แม้ค้างคาวจะไม่ใช่สัตว์น่าดึงดูดใจของใครหลายคน แต่ค้างคาวก็จัดได้ว่าเป็นสัตว์ ‘ประหลาด’ ที่น่าสนใจครับ เนื่องจากพวกมันมีอำนาจแม่เหล็กอยู่ในตัว นักวิจัยจากมหาวิทยาลัย Leeds และ Princeton ได้ค้นพบว่า ค้างคาวใช้สารแม่เหล็กในร่างกายที่เรียกว่า ‘แมกนิไทท์’ เป็น ‘เข็มทิศในตัว’ ช่วยบอกทิศทางครับ 

ดร. Richard Holland จากภาควิชาวิทยาศาสตร์ชีวภาพแห่งมหาวิทยาลัย Leeds และศาสตราจารย์ Martin Wikelski จากมหาวิทยาลัย Princeton ศึกษาทิศทางการบินของค้างคาว Big Brown หลังจากได้รับคลื่นแม่เหล็กทิศทางแตกต่างกันแล้วปล่อยไปทางทิศเหนือไกลจากที่พักอาศัยชั่วคราว 20  กม. 

Big Brown Bat มีชื่อสปีสีช์ว่า Eptesicus fuscus มีขนาดใหญ่กว่าค้างคาวทั่วไป ความาวลำตัวประมาณ 4-5 นิ้ว (10-13 ซม.) หนักประมาณ  1/2 - 5/8 ออนซ์ ขนลำตัวยาวปานกลางและมีสีน้ำตาล ส่วนปีก หู เท้า และใบหน้ามีสีน้ำตาลเข้มจนถึงดำเข้ม 

ดร. Holland นักวิจัยอีกท่านหนึ่งในทีม ผู้ค้นพบว่า ค้างคาวใช้สนามแม่เหล็กโลกในการเดินทาง แต่การที่ค้างคาวสามารถรับสนามแม่เหล็กโลกได้อย่างไรนั้นยังไม่มีใครทราบคำตอบครับ  

งานนี้บรรดาค้างคาว Big Brown จึงถูกจับมาไว้ในที่ที่มีคลื่นแม่เหล็กแรงกว่าสนามแม่เหล็กโลก 5000 เท่าแต่ทิศทางตรงกันข้ามครับ (ค้างคาวถูกจับมาไว้ในขดลวดเหนี่ยวนำ ศก. 10 ซม. ความยาว 10 ซม. สามารถสร้างคลื่นแม่เหล็กได้ 0.4 วินาที ซึ่งหมายความว่ามีความแรง 0.1 เทสลา) 

ดร. Holland กล่าวว่า การทดลองประกอบไปด้วยค้างคาวสามกลุ่ม กลุ่มแรกได้รับคลื่นแม่เหล็กทิศทางแตกต่างจากสนามแม่เหล็กโลก กลุ่มที่สองเป็นกลุ่มควบคุมคือไม่ได้รับคลื่นแม่เหล็ก กลุ่มที่สามได้รับคลื่นแม่เหล็ก แต่ทิศทางเดียวกับสนามแม่เหล็กโลก จากการทดลองนี้ทำให้สามารถสรุปได้ว่าพฤติกรรมที่เปลี่ยนไปของค้างคาวนั้นเป็นผลกระทบจากทิศทางคลื่นแม่เหล็กหรือไม่ 

ผลการทดลองพบว่ากลุ่มควบคุมหาทางกลับบ้านได้ปกติเหมือนกับกลุ่มที่ได้รับคลื่นแม่เหล็กทิศเดียวกับสนามแม่เหล็กโลก แต่สำหรับกลุ่มที่ได้รับคลื่นแม่เหล็กในทิศตรงข้ามกับสนามแม่เหล็กโลกกลับพบว่าครึ่งหนึ่งของค้างคาวเท่านั้นที่หาทางกลับบ้านได้ส่วนอีกครึ่งหนึ่งเดินทางไปทิศตรงข้ามครับ 

 ดร. Holland อธิบายว่า แมกนิไทท์หรือสารแม่เหล็กในเซลล์ค้างคาวช่วยบอกทิศทางให้ค้างคาวได้เสมือนเข็มทิศในร่างกาย จากการทดลองจะพบว่าเมื่อกลับทิศเข็มทิศของค้างคาว พวกมันก็นึกว่าทิศเหนือกลายเป็นทิศใต้ แต่การที่มีค้างคาวเพียงครึ่งหนึ่งที่ได้รับผลกระทบอาจเนื่องมาจากมีกลไกควบคุมอื่นอยู่เหนืออิทธิพลจากคลื่นแม่เหล็กครับ 

สารแม่เหล็กหรือแมกนิไทท์พบได้ในเซลล์นกและสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมทั่วไป เช่น คน อาจเป็นไปได้ว่ากาลครั้งหนึ่งเราเคยมีความสามารถหาทิศทางได้โดยใช้เข็มทิศในร่างกาย แต่ทักษะนั้นคงสูญสิ้นไปตามกาลเวลาแล้วครับ 

นักวิทยาศาสตร์จึงได้สร้างการทดลองเฉพาะขึ้นอีกชิ้นหนึ่งครับ โดยปล่อยสัญญาณวิทยุไปที่ค้างคาว ซึ่งมีเครื่องตรวจสอบการรับส่งสัญญาณอยู่ที่พื้นดินและเครื่องบินเพื่อตรวจสอบว่าสัญญาณที่ให้นั้นถูกต้องหรือไม่ อย่างไรก็ตามการตรวจสัญญาณโดยวิธีนี้มีข้อจำกัดอยู่ที่ระยะทางที่ตรวจนั้นค่อนข้างจะสั้น ดังนั้นทีมวิจัยจึงปรึกษากับองค์กร NASA และ ESA เพื่อใช้สัญญาณดาวเทียมสะกดรอยการอพยพของนกและสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมกลุ่มเล็ก ๆ 

 ดาวเทียมที่นักวิทยาศาสตร์นำมาใช้นั้นสามารถสะกดรอยนกทะเลขนาดใหญ่กว่า 300 กรัมได้ แต่โดยทั่วไปสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมประมาณ 60% และนกประมาณ 80% จะมีขนาดเล็กกว่านี้ครับ เทคโนโลยีปัจจุบันสามารถสะกดรอยสัตว์ขนาดนี้ได้ แต่ยังไม่มีกลุ่มใดนำดาวเทียมมาใช้ช่วยตรวจหาครับ 

ดร. Holland เชื่อว่าการสะกดรอยนกและสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมถือเป็นกุญแจสำคัญ เนื่องจากนกและสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมเป็นพาหะและตัวแพร่กระจายเชื้อโรคชั้นดี เช่น โรคพิษสุนัขบ้าและไข้หวัดนก การทำแผนที่ติดตามการอพยพการย้ายถิ่นจะช่วยทำนายการแพร่กระจายของเชื้อโรคได้ การเคลื่อนย้ายของนกกลุ่มใหญ่อาจหมายความถึงผู้ล่าจำนวนมากกำลังมา ส่งผลให้สัตว์สปีชีส์อื่นลดจำนวนลง ต้องเร่งดำเนินการอนุรักษ์ งานนี้สามารถศึกษาการดำรงชีวิตของค้างคาวในป่าได้เพียงอย่างเดียว สำหรับสิ่งมีชีวิตอื่นนั้นยังไม่มีใครสามารถศึกษาได้ วิธีหนึ่งที่จะช่วยในการศึกษาก็คือ การใช้ดาวเทียม และถือเป็นวิธีเดียวที่จะช่วยสะกดรอยการดำรงชีวิตในป่าของพวกมันได้ครับ

Big Brown Bat

ที่มา:   http://www.sciencedaily.com/releases/2008/02/080226213443.htm

อ้างอิง: http://www.plosone.org/doi/pone.0001676

          http://en.wikipedia.org/wiki/Big_brown_bat

gik_ravicha
ร่วมแบ่งปันความรู้และความเห็นแล้ว 14 ครั้ง - ได้รับดาวแล้ว 162 ดวง - โหวตเพิ่มดาว