ความเห็นเพิ่มเติมที่ 1 2 ส.ค. 2552 (07:43) ต้องท่องคำนิยามให้แม่นๆนะครับ แล้วจะไม่สับสน
ผมขอตอบให้คร่าวๆนะครับ
ความเร็ว(Velocity) คืออัตราการเปลี่ยนแปลงการกระจัด เป็นปริมาณเวคเตอร์ครับ
(คำว่าอัตราคือต้องเปรียบเทียบกับเวลาครับ
ฉะนั้นอัตราการเปลี่ยนแปลงการกระจัดก็คือการกระจัดที่เปลี่ยนไปในหนึ่งหน่วยเวลานั่นเองครับ)
แบ่งได้ออกเป็น
1. ความเร็วขณะใดๆ คือความเร็วที่เกิดขึ้น ณ
เวลาหนึ่งของการเคลื่อนที่หรือถ้าพูดในอีกความหมายหนึ่งคืออัตราการเปลี่ยนแปลงการกระจัดในช่วงเวลาที่สั้นมากๆ(เข้าใกล้
0) ในที่นี้ ม. 4 รู้เพียงว่า ความเร็วขณะใดๆ
ก็คือค่าความชันของกราฟการกระจัดกับเวลาในความหมายทางคณิตศาสตร์นั่นเองครับ
2. ความเร็วเฉลี่ย คืออัตราการเปลี่ยนแปลงการกระจัดกับเวลาเมื่อการเปลี่ยนแปลงเวลานั้นอยู่ในช่วงยาว
อัตราเร็ว(speed)คืออัตราการเปลี่ยนแปลงระยะทาง เป็นปริมาณสเกลาร์ แบ่งออกเป็น
1. อัตราเร็วขณะใดๆ คือ อัตราส่วนของระยะทางกับเวลา เมื่อการเปลี่ยนแปลงนั้นอยู่ในช่วงสั้นๆ(เวลาเข้าใกล้0) อัตราเร็วขณะใดๆมีขนาดเท่ากับขนาดของความเร็วขณะนั้นๆ(ไม่คิดเครื่องหมายนะครับ
เพราะเป็นสเกล่าร์นั่นเอง)
ก็คือค่าความชันของกราฟระยะทางกับเวลาที่จุดนั้นนั่นเองครับ
2. อัตราเร็วเฉลี่ย คือ อัตราส่วนของระยะทางกับเวลา เมื่อการเปลี่ยนแปลงนั้นอยู่ในช่วงยาว
สิ่งที่ต้องควรสังเกตคือ
1.อัตราเร็วขณะใดๆก็คือขนาดความเร็วขณะนั้นๆเสมอ
2.อัตราเร็วเฉลี่ยจะมีค่าเท่ากับความเร็วเฉลี่ยก็ต่อเมื่ออนุภาคเคลื่อนที่ในแนวเส้นตรงเท่านั้นไม่มีถอยหลังกลับนะครับ
คราวนี้มาดูโจทย์นะครับ
สุรยุทธิ์ เดินทางไปทางทิศตะวันออก 20 เมตร ใช้เวลา 15 วินาที แล้วเดินทางไปทางทิศใต้ 10 เมตร
ใช้เวลา10 วินาทีจงหา อัตราเร็ว และความเร็วเฉลี่ย
โจทย์ฟิสิกส์จะทำให้ได้ดี ต้องมีการจินตนาการถึงหลักความเป็นจริงขิงธรรมชาติ
และวาดรูปออกมาให้ได้จะช่วยทำให้เราเข้าใจมากขึ้นนะครับ

สุรยุทธิ์เดินทางไปทางตะวันออก ได้ความยาว 20 เมตร ในเวลา 15 วินาที
ดังนั้น เขาเดินทางด้วยอัตราเร็วเฉลี่ย 20÷15 = 4/3 เมตร/วินาที
หรือเขาเดินทางด้วยความเร็วเฉลี่ย เท่ากับ 4/3 เมตร/วินาที ทิศ→
(หมายเหตุ เพราะ เขาเริ่มเดินทางจากจุดเริ่มต้นไปทางทิศตะวันออก
ความหมายระยะทางคือ ระยะความยาวของอนุภาค(วัตถุ)ที่เคลื่อนที่ผ่าน
ระยะทางที่เขาเดินได้ในช่วงแรกคือ 20 เมตร (พอดีเขาเดินเป็นเส้นตรง)
ส่วนการกระจัดของเขา คือ
ความยาวของเส้นตรงที่วัดจากจุดเริ่มต้นไปยังจุดสุดท้ายของการเคลื่อนที่
ในที่นี่
ช่วงที่เขาเดินทางได้ในช่วงแรกคือจากจุดตั้งต้นไปถึงจุดสุดท้าย(ก่อนเลี้ยวลงใต้)
ก็เท่ากับ 20 เมตร เช่นกัน
สังเกตนะครับว่า
ระยะทางกับการกระจัดจะเท่ากันได้ต่อเมื่อวัตถุนั้นต้องเดินทางเป็นเส้นตรงและไม่เคลื่อนที่ถอยหลังกลับ
ดังนั้นในช่วงแรก ระยะทางกับการกระจัดของเขา เท่ากัน คือ 20
ดังนั้นเมื่อคำนวณหาค่า อัตราเร็วเฉลี่ยและความเร็วเฉลี่ย
จึงมีค่าเท่ากัน(เพราะใช้เวลาเท่ากัน)
แต่อัตราเร็ว
เราเอาแต่ขนาดไม่สนใจทิศทางเพราะมันเป็นปริมาณสเกล่าร์
ส่วนความเร็วเราจึงต้องบอกทั้งขนาดและทิศทางด้วยเพราะมันเป็นปริมาณเวคเตอร์)
หลังจากนั้น เขาเดินลงใต้ต่อ ไดความยาว 10 เมตร ในเวลา 10 วินาที
นั่นคือเขาเดินช่วงหลังด้วยอัตราเร็ว 10÷10 = 1 เมตร/วินาที
หรือเขาเดินด้วยความเร็วเฉลี่ย 1 เมตร/วินาที ทิศ ↓
คราวนี้โจทย์ต้องการให้หาอัตราเร็วเฉลี่ยตลอดการเดินทาง
จากนิยาม อัตราเร็วเฉลี่ย คือ ระยะทางที่วัตถุเคลื่อนที่ได้ในหนึ่งหน่วยเวลา
ดังนั้น ระยะทางที่เขาเคลื่อนที่ได้ทั้งหมด คือ 20 + 10 = 30 เมตร
ในเวลา 15 + 10 = 25 วินาที
เทียบบัญญัติไตรยางค์ซิครับ แล้วจะทราบว่า ในหนึ่งหน่วยเวลาหมายถึงอะไร
ในเวลา 25 วินาที เขาเคลื่อนที่ได้ระยะทาง 30 เมตร
ใน 1 หน่วยเวลา (วินาที) เขาเคลื่อนที่ได้ระยะทาง (30 x 1)÷25= 30/25 = 1.2 เมตร
ดังนั้น เขาเคลื่อนที่ได้ระยะทาง 1.2 เมตร ในเวลา 1 วินาที หรือ เท่ากับ 1.2 เมตร/วินาที นั่นเองครับ....ตอบ
หาความเร็วเฉลี่ยตลอดการเดินทาง
ความเร็วเฉลี่ยคือ อัตราส่วนการกระจัดต่อเวลา
หาการกระจัดซิครับ การกระจัดคือความยาวที่วัตถุเคลื่อนที่วัดตั้งแต่จุดตั้งต้นถึงจุดสุดท้าย
ดังนั้นก็คือความยาวของเส้นตรงจากจุด A →C นั่นเอง
หาได้ไหมครับ ส่วนของความยาวเส้นตรง AC ใช้ทฤษฏีปีธากอรัสสามเหลี่ยมมุมฉาก หาส่วนความยาวด้านตรงข้าม
AC2 = AB2 + BC2
AC2 = (20)2 + (10)2 = 500
AC = 10√5
ก็เทียบบัญญัติไตรยางค์แบบเดิมเลยครับ การกระจัด ใน หนึ่งหน่วยเวลา
ดังนั้นความเร็วเฉลี่ย จึงเท่ากับ 10√5÷25 = 0.4 x 2.23 = 0.892 เมตร/วินาที....ตอบ
ขอให้เข้าใจด้วยเถอะครับ 