พระพุทธเจ้าหลวง




ไหนๆ เดือนหน้าก็ถึงวันปิยมหาราชกันแล้ว ผมอยากจะชวนกันมาคุยถึงในหลวงรัชกาลที่ 5 ของเรากันหน่อยครับ ผมอยากทราบว่า เพราะอะไรหนังสือหลายๆ เล่มถึงเรียกพระองค์ว่าเป็น "พระพุทธเจ้าหลวง" ล่ะครับ


ความคิดเห็นที่ 4

สะใภ้จ้าว
25 ต.ค. 2548 16:47
  1. เจอบทความที่นี่มาครับ เลยนำมาให้ดูกัน





    ---------------------------------------------------------------

    เราทุกคนคงเคยได้ยินและรู้จัก “พระพุทธเจ้าหลวง” เป็นอย่างดี แต่เรามักคุ้นเคยในความหมายของ “รัชกาลที่ ๕ แห่งบรมราชจักรีวงศ์” เท่านั้น แต่หากเราย้อนกลับไปดูในพระราชพงศาวดารแล้ว เราจะพบว่าในพงศาวดารหรือจดหมายเหตุของไทยนั้น มักเรียกองค์รัชทายาทว่า “หน่อพุทธางกูร” หรือ “สมเด็จหน่อพุทธางกูร” หากเรามองคำนี้ในแง่ของวรรณคดีทางพระพุทธศาสนา เราจะตีความว่าหมายถึงพระโพธิสัตว์ หากแต่ในทางพงศาวดารนี้คำว่าหน่อพุทธางกูรไม่ได้แค่หมายถึงพระมหากษัตริย์ หากแต่หมายถึง “หน่อเนื้อเชื้อสายของพระพุทธเจ้า” โดยยกเอาพระมหากษัตริย์นั้นเอง ที่มีฐานะเป็น “พระพุทธเจ้า” อีกนัยหนึ่งด้วย โดย “หน่อ” นั้นก็หมายถึง “องค์รัชทายาท” นั่นเอง



    ในสมัยกรุงศรีอยุธยานั้นมีพระมหากษัตริย์พระองค์เดียวเท่านั้นเอง ที่ได้รับการขนานพระนามว่า “สมเด็จหน่อพุทธางกูร” นอกนั้นแล้วก็หมายถึงองค์รัชทายาทเสียส่วนใหญ่



    สิ่งที่น่าสนใจและสะท้อนความเชื่อนี้ได้ชัดเจนที่สุด เห็นจะหนีไม่พ้นภาพจิตรกรรมฝาผนังที่พระอุโบสถ วัดพระศรีรัตนศาสดาราม ราชวรมหาวิหาร



    เมื่อเราเหยียบเท้าก้าวข้ามธรณีประตูพระอุโบสถวัดพระแก้วเข้าไปแล้ว ขอให้กราบนมัสการพระแก้วมรกตอย่างเคารพ แล้วลองหันหลังกลับไปทิศเดียวกับประตูที่เดินเข้ามา แล้วแหงนหน้าไปชมภาพจิตรกรรมฝาผนังที่เห็นอยู่ตรงหน้า… ภาพ “พระพุทธเจ้าผจญมาร”



    พระพุทธเจ้านั้นสถิตอยู่เหนือรัตนบัลลังก์ ณ ควงไม้ศรีมหาโพธิ์ มีพระแม่ธรณีอยู่เบื้องล่างกำลังบีบน้ำออกจากมวยผมจนท่วมเหล่ามารพญามารทั้งหลายให้แตกพ่ายกระเจิงไป จนไม่สามารถขัดขวางการบำเพ็ญเพื่อบรรลุปรมาภิเษกสัมมาสัมโพธิญาณ ขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้



    ลองสังเกตภาพเหล่ามารานุมาร และพญามารทั้งหลายให้ดี สังเกตที่การแต่งกาย…



    เราจะเห็นว่าเหล่ามารทั้งหลายเหล่านั้นล้วนแล้วแต่แต่งกายเป็น “วิเทศชาติ” ที่ติดต่อค้าขาย หรือกำลังเข้ามา “ยุ่มย่าม” ในดินแดนแถบนี้ทั้งนั้น



    การวาดภาพพระพุทธเจ้าผจญมารโดยกำหนดให้ “มาร” ทั้งหลายที่ต้องพ่ายต่อพระบารมีนั้น ก็เปรียบเสมือนการ “ตัดไม้ข่มนาม” นั่นเอง และอีกนัยหนึ่ง เมื่อเหล่ามารทั้งหลายคือชาวต่างชาติที่มีแนวโน้มว่าอาจจะเข้ามารุกรานแผ่นดินสยาม (รวมไปถึงที่เคยรุกรานสยามมาแล้วในอดีต) แล้วไซร้ พระพุทธเจ้าที่เปี่ยมด้วยพระบารมีก็ใช่ใครอื่นที่ไหน หากแต่เป็น “พระมหากษัตริย์” ของไทยเรานี้เอง



    ทั้งการเรียกองค์รัชทายาทว่า “หน่อสมเด็จพุทธางกูร” ก็ดี



    การเรียกล้นเกล้ารัชกาลที่ ๕ ว่า “พระพุทธเจ้าหลวง” ก็ดี



    การวาดภาพ “พระพุทธเจ้าผจญมาร” ในพระอุโบสถวัดพระแก้วก็ดี



    ล้วนแล้วแต่แสดงคติความเชื่อที่ว่า “พระมหากษัตริย์ของไทยเสมือนหนึ่งเป็นพระสัมมา สัมพุทธเจ้า” ได้ทั้งนั้น



    ที่มา :: http://www.dek-d.com/entertain/view.php?id=1200



ความคิดเห็นที่ 2

Olympus
14 ก.ย. 2548 18:29



  1. ครับๆ งั้นก็ฟังดูเหมือนกับว่าคำนี้คล้ายๆ กับคำว่า ในหลวง หรือคำอื่นๆ ที่เราใช้แทนพระมหากษัตริย์กันอยู่ในปัจจุบันสิครับ



ความคิดเห็นที่ 6

Nuchana
25 ต.ค. 2548 23:35
  1. เสด็จประพาสต้น = ไปเที่ยวโดยไม่มีกำหนดการ ทรงพอพระราชหฤทัยจะประทับที่ไหนก็ประทับที่นั่น

    บางคราวก็ทรงเรือเล็กหรือเสด็จรถไฟไปโดยมิให้ใครรู้



    กฐินต้น = กฐินที่พระเจ้าแผ่นดินเสด็จพระราชดำเนินไปถวาย ณ วัดที่มิใช่วัดหลวง



    แถมให้สองอันค่ะ...

    กฐินหลวง = กฐินที่พระเจ้าแผ่นดินทรงบำเพ็ญพระราชกุศลเป็นพระราชพิธี (หากพระเจ้าแผ่นดินเสด็จพระราชดำเนินไปทรงถวายผ้าพระกฐินแล้วจะเรียกว่า กฐินหลวง)



    กฐินพระราชทาน = กฐินที่พระเจ้าแผ่นดินพระราชทานผ้าของหลวงแก่ผู้กราบบังคมทูลขอพระราชทานเพื่อไปถวายยังวัดหลวง

    เช่น



    วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม กรุงเทพมหานคร

    วัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์ กรุงเทพมหานคร

    วัดสุทัศน์เทพวราราม กรุงเทพมหานคร

    วัดบวรนิเวศวิหาร กรุงเทพมหานคร

    วัดเบญจมบพิตรดุสิตวนาราม กรุงเทพมหานคร

    วัดราชบพิธสถิตมหาสีมาราม กรุงเทพมหานคร

    วัดราชประดิษฐ์สถิตมหาสีมาราม กรุงเทพมหานคร

    วัดเทพศิรินทราวาส กรุงเทพมหานคร

    วัดราชาธิวาส กรุงเทพมหานคร

    วัดมกุฎกษัตริยาราม กรุงเทพมหานคร

    วัดอรุณราชวราราม กรุงเทพมหานคร

    วัดราชโอรสาราม กรุงเทพมหานคร

    วัดพระปฐมเจดีย์ นครปฐม

    วัดสุวรรณดาราราม พระนครศรีอยุธยา

    วัดนิเวศน์ธรรมประวัติ พระนครศรีอยุธยา

    วัดพระศรีรัตนมหาธาตุ พิษณุโลก



ความคิดเห็นที่ 7

Nuchana
25 ต.ค. 2548 23:54
  1. ขอโทษที...อ่านโจทย์ผิดค่ะ เชิญดูที่
    http://www.vcharkarn.com/include/article/showarticle.php?Aid=169



ความคิดเห็นที่ 1

หยดน้ำ
14 ก.ย. 2548 08:16
  1. จริงๆ แล้วคำว่า "พระพุทธเจ้าหลวง" ไม่ได้หมายถึงเฉพาะรัชกาลที่ 5 นะครับ แต่เป็นคำที่ใช้เรียกพระมหากษัตริย์ในรัชกาลก่อนๆ ที่เสด็จสวรรคตไปแล้ว เช่น ในสมัยรัชกาลที่ 2 เมื่อจะกล่าวถึงรัชกาลที่ 1 ก็จะเรียกสมเด็จพระพุทธเจ้าหลวงเหมือนกัน เมื่อรัชกาลที่ 5 สวรรคต ในรัชกาลต่อๆ มาพระบรมวงศานุวงศ์ก็เรียกพระองค์ว่า "พระพุทธเจ้าหลวง" มาในสมัยหลังๆ นี้เองที่พอใช้คำว่า "พระพุทธเจ้าหลวง" แล้วคนเข้าใจว่าเป็นรัชกาลที่ 5



ความคิดเห็นที่ 3

ลำดวนเอ๋ยพี่จะด่วนไปก่อนแล้ว
24 ต.ค. 2548 23:40
  1. พระพุทธเจ้าอยู่หัว คือ คำเรียก พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว

    พระพุทธเจ้าหลวง คือ คำเรียก พระบาทสมเด้จพระเจ้าอยู่หัวที่เสด็จสวรรคตแล้ว

    ในหลวง คือ คำที่ ประชาชนใช้ เพื่อหมายถึงพระสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว โดยย่อมาจาก "ใน(พระบรมมหาราชวัง)หลวง"

    ผมเห็นในคำประพันธ์และในเอกสารสื่อสิ่งพิมพ์ หลายๆชิ้น เขียนว่า "นายหลวง" ผมคิดว่า ควรจะปรับให้ถูกต้องเสีย

    นองจากนั้น คำว่า "พ่อหลวง" โดยส่วนตัวผมก็เห็นว่าไม่สมควรใช้เป็นอย่างยิ่ง เพราะพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว คือ สมมุติเทพ คำว่า "พ่อหลวง" ทางเหนือ หมายถึงเพียงแค่ผู้ใหญ่บ้านเท่านั้น ซึ่งผมถือว่าเป็นการลดพระเกียรติอย่างยิ่ง(ใครจะไม่เห็นด้วยก็ได้) เพราะผมสำนึกเสมอว่า พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว คือ องค์สมมุติเทพ ควรแก่การเคารพสูงสุด



ความคิดเห็นที่ 5

ศรีปิงเวียง vcharkarn veditor
25 ต.ค. 2548 22:34
  1. ขอถามในกระทู้นี้เลยครับว่า คำว่า ต้น ที่ใช้ประกอบคำว่า เสด็จประพาสต้น หรือคำว่ากฐินต้น มีที่มาจากไหนครับ

แสดงความคิดเห็น

กรุณา Login ก่อนแสดงความคิดเห็น