ความเห็นเพิ่มเติมที่ 1 28 ม.ค. 2551 (18:14) ๓. ประโยคซับซ้อน
จากประโยคทั้งสามในประโยคสามัญถ้าจะทำให้ซับซ้อนมีข้อความเพิ่มขึ้น มีวิธีการ คือ เพิ่มข้อความขยาย และนำประโยคความเดียว ความรวม หรือความซ้อน มารวมกัน แต่สำคัญคือ ต้องสื่อสารได้ชัดเจนและสละสลวย
๓.๑ เพิ่มข้อความขยาย โดยมีหลักสำคัญ ดังนี้
๑) ตำแหน่งคำขยายในประโยค
การขยายความในประโยคภาษาไทยนั้นส่วนขยายอยู่ด้านหลังข้อความที่จะไปขยาย เช่น
-ตำรวจจำนวนห้านาย ประจำสถานีตำรวจนครเชียงใหม่ จับผู้ค้ายาบ้ารายใหญ่ที่ทางการ เคยทราบเบาะแสมาก่อนได้เมื่อเช้าตอนสายวันอาทิตย์ที่ ๒๑ เดือนนี้เอง
ประโยคนี้ประธาน คือ ตำรวจ ส่วนขยาย คือ จำนวนห้านาย ประจำสถานีตำรวจนครเชียงใหม่
ตัวแสดงหรือคำกริยา คือ จับ ส่วนขยาย คือ ได้เมื่อเช้าตอนสายวันอาทิตย์ที่ ๒๑ เดือนนี้เอง
คำขยายกริยาเรียงไว้หลังกรรม หรือส่วนขยายกรรมเสมอ
กรรมในประโยคนี้ คือ ผู้ค้ายาบ้า และส่วนขยายกรรม คือ รายใหญ่ที่ทางการเคยทราบเบาะแส
มีข้อสังเกตยังหนึ่ง คือ ส่วนขยายกริยาที่บอกช่วงเวลาสามารถนำไปเรียงหน้าประธานในประโยคได้ด้วย ประโยคข้างต้นนี้เปลี่ยนแปลงได้ คือ
-เมื่อตอนสายวันอาทิตย์ที่ ๒๑ เดเอนนี้เอง ตำรวจจำนวนห้านายประจำสถานีตำรวจนครเชียงใหม่ จับผู้ค้ายาบ้ารายใหญ่ที่ทางการทราบเบาะแสมาก่อน
๒)ข้อระมัดระวังการวางคำขยาย
การเรียงคำขยายเพื่อไม่ให้ความกำกวม หรือความคลาดเคลื่อน เพื่อสื่อสารได้ชัดเจน ควรให้คำขยาย
อยู่ใกล้กับคำที่จะไปขยาย ถ้าไม่เป็นเช่นนี้แล้วจะมีผลดังกล่าว เช่น
- ผู้หญิงที่อุ้มลูกหมาหน้าตาคล้ายคุณเพิ่งเดินออกไปเมื่อครู่นี้เอง
แก้เป็น ผู้หญิงหน้าตาคล้ายคุณที่อุมลูกหมาเพิ่งเดินออกไปเมื่อครู่นี้เอง
- หนังสือพิมพ์เป็นยามเฝ้ารัฐบาลที่ดี
แก้เป็น หนังสือพิมพ์ที่ดีเป็นยามเฝ้ารัฐบาล
๓.๒ ประโยคความเดียวที่ซับซ้อน
ประโยคความเดียวที่ซับซ้อนสามารถทำ ได้ดังนี้
๑) ความซับซ้อนในภาคประธาน ตัวประธานมีส่วนขยายที่เป็นคำและกลุ่มคำทำให้ประโยคความเดียว
มีข้อความซับซ้อนขึ้น
(๑) ประธานที่ขีดเส้นใต้ เป็นคำนำหน้าด้วยการหรือความ หรือคำอาการนาม ตามด้วยส่วนขยาย เช่น
- การรเฝ้าติดตามความเคลื่อไหวของกลุ่มดาวยามค่ำคืนทำให้พบดาวดวงใหม่
- ความขยันหมั่นเพียรอย่างยิ่งยวดเป็นผลให้ถึงจุดหมายปลายทาง
(๒) ประธานที่ขีดเส้นใต้ มีคำและกลุ่มคำขยายประธาน ทำให้ความซับซ้อนเพิ่มขึ้น เช่น
- บ้านพักคนงานบริษัทหลังใหม่บนเนินเขาสร้างเสร็จแล้ว
- รถเมล์สาย ๔๐ คันสีแดงเข้มคาดสีเหลืองวิ่งเร็วมาก
๒)ความซับซ้อนในภาคแสดง
(๑) มีคำกริยาเป็นกลุ่มคำหลายคำ เช่น
- กระรอกตัวนั้นกระโดดไปที่ผลมะพร้าว มันพยายาม กัด แทะ เคี้ยว และกลืนกินเนื้อมะพร้าวอย่างเอร็ดอร่อย
- คนป่ากลุ่มนั้นต่างกระโดด โลดเต้น ร่ายรำ และร้องเพลงไปตามจังหวะกลอง
(๒)มีคำกริยาเป็นส่วนขยายอยู่หลายแห่งในประโยค เช่น
- นักรียนต่างขยันเตรียมตัวสอบไล่โดยทบทวนตำรา อ่านเนื้อหาและสรุปประเด็นพร้อมกับท่องจำอย่างเข้าใจ
- เขาพยายามพายเรือลำเล็ก ๆ มาทางริมสระน้ำ โดยไม่รีบร้อนนัก
ข้อควรระมัดระวังประการหนึ่ง ในประโยคมีประธานอย่างเดียว แต่ทำกริยา
ประกอบหลายอย่าง ต้องใช้วิภาคสรรพนาม คือ คำว่า บ้าง หรือ บาง มาช่วย เช่น
- ผู้โดยสารเข้าคิวกันซื้อตั๋ว ออกันขึ้นรถ มองหาผู้นัดหมาย และซื้อของฝากญาติมิตร
แก้เป็น ผู้โดยสารเข้าคิวกันซื้อตั๋ว บ้างออกันขึ้นรถ บ้างมองหาผู้นัดหมาย และ บ้างซื้อของฝากญาติมิตร
วิภาคสรรพนาม คือ บ้าง ได้แก่ ผู้โดยสารนั่นเอง และทำหน้าที่เป็นประธานในประโยคสั้นๆ ดังกล่าว
๓.๓ ประโยคความรวมที่ซับซ้อน
ประโยคความรวมที่ซับซ้อน คือ ประโยคความรวมที่มีข้อความซับซ้อนเพิ่มขึ้นเนื่องจากมีประโยคความรวม
ซ้อนกันหลายชั้น เช่น
- ปรีชาไม่ชอบเล่นฟุตบอล แต่เขาชอบพนันฟุตบอล ดังนั้น เขามีปัญหาเรื่องการเงินและในที่สุดปรีชาหยุดการเรียนไปอย่างน่าเสียดาย
ดังนั้น เป็นคำสันธานเชื่อมประโยคความรวมทั้ง ๒ คู่เข้าด้วยกัน
- บุญยืนเป็นเด็กกำพร้าพ่อแม่ ฉันจึงรับเขามาเลี้ยงดูด้วยความรักและส่งบุญยืนเรียนหนังสือ แต่ภายหลังเด็กคนนี้ขาดความเชื่อฟังฉันและไปคบเพื่อนที่เลว ดังนั้นเขาจึงติดยาเสพติดไปเมื่อเร็ว ๆ นี้เอง
แต่ เป็นคำสันธานเชื่อมประโยคความรวมทั้งหมด
๓.๔ ประโยคความซ้อนที่ซับซ้อน
ประโยคความซ้อนที่ซับซ้อน เช่น
- ประเสริฐเดินทางไปสงขลาโดยรถด่วนสายใต้ขบวนยาวเหยียดเพราะช่วงนั้นเป็นเทศกาลสงกรานต์
ที่ทุกคนพากันเดินทางท่องเที่ยว
เพราะเป็นคำสันธานเชื่อมระหว่างประโยคความซ้อนเข้าด้วยกัน