ยาปฏิชีวนะกลุ่มเพนิซิลลิน Penicillin Antibiotics (pen-ih-SIL-in)

โพสต์เมื่อ: 22:39 วันที่ 5 ม.ค. 2551         ชมแล้ว: 94,213 ตอบแล้ว: 15
วิชาการ >> กระทู้ >> สุขภาพ >> แม่และเด็ก

ยาปฏิชีวนะ(Antibiotics)

ยาปฏิชีวนะกลุ่มเพนิซิลลิน Penicillin Antibiotics (pen-ih-SIL-in)

อะมอกซิซิลลิน (Amoxycillin)

อะมอกซิซิลลิน+โพแทสเซียมคลาวูลาเนต (Amoxycillin+Potassium clavulanate)

แอมพิซิลลิน (Ampicillin)

แอมพิซิลลิน+โพรเบเนซิด (Ampicillin+Probenecid)

บาแคมพิซิลลิน (Bacampicillin)

คาร์เบนิซิลลิน อินดานิล โซเดียม (Carbenicillin Indanyl Sodium)

คลอกซาซิลลิน โซเดียม (Cloxacillin Sodium)

ไดคลอกซาซิลลิน โซเดียม (Dicloxacillin Sodium)

นาฟซิลลิน (Nafcillin)

ออกซาซิลลิน (Oxacillin)

เพนิซิลลิน จี (Penicillin G)

เพนิซิลลิน วี (Penicillin V)



สรรพคุณ

รักษาโรคติดต่อเชื้อแบคทีเรีย และโรคติดเชื้ออื่นๆ



ข้อมูลทั่วไป

ยาปฏิชีวนะกลุ่มเพนิซิลลินฆ่าเชื้อแบคทีเรียและจุลินทรีย์อื่นๆ โดยการทำลายผนังเซลล์ของเชื้อโรค โรคติดเชื้อหลายชนิดอาจรักษาได้ด้วยเพนิซิลลินเกือบชนิด แต่บางโรคต้องรักษาด้วยเพสิซิลลินอย่างใดอย่างหนึ่งโดยเฉพาะ

เพนิซิลลินใช้รักษาโรคไข้หวัดธรรมดา ไข้หวัดใหญ่ หรือโรคติดเชื้อไวรัสอย่างอื่นไม่ได้ และห้ามใช้อย่างเด็ดขาด นอกจากผู้ขายยาจะสั่งให้ใช้เพื่อรักษาภาวะอย่างใดอย่างหนึ่งโดยเฉพาะเท่านั้น

การใช้ยาปฏิชีวนะเพนิซิลชินต้องปฏิบัติตามคำสั่งของผู้ขายยาอย่างเคร่งครัด ในเรื่องจำนวนเม็ดของยาที่ต้องกินเป็นประจำวัน และจำนวนวันที่ต้องกินยา การไม่ปฏิบัติตามคำสั่งของผู้ขายยาจะทำให้การรักษาไม่ได้ผลเต็มที่



ข้อควรระวังและคำเตือน

การแพ้ยาอย่างรุนแรงหรือบางทีทำให้ถึงตาย เคยเกิดขึ้นมาแล้วด้วยเพนิซิลลิน แม้ว่าพิษภัยในลักษณะนี้มักเกิดจากเพนิซิลลินชนิดฉีดก็ตาม แต่ยาเพนิซิลลินชนิดรับประทานก็ทำให้เกิดภาวะดังกล่าวได้เช่นกัน โดยเฉพาะผู้ที่มีประวัติเคยแพ้ยาเพนิซิลลิน ผู้ที่เป็นโรคหอบหืด ไข้ละอองฟาง แพ้อากาศ หรือโรคภูมิแพ้อื่นๆ

อาการแพ้ยาเพนิซิลลินมี คัน ผื่นขึ้น บวม หายใจลำบาก ความดันโลหิตลดลงต่ำมาก หลอดเลือดหยุดทำงาน ผิวหนังลอก หนาสั่น ไข้ขึ้น เจ็บกล้ามเนื้อ ปวดคล้ายเป็นโรคปวดข้อ และรู้สึกตะครั่นเนื้อตะครอ

โรคติดเชื้อบางโรคที่เป็นอันตรายถึงตาย และสามารถรักษาได้ด้วยยาเพนิซิลลินเท่านั้น อาจใช้ยาอื่นร่วมกันในการรักษาด้วย จณะเดียวกันก็ใช้ยาเพสิซิลลินต่อเมื่ออาการแพ้ยาที่เกิดขึ้นรุนแรงนัก ผู้ที่แพ้ยาเพนิซิลลินเพนิซิลลินประมาณ 1 ใน 20 จะแพ้ยาเซฟาโลสปอรินด้วย

ผู้ที่มีก้อนปรวดมักเกิดอาการพิษภัยจากยาเพนิซิลลินได้ง่าย

ห้ามผู้ที่เป็นโรคไตใช้ยาคาร์เบนิซิลลิน และจะต้องลดขนาดยาถ้าใช้ยาเพนิซิลลิน จี

ยาเพนิซิลลินบางอย่างมีสีทาร์ทราซีนหรือสารประกอบซัลไฟต์ผสมอยู่ สีและสารเหล่านี้อาจทำให้บางคนแพ้

การใช้ยาเพนิซิลลินเป็นระยะเวลายาวนาน หรือใช้ยาซ้ำๆซากๆอาจทำให้เกิดโรคติดเชื้อแทรกซ้อนซึ่งไม่สามารถรักษาได้ด้วยยาเพนิซิลลินที่กำลังใช้อยู่



พิษภัยที่อาจเกิดจากยา

พิษภัยสำคัญที่สุดของเพนิซิลลินที่พบได้ถึง 10 % ของผู้ใช้ยาคือ การแพ้ยา และประมาณ 9 %ของผู้ใช้ยาแอมพิซิลลินเกิดอาการผื่นคัน ซึ่งไม่ใช่เป็นการแพ้ยาที่แท้จริง

พบบ่อย : อึดอัดในท้อง ปวดท้อง คลื่นไส้ อาเจียน ท้องเดิน ลำไส้ใหญ่อักเสบ มีอาการท้องเป็นตะคริวและท้องเดินอย่างรุนแรง ท้องเดินไม่หยุดจนกระทั่งอาจถ่ายเป็นเลือด ปากระบม ลิ้นเป็นฝ้า โลหิตจาง เลือดออกง่ายผิดปกติ จำนวนเกล็ดเลือดและเม็ดเลือดขาวลดต่ำ ติดเชื้อราในช่องปากและทวารหนัก

พบได้น้อย : ระคายช่องคลอด เบื่ออาหาร คันนัยน์ตา และรู้สึกร้อนวูบวาบฃ

พบได้น้อยมาก : ผิวหนังหรือตาขาวเป็นสีเหลือง



ปฏิกิริยากับยาอื่น

- ห้ามใช้ยาพนิซิลลินร่วมกับยายับยั้งการเจริญเติบโตของเชื้อแบคทีเรียเช่น คลอแรมเฟนิคอล อีริโทรมัยซิล เททราชัยคลีน หรือนีโอมัยซิล เพราะยาเหล่านี้ทำลายฤทธิ์ซึ่งกันและกัน

- เพนิซิลลินอาจลดประสิทธิภาพของยาคุมกำเนิดชนิดรับประทานต้องคุมกำเนิดเสริมขณะใช้ยาเพนิซิลลิน และอาจมีประจำเดือนแทรกระหว่างรอบประจำเดือนได้

- ปฏิกิริยาแพ้ยาเพนิซิลลินอาจรุนแรงขึ้นเมื่อใช้ร่วมกับยาจำพวกเบตา-บลอกเกอร์

- แอมพิซิลลินอาจลดประสิทธภาพของยาอะเทนอลอล

- นาฟซิลลินอาจลดฤทธิ์ยาซัยคลอสปอรีน(ยำหรับการป้องกันไม่ยอมรับเนือเยื่อของอวัยวะที่ปลูกถ่าย)

- การใช้ยาเพนิซิลลินร่วมกับยาอัลดลฟูรินอล อาจเพิ่มความเสี่ยงที่จะทำให้เกิดผื่นขึ้นและคัน

- แอสไพริน เฟนิลบิวทาโซน ยาซัลฟา อินโดเมทาซิน ยาขับปัสสาวะประเภทไทอะไซด์ ฟูโรเซไมด์ และกรดเอทาครัยนิก อาจเพิ่มปริมาณเพนิซิลลิน จีในเลือด

- นาฟซิลลินและไดคลอกซาซิลลิน อาจทำลายฤทธิ์ยาลดความหนืดของเลือด เช่น วอร์ฟาริน



ปฏิกิริยากับอาหาร

ห้ามกินยาเพนิซิลลินกับน้ำผลไม้ หรือเครื่องดื่มที่มีคาร์บอเนต เพราะความเป็นกรดของเครื่องดื่มเหล่านี้อาจทำลายยาได้

ดื่มน้ำ 1 แก้วเต็มพร้อมกับยาคลอกซาซิลลิน 1 มื้อ

เพนิซิลลินเกือบทุกชนิด รวมทั้งบาแคมพิซิลลินชนิดน้ำแขวนตะกอน ดูดซึมได้ดีที่สุดในขณะท้องว่าง ควรกินยาเหล่าก่อนอาหาร 1 ชั่วโมง หรือหลังอาหาร 2 ชั่วโมง หรือกินนทันทีที่ตื่นนอนหรือทันทีที่ก่อนนอน โดยแบ่งยามื้ออื่นๆไปตามเวลาที่เหลือตลอดวัน

อะมอกซิซิลลิน บาแคมพิซิลลิน และเพนิซิลลิน วี จะกินเวลาท้องว่างหรือกินยากับอาหารก็ได้

อะมอกซิซิลลิน+โพแทสเซียม คลาวูลาเนต จะให้ดีที่สุดต้องกินก่อนอาหารทันที เพื่อให้ยาดูดซึมเข้าสู่กระแสเลือดในปริมาณพอเหมาะ ขณะเดียวกันก็ลดอาการอึดอัดในท้องให้เหลือน้อยที่สุดด้วย



ขนาดยาที่ใช้

อะมอกซิซิลลิน (Amoxycillin)

ผู้ใหญ่ : 250-500 มิลลิกรัม ทุก 8 ชั่วโมง

เด็ก : 22-44 มิลลิกรัมต่อน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัมต่อวัน แบ่งยาเป็น 3 มื้อ

อะมอกซิซิลลิน+โพแทสเซียมคลาวูลาเนต (Amoxycillin+Pltassium clavulanate)

ผู้ใหญ่ : 1 เม็ด “250 มิลลิกรัม” ทุก 8 ชั่วโมง หรือ 1 เม็ด “500 มิลลิกรัม” หรือ “875 มิลลิกรัม” ทุก 12 ชั่วโมง

เด็ก : 22-44 มิลลิกรัมต่อน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัมต่อวัน แบ่งยาเป็น 3 มื้อ

หมายเหตุ : ยาที่มีความแรงต่างกันของยานี้ใช้แทนกันไม่ได้ต้องกินยาตามชนิดและความแรงตามที่ผู้ขายยาสั่ง

แอมพิซิลลิน (Ampicillin)

ผู้ใหญ่ : วันละ 1-12 กรัม แบ่งยาออกเป็น 4-6 มื้อ

เด็ก : 50-400 มิลลิกรัมต่อวัน แบ่งยาเป็น 4-6 มื้อ

ทารก : 24-50 มิลลิกรัมต่อน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัมต่อวัน แบ่งเป็น 2-4 มื้อ

แอมพิซิลลิน+โพรเบเนซิด (Ampicillin+Probenceid)

แอมพิซิลลิน 3.5 กรัม+โพรเบเนซิด 1 กรัม กินยามื้อเดียวกัน รักษาโรคหนองใน

บาแคมพิซิลลิน (Bacampicillin)

ผู้ใหญ่ : 400-800 มิลลิกรัม ทุก 12 ชั่วโมง 1,600 มิลลิกรัม+โพรเบเนซิด 1 กรัม กินยามื้อเดียว รักษาโรคหนองใน

เด็ก : 26-55 มิลลิกรัมต่อน้กหนักตัว 1 กิโลกรัมต่อวัน แบ่งยาเป็น 2 มื้อ

คาร์เบนิซิลลิน อินดานิล โซเดียม (Carbenicillin Indanyl Sodium)

ผู้ใหญ่ : 382-764 มิลลิกรัม วันละ 4 ครั้ง

เด็ก : ไม่แนะนำ

คลอกซาซิลลิน โซเดียม (Cloxacillin Sodium)

ผู้ใหญ่และเด็ก(น้ำหนักตัว 20 กิโลกรัมขึ้นไป) : 250 มิลลิกรัม ทุก 6 ชั่วโมง

เด็ก(นักหนักตัวต่ำกว่า 20 กิโลกรัม) : 55 มิลลิกรัมต่อน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัมต่อวัน แบ่งยาเป็น 4 มื้อ

ไดคลอกซาซิลลิน โซเดียม (Dicloxacillin Sodium)

ผู้ใหญ่และเด็ก(น้ำหนักตัว 40 กิโลกรัมขึ้นไป) : 125-250 มิลลิกรัม ทุก 6 ชั่วโมง

เด็ก(น้ำหนักตัวต่ำกว่า 40 กิโลกรัม) : 13.2-26.4 มิลลิกรัมต่อน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัมต่อวัน แบ่งยาเป็น 4 มื้อ

นาฟซิลลิน (Nafcillin)

ผู้ใหญ่ : 250-1,000 มิลลิกรัม ทุก 4-6 ชั่วโมง

เด็ก : 11-55 มิลลิกรัมต่อน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัมต่อวัน แบ่งยาเป็น 4-6 มื้อ

ออกซาซิลลิน (Oxacillin)

ผู้ใหญ่และเด็ก(น้ำหนักตัว 40 กิโลกรัมขึ้นไป) : 500-1,000 มิลลิกรัม ทุก 4-6 ชั่วโมง

เด็ก(น้ำหนักตัวต่ำกว่า 40 กิโลกรัม) : 55-110 มิลลิกรัมต่อน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัมต่อวัน แบ่งยาเป็น 4 หรือ 6 มื้อ

เพนิซิลลิน จี (Penicillin G)

ผู้ใหญ่(อายุ 12 ปีขึ้นไป) : 200,000-800,000 หน่วย หรือ125-500 มิลลิกรัมทุก 6-8 ชั่วโมง เป็นเวลา 10 วัน

เด็ก(อายุต่ำกว่า 12 ปี) : 26,400-88,000 หน่วยต่อน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม แบ่งยาเป็น 3-6 มื้อ

เพนิซิลลิน วี (Penicillin V)

ผู้ใหญ่(อายุ 12 ปีขึ้นไป) : 125-500 มิลลิกรัม ทุก 6-8 ชั่วโมงผู้ที่เป็นโรคไตอย่างรุนแรง กินยาได้ไม่เกิน 250 มิลลิกรัม ทุก 6 ชั่วโมง

เด็ก(อายุต่ำกว่า 12 ปี) : 26.4-55 มิลลิกรัมต่อน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัมต่อวัน แบ่งยาเป็น 3 หรือ 4 มื้อ



การใช้ยาเกินขนาด

การกินยาเพนิซิลลินเกิดขนาดไม่น่าเกิดขึ้นได้ แต่ถ้าเกิดจะมีอาการเริ่มแรกคือ ท้องเดินหรืออึดอัดในท้อง ถ้ากินยาเกินขนาดมาจริงๆ อาจเกิดอาการลมบ้าหมู หรืออาการตื่นเต้น ถ้าต้องการข้อมูลเพิ่มเติม สอบถามได้จากศูนย์ควบคุมพิษห้องฉุกเฉินของโรงพยาบาล ถ้าไปรักษาตัวที่โรงพยาบาล อย่าลืมนำยา หรือขวดยาไปด้วย



ข้อมูลพิเศษ

เพนิซิลลินที่เป็นยาน้ำต้องเก็บในตู้เย็น หากเก็บในตู้เย็นเกิน 14 วัน หรือไม่เก็บในตู้เย็นเกิน 7 วัน ต้องทิ้ง เอมมาใช้ไม่ได้

ไปพบผู้ขายยาถ้าเกิดลิ้นดำ ผื่นขึ้น คัน ลมพิษขึ้น ท้องเดิน หายใจลำบาก เจ็บคอ คลื่นไส้ อาเจียน ไข้ขึ้น ข้อบวม เลือดออกง่ายหรือฟกช้ำง่ายผิดปกติ หรือเมื่อรู้สึกตัวว่าไม่สบาย

เพนิซิลลินจะขจัดเชื้อไม่ดื้อยาหมดภายใน 7-10 วัน ต้องกินยาตามที่ผู้ขายยาจ่ายให้จนครบงวดการรักษา และต้องกินยาอย่าสม่ำเสมอ โดยเว้นระยะการกินระหว่างมื้อให้เท่าๆกันตลอดเวลา

ถ้าลืมกินยาเพนิซิลลิน 1 มื้อ กินยาทันทีที่นึกได้ ถ้านึกได้ใกล้เวลากินยาครั้งต่อไป กินยามื้อที่ลืมทันที และกินยาอีกหนึ่งมื้อหลังจากนั้น 2-4 ชั่วโมงระหว่างมื้อที่ลืมและมื้อต่อไป แล้วกลับไปเริ่มต้นกินยามื้อใหม่ตามกำหนดเดิม



บุคคลพิเศษ

หญิงมีครรภ์/หญิงให้นมลูก

เพนิซิลลินเข้าสู่กระแสเลือดของทารกในครรภ์ แต่ไม่เคยทำให้ทารกพิการและยานี้มักใช้เป็นยาสำหรับหญิงมีครรภ์ เมื่อเห็นว่ามีความจำเป็นจริงๆที่จะต้องใช้ยานี้กับหญิงมีครรภ์หรืออาจมีครรภ์ ผู้ขายยาต้องพิจารณาถึงผลได้ผลเสียให้รอบคอบ

เพนนิซิลลินจัดได้ว่าเป็นยาที่ปลิดภัยในการใช้ขณะให้นมลูก แต่ยาจำนวนเล็กต้อยอาจออกมากับนม และทำให้ทารกเกิดอาการท้องอืด ท้องเดิน แพ้ยาหรือเกิดอาการพิษอื่นๆ

ผู้สูงอายุ

ผู้สูงอายุอายใช้ยาเพนิซิลลินได้โดยไม่มีข้อจำกัดพิเศษ





เพิ่มเติม tum_.-@hotmail.com