กชุดการสอนที่ 1เรื่อง การขยายพันธุ์พืชโดยการตอนเนื้อหาความหมายและประโยชน์ของการตอนการตอนกิ่ง เป็นวิธีการทำให้กิ่งหรือต้นพืชเกิดรากขณะติดอยู่กับต้นแม่ การตอนกิ่งอาจเกิดขึ้นทั้งทางธรรมชาติ(by naturally) หรือจากการทำให้เกิดขึ้น(by artificially) โดยการทำให้กิ่งสัมผัสกับดิน หรือการนำเอาดินไปหุ้มกิ่ง การเกิดรากจะเกิดได้เร็วขึ้น ถ้าได้ควั่นหรือทำแผลแก่บริเวณของกิ่งที่จะการทำการหุ้มหรือสัมผัสกับดิน พืชหลายชนิด เช่น ลิ้นจี่ ลำไย และส้มบางชนิดที่ไม่อาจปักชำได้ง่าย สามารถจะขยายได้ง่ายโดยวิธีนี้ประโยชน์ของการตอนกิ่ง1. ผลิตผลที่ได้เหมือนต้นแม่ทุกประการ ไม่กลายพันธุ์2. ให้ผลผลิตรวดเร็ว3. สามารถทำได้ดีกับพืชที่ออกรากยากข้อเสียของการตอนกิ่ง1. ไม่มีรากแก้ว ระบบรากตื้น โค่นล้มง่าย ไม่ทนต่อความแห้งแล้ง2. ทำได้ช้า ต้องใช้เทคนิคและฝีมือมากขึ้น3. ไม่สะดวกต่อการขนส่งในกรณีกิ่งมีขนาดใหญ่4. กิ่งมีขนาดโต จำนวนกิ่งมีน้อย ไม่สะดวกที่จะขยายพันธุ์จำนวนมากๆบทสรุปการตอนกิ่ง เป็นวิธีการที่ทำให้ลำต้นหรือกิ่งพืชมีรากเกิดงอกขึ้นขณะที่ยังอยู่กับต้นแม่จนกระทั่งเมื่อรากมีจำนวนมากและแก่พอแล้วจึงค่อยตัดแยกออกจากต้นแม่เพื่อนำไปชำหรือปลูกต่อไปแบบฝึกหัดที่ 1เรื่อง ความหมายและประโยชน์การตอนกิ่งให้นักเรียนตอบคำถามต่อไปนี้ให้ถูกต้อง1. การตอนกิ่ง หมายถึงอะไร………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………2. การตอนกิ่งมีประโยชน์อย่างไร………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………เฉลยคำตอบ1. วิธีการทำให้กิ่งหรือต้นพืชเกิดรากขณะติดอยู่กับต้นแม่ การตอนกิ่งอาจเกิดขึ้นทั้งทางธรรมชาติ (by naturally) หรือจากการทำให้เกิดขึ้น(by artificially) โดยการทำให้กิ่งสัมผัสกับดิน หรือการนำเอาดินไปหุ้มกิ่ง การเกิดรากจะเกิดได้เร็วขึ้นถ้าได้ควั่นหรือทำแผลแก่บริเวณของกิ่งที่จะการทำการหุ้มหรือสัมผัสกับดิน พืชหลายชนิด เช่น ลิ้นจี่ ลำไย และส้มบางชนิดที่ไม่อาจปักชำได้ง่าย สามารถจะขยายพันธุ์ได้ง่ายโดยวิธีนี้2. 2.1 ผลิตผลที่ได้เหมือนต้นแม่ทุกประการ ไม่กลายพันธุ์2.2 ให้ผลผลิตรวดเร็ว2.3 สามารถทำได้ดีกับพืชที่ออกรากยาก2. แบบต่างๆของการตอน2.1 การตอนยอด (Tip Layering)การตอนยอด คือการตอนที่จะกลบหรือฝังยอดทั้งยอดของพืชลงในดินที่มีความชื้นพอเหมาะ ยอดอ่อนจะเจริญเติบโตขึ้นบนผิวดิน แล้วจะเกิดรากใกล้ๆ ยอดอ่อน จึงทำการตัดแยกไปปลูกได้ ซึ่งมักจะใช้กับพืชสองฤดูหรือพันธุ์ไม้เมืองหนาว เช่น แบล็ค-ราสพ์เบอรี่ โลแกนเบอรี่ ยังเบอรี่แผนภาพแสดงการตอนยอด (Tip Layering)1. ต้นพืชประเภทกึ่งล้มลุกที่ใช้ตอน2. กลบหรือฝังยอดทั้งยอดของต้นพืชลงไปในดิน3. กิ่งตอนที่งอกรากพร้อมที่จะตัดยอดแบบฝึกหัดที่ 2เรื่อง การตอนยอดให้นักเรียนตอบคำถามต่อไปนี้1. ในการตอนยอด ควรใช้ส่วนใดของพืชฝังลงในดิน…………………………………………………………………………………….2. การตอนยอดควรจะตัดแยกไปปลูกเมื่อไร……………………………………………………………………………………3. การตอนยอดควรใช้กับพืชชนิดใด…………………………………………………………………………………….เฉลยคำตอบ1. ส่วนยอดพืชฝังลงไปในดิน2. เมื่อแตกยอดอ่อนและราก3. พืชสองฤดูหรือพันธุ์พืชเมืองหนาว2.2 การตอนแบบให้ยอดโผล่ (Simple Layering)การตอนแบบให้ยอดโผล่ เป็นการตอนคล้ายกับแบบฝังยอดแบบวิธีแรก แต่จะไม่กลบยอดทั้งหมด จะฝังกลบบริเวณกิ่งใกล้ยอด แล้วปล่อยให้ยอดโผล่ขึ้นมาเหนือผิวดินประมาณ 1 ฟุต พืชหลายชนิดทั้งที่เป็นพืชผลัดใบและพวกที่มีใบเขียวตลอดปี สามารถทำการขยายพันธุ์ได้โดยวิธีนี้ เช่น มะลิแผนภาพแสดงการตอนแบบให้ยอดโผล่ (Simple Layering)1. ต้นพืชประเภทกึ่งพุ่มกึ่งเถาว์ที่ใช้ตอน1.1 การยึดกิ่งให้ตั้งตรง1.2 การทำแผลและจัดปลายกิ่งให้ตั้งขึ้น2. กิ่งตอนที่ฝังออกรากพร้อมจะตัดแยกไปปลูกแบบฝึกหัดที่ 3เรื่อง การตอนแบบให้ยอดโผล่ให้นักเรียนตอบคำถามต่อไปนี้1. ในการตอนแบบให้ยอดโผล่ ควรใช้ส่วนใดของพืชฝังลงในดิน……………………………………………………………………………………2. ในการตอนแบบให้ยอดโผล่ ควรฝังกิ่งขึ้นมาเหนือดินประมาณเท่าไร……………………………………………………………………………………3. การตอนแบบให้ยอดโผล่ควรใช้กับพืชชนิดใด……………………………………………………………………………………เฉลยคำตอบ1. กิ่งใกล้ยอด2. 1 ฟุต3. พืชผลัดใบหรือพืชที่มีใบเขียวตลอดปี เช่น มะลิ2.3 การตอนแบบงูเลื้อย (Serpentine Layering)การตอนแบบงูเลื้อย เป็นวิธีที่ดัดแปลงมาจากการตอนแบบให้ยอดโผล่ โดยจะทำการกลบหรือฝังกิ่งเป็นทอดๆ ตลอดความยาวของกิ่ง ส่วนบริเวณที่โผล่พ้นผิวดินจะต้องมีตา (Bud) อย่างน้อย 1 ตา เพื่อให้แตกเป็นยอดใหม่ การออกรากจะเกิดได้ทุกตอนที่กลบดินทับ วิธีนี้จะใช้กับพืชที่มีกิ่งยาว เช่น องุ่น มะลิ เสาวรส การเวก เล็บมือนาง พลูฉีก พริกไทย มันเทศ ฟิลโลเดนดรอน เป็นต้นแผนภาพแสดงการตอนแบบงูเลื้อย(Serpentine Layering)1. กลบหรือฝังกิ่งของต้นพืชเป็นทอดๆตลอดความยาวโดยบริเวณกิ่งที่โผล่พ้นดินจะต้องมีตาอย่างน้อย 1 ตา2. การแตกเป็นยอดใหม่จากตาของกิ่งในบริเวณที่โผล่พ้นดิน และการงอกรากจากตาของกิ่งในบริเวณที่ฝังอยู่ในดินแบบฝึกหัดที่ 4เรื่อง การตอนแบบงูเลื้อยให้นักเรียนตอบคำถามต่อไปนี้1. ในการตอนแบบงูเลื้อย ควรเลือกกิ่งแบบใด……………………………………………………………………………………2. ในการตอนแบบงูเลื้อย ควรฝังกิ่งอย่างไร……………………………………………………………………………………3. เพราะเหตุใดในการตอนแบบงูเลื้อยจึงควรมีตาอย่างน้อย 1 ตาโผล่พ้นดิน……………………………………………………………………………………เฉลยคำตอบ1. กิ่งยาว2. เป็นทอด ๆ ตลอดความยาวของกิ่ง3. ให้แตกยอดใหม่2.4 การตอนกิ่งโดยวิธีขุดร่อง (Trench Layering)วิธีการตอนแบบนี้ คือการตอนฝังกิ่งในร่องที่เตรียมไว้ก่อนที่ตาบนกิ่งจะเริ่มแตกยอดอ่อน เมื่อตาเริ่มแตกยอดอ่อนจึงค่อยๆ กลบโคนกิ่ง และกลบเช่นนั้นบ่อยๆเมื่อกิ่งโตขึ้น รากจะเกิดขึ้นที่โคนของกิ่งที่แตกใหม่ๆ และจะทำการตัดปลูกในฤดูการเจริญเติบโตต่อไป วิธีนี้มักเป็นวิธีที่ใช้ขยายพันธุ์ต้นตอของแอปเปิล พลัม แพร์ เชอรี่ ท้อ เป็นต้นแผนภาพแสดงการตอนกิ่งโดยวิธีขุดร่อง (Trench Layering)1. พืชผลัดใบที่ใช้ตอน2. การโน้มกิ่งในร่องที่เตรียมไว้ แล้วกลบกิ่งตอน3. การกลบโคนกิ่งตอน เมื่อตาเริ่มแตกยอดอ่อน4. การงอกรากของกิ่งตอนแบบฝึกหัดที่ 5เรื่อง การตอนแบบขุดร่องให้นักเรียนตอบคำถามต่อไปนี้1. ในการตอนแบบขุดร่อง ควรฝังกิ่งอย่างไร……………………………………………………………………………………2. ในการตอนแบบขุดร่อง เมื่อตาเริ่มแตกยอดอ่อนควรทำอย่างไร……………………………………………………………………………………3. การตอนแบบขุดร่อง ควรใช้กับพืชชนิดใด……………………………………………………………………………………เฉลยคำตอบ1. ในร่องที่เตรียมไว้2. นำดินกลบโคนกิ่ง3. ต้นตอแอปเปิ้ล พลัม แพร์ ท้อ2.5 การตอนกิ่งแบบสุมโคน (Mound Layering or Stooling)การตอนกิ่งแบบสุมโคน เป็นวิธีตอนพืชที่มีกิ่งแข็งซึ่งไม่สะดวกที่จะโน้มกิ่งลงมาหาพื้นดิน การทำการตอนตามวิธีนี้จะทำการตัดแต่งต้นพืชให้เหลือสั้นๆ เพื่อจะได้ให้ต้นพืชเกิดกิ่งใหม่ใกล้ๆผิวดิน และก่อนตาบนกิ่งจะแตกออกยอดอ่อนเล็กน้อย ก็จะทำการกลบดินทับกิ่งที่แตกใหม่ การเกิดรากจะเกิดบริเวณโคนกิ่งใหม่ที่ฝังอยู่ในดินที่กลบ และในปลายฤดูการเจริญเติบโตก็จะทำการตัดกิ่งที่งอกรากออกไปปลูก วิธีการนี้ใช้กันมากในการตอนแอปเปิลเพื่อใช้เป็นต้นตอแบบฝึกหัดที่ 6เรื่อง การตอนกิ่งแบบสุมโคนให้นักเรียนตอบคำถามต่อไปนี้1. ในการตอนแบบสุมโคน ควรเลือกกิ่งแบบใด……………………………………………………………………………………2. ในการตอนแบบสุมโคน ควรทำอย่างไรเพื่อให้เกิดต้นใหม่ใกล้ผิวดิน…………………………………………………………………………………….3. การตอนแบบสุมโคนควรใช้กับพืชชนิดใด……………………………………………………………………………………..เฉลยคำตอบ1. กิ่งแข็งไม่สะดวกที่จะโน้มกิ่งลงมาบนพื้นดิน2. กลบดินทับกิ่งที่เกิดใหม่3. ต้นแอปเปิ้ล2.6 การตอนบนอากาศ (Air Layering)การตอนวิธีนี้เป็นการขยายพันธุ์พืชโดยไม่ใช้เพศที่เก่าแก่ที่สุด หรือนานกว่า 4000 ปี มาแล้ว โดยเริ่มขึ้นที่ประเทศจีนซึ่งขณะนี้ก็ยังใช้กันอยู่ บางครั้งจึงเรียกวิธีการตอนวิธีนี้ว่า "การตอนแบบคนจีน (Chinese Layering)"กิ่งที่เลือกใช้ตอนควรเป็นกิ่งที่ปลายตั้งขึ้น เป็นช่วงกิ่งเพสลาดหรือกิ่งกึ่งอ่อนกึ่งแก่ สังเกตได้จากเปลือกไม้ที่เริ่มเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาล กิ่งแบบนี้จะเกิดรากได้ดี เลือกกิ่งที่ยาวประมาณ 15 -30 ซ.ม. การชักนำให้เกิดรากทำโดยใช้วิธีการควั่น การกรีด หรือการปาด ตรงใต้ข้อเล็กน้อยเพื่อให้เกิดการสะสมอาหารและฮอร์โมนที่สร้างจากใบและตาที่อยู่เหนือรอยแผลที่ทำไว้ การควั่นจำเป็นต้องลอกเปลือกไม้ออกด้วยบริเวณที่ควั่น หากมีใบอยู่ให้ริดทิ้งไปก่อน เมื่อลอกเปลือกออกแล้วให้ทำการขูดเอาเมือกหรือเยื่อเจริญทิ้งไป มิฉะนั้นอาจเกิดการประสานรอยควั่นแทนการเกิดรากได้ หากจะใช้ฮอร์โมนเร่งรากให้ทาฮอร์โมนรอบรอยแผลควั่นด้านบนจนทั่ว จากนั้นจึงใช้ถุงใส่ขุยมะพร้าวที่ชื้นมาหุ้มรอบรอยควั่น แล้วมัดเชือกให้แน่น ทิ้งไว้ 15 -45 วัน จะเกิดรากมากพอที่จะตัดไปปลูกได้ การตอนในฤดูฝนซึ่งเป็นช่วงการเจริญเติบโตของพืชจะตอนกิ่งได้ผลดี วัสดุหุ้มกิ่งตอนปัจจุบันจะนิยมใช้ขุยมะพร้าวที่ทำให้ชื้น แล้วบรรจุถุงพลาสติก เพราะว่าสะดวกในการทำงาน ลดขั้นตอนการหุ้มได้มาก การทำแผลตอนกิ่ง สามารถทำได้ 3 แบบ คือแบบควั่นกิ่ง ควั่นเปลือกโดยรอบห่างกันประมาณ 1 นิ้ว แล้วลอกเปลือกออกแผนภาพแสดงการตอนแบบควั่นกิ่ง(Air Layering)1. การควั่นเปลือก 2. การขูดเยื่อเจริญแบบกรีดเปลือก โดยกรีดให้ลึกถึงเนื้อไม้ยาวประมาณ 1 นิ้วแผนภาพแสดงการตอนแบบกรีดเปลือก1. กรีดตามยาวของกิ่ง 2 – 3 รอยรอบกิ่ง ยาว 1 นิ้ว2. รอยแผลรอบกิ่งแบบปาดข้าง กรีดปาดเฉียงไปทางด้านข้างและเข้าไปในเนื้อไม้แผนภาพการตอนแบบปาดข้าง1. การปาดด้านล่างของกิ่งไปทางด้านข้างยาวประมาณ 1 นิ้ว2. เผยอรอยปาดโดยใช้ลวดฟิวไฟฟ้าสอดรอยปาดให้สุดรอย สอดเพื่อให้ส่วนที่ปาดเผยอสมัยก่อนการตอนกิ่งจะใช้ดินเหนียวหุ้มรอบรอยควั่นก่อน จากนั้นจึงใช้กาบมะพร้าวหุ้มอีกครั้งหนึ่ง ที่ใช้กาบมะพร้าวเพราะสามารถอุ้มน้ำและมีการระบายอากาศดี แต่ก่อนนำมาใช้ต้องแช่น้ำทิ้งไว้ค้างคืนเพื่อให้มีความชื้นสม่ำเสมอ เมื่อนำมาใช้หุ้มให้บีบน้ำออก แล้วจึงนำไปหุ้มโอบรอบรอยแผลบริเวณรอยควั่นบน ใช้ใบตองแห้งหรือแผ่นพลาสติกตัดเป็นผืนสี่เหลี่ยมหุ้มรอบตุ้ม แล้วใช้เชือกหรือลวดรัดตุ้มให้แน่นเพื่อยึดตุ้มให้คงอยู่กับที่ การตัดกิ่งตอนออกจากต้นแม่ หากกิ่งตอนนั้นมีการแตกกิ่งใหม่หรือมีกิ่งอ่อน ให้ตัดออกทิ้งไปก่อน การตัดแยกจากต้นแม่ให้ตัดชิดใต้ตุ้มตอน ก่อนชำถ้าวัสดุในตุ้มตอนแห้งต้องนำไปแช่น้ำทิ้งไว้สักพักเพื่อกระตุ้นให้รากดูดน้ำ แกะเอาแผ่นพลาสติกออก ต้องระวังอย่าให้รากกระทบกระเทือนมากนัก นำกิ่งตอนไปปลูกในภาชนะที่เตรียมไว้ การปลูกให้กดขุยมะพร้าวหรือวัสดุปลูกเบาๆ เพื่อให้กระชับราก เสร็จแล้วรดน้ำให้ชุ่ม นำไปเลี้ยงไว้ในที่ร่มรำไร เมื่อต้นตั้งตัวดีแล้วจึงนำไปปลูกต่อไปแผนภาพแสดงการหุ้มกิ่งตอนและการเกิดราก1. การหุ้มกิ่งตอน2. การเกิดรากของการตอนกิ่งแบบควั่น3. การเกิดรากของการตอนกิ่งแบบปาดข้าง4. การเกิดรากของการตอนกิ่งแบบกรีดแบบฝึกหัดที่ 7เรื่อง การตอนบนอากาศให้นักเรียนตอบคำถามต่อไปนี้1. ในการตอนแบบบนอากาศ ควรเลือกกิ่งแบบใด……………………………………………………………………………………..2. กิ่งกึ่งอ่อนกึ่งแก่มีลักษณะอย่างไร……………………………………………………………………………………3. ในการตอนแบบควั่นกิ่ง มีวิธีการทำแผลกิ่งตอนอย่างไร……………………………………………………………………………………4. ในการตอนแบบกรีดเปลือก มีวิธีการทำแผลกิ่งตอนอย่างไร……………………………………………………………………………………5. ในการตอนแบบปาดข้าง มีวิธีการทำแผลอย่างไร……………………………………………………………………………………เฉลยคำตอบ1. กิ่งกึ่งแก่กึ่งอ่อน2. เปลือกไม้จะเริ่มเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาล3. ควั่นเปลือกโดยรอบห่างกันประมาณ 1 นิ้ว แล้วลอกเปลือกออก4. กรีดตามยาวของกิ่ง 2 – 3 รอยรอบกิ่ง ยาว 1 นิ้ว5. กรีดปาดเฉียงไปทางด้านข้างและเข้าไปในเนื้อไม้ยาว 1 นิ้วใบงานเรื่อง ฝึกปฏิบัติการตอนกิ่งแบบควั่นคำชี้แจง อ่านและปฏิบัติตามที่กำหนดให้จงปฏิบัติการตอนกิ่งแบบควั่นตามลำดับขั้นตอนที่กำหนดให้โดยใช้พืชในโรงเรียนกลุ่มละ 1 ต้นเครื่องมือและอุปกรณ์1. มีด2. ขุยมะพร้าว3. ถุงพลาสติก4. เชือกฟาง5. ฮอร์โมนเร่งรากการเลือกกิ่งตอน1. เลือกกิ่งจากต้นไม้พันธุ์ดี สมบูรณ์แข็งแรง ไม่มีโรคหรือแมลงรบกวน2. เลือกกิ่งที่ไม่แก่จนเกินไป ซึ่งเรียกว่ากิ่งเพสลาด โดยสังเกตง่าย ๆ คือที่เปลือกจะเริ่มเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลอ่อน และควรเป็นกิ่งที่ตรงไม่คดงอลำดับขั้นตอนการปฏิบัติงาน1. เมื่อเลือกกิ่งที่จะตอนได้แล้ว ใช้มีดควั่นเปลือกโดยให้ตำแหน่งของรอยควั่นอยู่ห่างจากยอดไม่น้อยกว่า 6 นิ้ว และอยู่ใต้ตาหรือข้อประมาณ 0.5 นิ้ว ควั่น 2 รอย ความยาวของรอยควั่น 2 รอยอยู่ห่างกันเท่ากับความยาวของเส้นรอบวงของกิ่ง แล้วลอกเปลือกออก2. ขูดเยื่อเจริญที่หุ้มกิ่งออกให้หมด โดยใช้สันมีดขูดเบา ๆ จากบนลงล่างโดยรอบรอยแผลที่ควั่น3. ใช้ฮอร์โมนเร่งรากทาบริเวณรอยแผลด้านบนโดยใช้พู่กันจุ่มฮอร์โมนทาบริเวณรอยแผลด้านบน4. นำขุยมะพร้าวที่แช่น้ำจนอิ่มตัวบรรจุลงในถุงพลาสติก ใช้เชือกมัดปากถุงให้แน่นแล้วกรีดถุงขุยมะพร้าวตั้งแต่ปากถุงจนถึงก้นถุง นำมาหุ้มกิ่งตอน5. ใช้เชือกมัดถุงขุยมะพร้าวให้แน่นโดยมัดด้านหัวและด้านท้าย อย่าให้หมุนหรือคลอนไปมาได้6. รดน้ำให้ชุ่มอยู่เสมอประมาณ 1 - 2 เดือน รากจะงอกการตัดชำกิ่งอ่อนเมื่อกิ่งตอนออกรากแล้ว รอให้รากแก่เป็นสีน้ำตาล จึงใช้กรรไกรหรือเลื่อยตัดกิ่ง พยายามอย่าให้กิ่งกระทบกระเทือนมาก โดยตัดตอนล่างของกิ่งให้ห่างจากขุยมะพร้าวประมาณ 0.5 นิ้ว และควรตัดเวลาเช้าเพราะจะทำให้กิ่งและใบสด หลังจากนั้นนำไปแช่น้ำประมาณ 30 นาที เพื่อให้ขุยมะพร้าวดูดน้ำจนอิ่มตัว แล้วนำไปชำไว้ในที่ร่มรำไร เพื่อให้รากมีปริมาณมากขึ้นและแข็งแรงพร้อมที่จะนำไปปลูกต่อไปแบบรายงานผลการปฏิบัติงานชื่อผู้ทำรายงาน………………………………………………………...ชั้น……………………………1. ชื่องาน……………………………………………………………………………………………2. ขั้นตอนการดำเนินงาน2.1 เครื่องมือและอุปกรณ์2.1.1………………………………………2.1.4…………………………………..2.1.2………………………………………2.1.5…………………………………..2.1.3………………………………………2.1.6…………………………………..2.2 ขั้นตอนการปฏิบัติงาน………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………ปัญหาและอุปสรรค ( ถ้ามี )………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………แบบทดสอบเรื่อง การขยายพันธุ์พืชโดยวิธีการตอนคำชี้แจง ให้นักเรียนเลือกคำตอบที่ถูกที่สุดเพียงคำตอบเดียว แล้วทำเครื่องหมาย x ลงในกระดาษคำตอบ1. Layering (การตอนกิ่ง) คือการให้พืชออกรากในขณะที่ก. กิ่งถูกตัดออกจากต้นเดิมแล้วข. กิ่งยังผูกติดอยู่กับต้นเดิมค. กิ่งและใบปักชำอยู่บนพื้นดินง. กิ่งแช่อยู่ในน้ำ2. ข้อเสียของการตอนกิ่ง คือข้อใดก. พืชต้นใหม่เกิดการกลายพันธุ์ข. พืชเจริญเติบโตช้าค. ตอนได้ดีเฉพะในฤดูฝนง. พืชที่ได้ไม่มีรากแก้ว ระบบรากตื้น3. ประโยชน์ของการตอนกิ่งคือข้อใดก. พืชต้นใหม่ไม่กลายพันธุ์ข. พืชเจริญเติบโตช้าค. พืชที่ได้ไม่มีรากแก้วง. ไม่สะดวกต่อการขนส่ง4. ชนิดของพืชที่ควรขยายพันธุ์พืชโดยการตอนกิ่ง คือข้อใดก. พืชผักข. พืชไร่ค. พืชล้มลุกง. พืชยืนต้น5. ถ้านักเรียนชอบปลูกมะลิเพื่อนำไปใช้ประดับตกแต่งหรือร้อยพวงมาลัย นักเรียนจะขยายพันธุ์โดยวิธีใดก. การเพาะเมล็ดข. การเสียบกิ่งค. การติดตาง. การตอน6. การตอนกิ่งแบบซับซ้อนหรืองูเลื้อย เหมาะสำหรับพืชชนิดใดก. ตะบองเพชรข. องุ่นค. วาสนาง. กล้วยไม้7. ข้อใดไม่ใช่แบบของการตอนอากาศก. แบบกรีดข. แบบควั่นค. แบบลอกเปลือกง. แบบปาดข้าง8. ข้อใดไม่ใช่ประเภทของการตอนกิ่งก. แบบฝังยอดข. แบบตอนอากาศค. แบบถางโคนง. แบบขุดร่อง9. พืชชนิดใดนิยมขยายพันธุ์ด้วยวิธีการตอนยอดก. แบล็ค-ราสพ์เบอรี่ โลแกนเบอรี่ ยังเบอรี่ข. องุ่น มะลิ เสาวรสค. ท้อ สาลี่ พลัมง. ไทรทอง ชบา ยางพารา10. การตอนกิ่งพืชที่แข็งไม่สามารถโน้มกิ่งลงมาหาพื้นดินคือข้อใดก. การตอนยอดข. การตอนแบบเลื้อยค. การตอนกิ่งโดยวิธีขุดร่องง. การตอนกิ่งแบบสุมโคน11. ขุยมะพร้าวที่ใช้หุ้มกิ่งตอน ควรอยู่ในสภาพใดก. แห้งสนิทข. พรมน้ำให้ชื้นพอหมาดๆค. แช่น้ำให้อิ่มตัวง. แช่น้ำมาแล้ว 1 เดือน12. ข้อใดไม่ใช่วัสดุที่ใช้ในการตอนพืชก. ขุยมะพร้าวข. ลวดค. เทปพลาสติกง. ถุงพลาสติก13. การเลือกกิ่งตอนควรเลือกแบบใดก. กิ่งอ่อนข. กิ่งกึ่งแก่กึ่งอ่อนค. กิ่งแก่ง. กิ่งสีน้ำตาล14. ข้อใดคือลักษณะทั่วไปของกิ่งกึ่งอ่อนกึ่งแก่ก. ส่วนของกิ่งที่อยู่ถัดกิ่งอ่อนลงมาข. ผิวเปลือกเริ่มเปล

หมายเหตุ งานเขียนชิ้นนี้ ได้รับการคุ้มครองสิทธิตามพระราชบัญญัติคุ้มครองสิทธิทางปัญญา โดยลิขสิทธิเป็นของผู้เขียน ที่ให้เกียรตินำเผยแพร่ผ่าน วิชาการ.คอม เรามีความยินดีและอนุญาตให้ทำซ้ำหรือเผยแพร่ต่อเพื่อประโยชน์ทางการศึกษาเท่านั้น กรุณาให้เกียรติผู้เขียน โดยอ้างชื่อผู้เขียนและ วิชาการ.คอม (www.vcharkarn.com) ทุกครั้งที่ทำการเผยแพร่ต่อ ห้ามนำส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อในสื่อที่เอื้อประโยชน์ทางธุรกิจก่อนได้รับอนุญาต ขอขอบคุณที่ร่วมกันช่วยสร้างให้สังคมไทยเป็นสังคมแห่งปัญญา