วิชาการ.คอม - ความสำคัญของค้างคาวและโรคติดเชื้อ

ความสำคัญของค้างคาวและโรคติดเชื้อ

โพสต์เมื่อ: 22:08 วันที่ 7 พ.ย. 2548 ชมแล้ว: 93,475 ตอบแล้ว: 6

ค้างคาว Horseshoe 3 species (Rhinolophus spp.) ได้รับการประกาศอย่างเป็นทางการแล้วว่า เป็น host ของ coronavirus ที่ก่อให้เกิดโรค SARS (severe acute respiratory distress syndrome) นั่นเอง
ปัจจุบันนี้เป็นที่ทราบกันดีว่า ค้างคาวเป็น natural host ของเชื้อหลายๆตัวที่เกิดขึ้นใหม่ เช่น Nipah virus, Hendra virus และยังอาจรวมถึง Ebola และ Marburg virus ด้วย นอกจากนี้มันยังเป็น host ของเชื้อที่เป็นที่รู้จักกันดีอยู่แล้วอย่างพิษสุนัขบ้า ซึ่งจะระบาดเป็นพักๆในคนและในสัตว์เลี้ยง

กุญแจสำคัญในการประเมินความรุนแรงของเชื้อโรคที่อุบัติขึ้นมาใหม่ๆ คือต้องหาหนทางของการติดเชื้อจากสิ่งมีชีวิตหนึ่งมาสู่คนและสัตว์เลี้ยง ในกรณีของเชื้อที่มีค้างคาวเป็น reservoir ทางติดต่อดูจะเหมือนๆกันสำหรับทุกเชื้อ นั่นคือพฤติกรรมการหาอาหารของค้างคาวถูกควบคุมด้วยการบิน ดังนั้นมันจึงไม่สามารถกินอาหารครั้งละมากๆเกินไปได้ ค้างคาวได้รับพลังงานเพียงพอด้วยการย่อยผลไม้ ด้วยวิธีที่ไม่ธรรมดา นั่นคือแทนที่มันจะกลืนผลไม้ลงท้องไป มันก็เคี้ยวเพื่อย่อยให้ได้น้ำตาลออกมาเลย แล้วก็คายเศษที่ย่อยไม่ได้ลงพื้นไป สัตว์ที่อยู่ตามพื้นดินก็อาจจะมากินต่อ แล้วก็ติดเชื้อไวรัสที่อยู่ในน้ำลายค้างคาวด้วยวิธีนี้แหละ

เหตุผลนี้ใช้อธิบายได้ว่า ทำไม กอริลลา ชิมแพนซี ติดเชื้ออีโบลาในช่วงที่ผลไม้ออกผล
หรือในมาเลเซีย ที่หมูในฟาร์มติดเชื้อ Nipah virus ก็พบว่าฟาร์มมีขยะเศษผลไม้ที่ค้างคาวคายออกมา ส่วนที่บังกลาเทศพบว่าเชื้อติดต่อโดยตรงจากค้างคาวมาสู่คนได้ เนื่องจากในหน้าผลไม้ เด็กๆจะปีนต้นไม้ไปเก็บผลลงมา และบางครั้งก็เก็บเศษผลไม้จากค้างคาวนี้มาด้วย หลังจากนั้นก็ขายต่อให้พ่อค้า ที่เอาผลไม้มาปั่นเป็นน้ำผลไม้ขายให้กับคนในหมู่บ้าน การระบาดของ Nipah virus ที่นี่พบว่ามักจะเป็นไปตามรายทางที่พ่อค้าไปขายน้ำผลไม้
ประเด็นสำคัญอย่างหนึ่งก็คือ การระบาดของเชื้อวิธีนี้จะเป็นไปในทางเดียว นั่นคือ เชื้อในค้างคาวจะถูกส่งต่อๆไป แต่มันจะไม่วกกลับมาที่ค้างคาวอีก นี่หมายความว่า ในการควบคุมโรค จำเป็นต้องเน้นที่ การลดปริมาณของ reservoir หรือป้องกันการปนเปื้อนที่ก่อให้เกิดการแพร่เชื้อระหว่าง host
นี่เป็นปัญหาที่แก้ได้ยากระหว่างการสาธารณสุข และการอนุรักษ์สัตว์ เราควรจะเน้นกำจัด reservoir หรือว่าป้องกันการแพร่กระจายของเชื้อไปสู่ประชาชนกลุ่มใหม่มากขึ้น หรือทางที่สามก็คือ การพัฒนาวัคซีน โชคร้ายที่การแพร่เชื้อเป็นไปอย่างกระจัดกระจาย ไม่จำเพาะเจาะจง การจะป้องกันการระบาดต้องฉีดวัคซีนให้กับทุกคนที่อยู่ในพื้นที่ที่เสี่ยง อย่างไรก็ดี เรายังไม่เคยประสบความสำเร็จในการพัฒนาวัคซีนได้ปลอดภัยและมีประสิทธิภาพเพียงพอ
สองทางเลือกที่เป็นไปได้มากกว่าก็คือ พยายามลดปริมาณของเชื้อใน reservoir หรือ เพิ่มความรู้ความเข้าใจว่าเชื้อปนเปื้อนไปสัตว์อื่นผ่านทางใด แล้วก็พยายามป้องกันการแพร่ของเชื้อนั้น วิธีหลังนี้จะสำเร็จได้ต้องใช้การสำรวจสัตว์หลายๆสปีชีส์สำหรับเชื้อต้นเหตุที่เป็นไปได้และก็ต้องหาให้ได้อีกว่าการแพร่เชื้อจะเกิดขึ้นภายใต้เงื่อนไขใดได้บ้าง

เป็นเรื่องแปลกหรือไม่ที่โรคระบาดจำนวนมากมีค้างคาวเป็น reservoir
ค้างคาวมีความพิเศษอย่างไร
เรามักจะลืมกันไปว่า ค้างคาวเป็นสัตว์ที่มีจำนวนค่อนข้างมากสำหรับสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม ด้วย 916 species หรือคิดเป็น 20% ของปริมาณสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม ในขณะที่มีเชื้อก่อโรคในคนน้อยกว่า 2% ที่มาจากค้างคาว ข้อมูลนี้ชี้ให้เห็นว่าจำนวนเชื้อโรคที่มาจากค้างคาวไม่ได้มีมากผิดปกติ ประเด็นที่อาจจะเห็นได้ชัดกว่าคือ ความรุนแรงของโรค และการแพร่ระบาดที่เกิดขึ้นมากในช่วง 20 ปีหลังนี้ อะไรเป็นสาเหตุของการระบาดนี้
แน่นอนว่าค้างคาวต่างจากสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมทั่วไปตรงที่มันบินได้ ซึ่งมันต้องมีกระดูกกลวงแบบนก เราไม่ทราบว่าค้างค้าวสร้างเซลล์คุ้มกันที่ปกติสร้างจากไขกระดูกที่ไหน และมันมีวิธีที่ต่างจากสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในการต่อสู้กับการติดเชื้อจากไวรัสได้อย่างไร การศึกษาเรื่องภูมิคุ้มกันของค้างคาวอาจช่วยให้เราเข้าใจเกี่ยวกับวิธีใหม่ๆในการรักษาโรคติดเชื้อจากไวรัสได้หรือไม่
ยังไม่มีใครทราบเรื่องนี้ และมีผู้วิจัยที่ใช้ค้างคาว หรือศึกษาเกี่ยวกับค้างคาวน้อยมาก แต่ความเข้าใจในระบบนิเวศและภูมิคุ้มกันของค้างคาวเป็นเรื่องสำคัญมาก ถ้าเราต้องการจะพัฒนาการรักษาใหม่ๆ และหาทางควบคุมการแพร่ระบาดของเชื้อไวรัสที่กำลังก่อให้เกิดปัญหาอย่างมากต่อมนุษย์

ความคิดที่ว่าเราอาจจะป้องกันโรคได้ด้วยการควบคุมประชากรค้างคาวเป็นการมองที่สั้นและง่ายเกินไป เราต้องไม่ลืมว่าอัตราการแพร่เชื้อจากค้างคาวที่เพิ่มขึ้นนี้ อาจสะท้อนให้เห็นถึงความเปลี่ยนแปลงทาง ความสัมพันธ์ของคนกับสภาพแวดล้อมทางธรรมชาติของค้างคาว การระบาดของ Nipah และ SARS เป็นตัวอย่างที่ดีของสถานการณ์นี้
ในบริเวณที่ป่าถูกทำลายเพื่อทำเป็นพื้นที่ทางการเกษตร ค้างคาวและสัตว์ที่เหลือรอดก็จะต้องไปกระจุกในบริเวณที่ยังพอมีอาหารอยู่ นี่เพิ่มความเป็นไปได้อย่างมากที่ผลไม้ที่ค้างคาวเคี้ยวออกมาจะเข้ามาเจอกับ food chain ของคนได้

นักวิทยาศาสตร์ที่ค้นพบว่าค้างคาวเป็น reservoir ของ SARSนี้ได้ทำงานภายใต้ concept ใหม่คือ การแพทย์ทางอนุรักษ์ (conservative medicine) คือเป็นการผสนระหว่างศาสตร์สองแขนงที่สำคัญต่อคุณภาพชีวิตในอนาคตของมนุษย์ นั่นคือ วิทยาศาสตร์ทางด้านสุขภาพ (health sciences ที่รวมถึงคน สัตว์ พืช)และ วิทยาศาสตร์ทางระบบนิเวศ (ecological sciences) ที่ดูแลสุขภาพโดยรวมของประชากร ชุมชน และทั้งระบบนิเวศ

ข้อมูลจาก
- What links bats to emerging infectious diseases? Andrew Dobson
Science 310:628-629 28 October 2005

ข้อมูลเพิ่มเติม
- horseshoe bats
http://www.americazoo.com/goto/index/mammals/64.htm
http://www.swild.ch/Rhinolophus/
- Nipah and Hendra virus
http://www.cdc.gov/ncidod/dvrd/spb/mnpages/dispages/nipah.htm
- Ebola
http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs103/en/index.html
http://www.cdc.gov/ncidod/dvrd/spb/mnpages/dispages/ebola.htm
- SARS-associated coronavirus
http://www.cdc.gov/ncidod/sars/sequence.htm

ณัฏฐิณี

ร่วมแบ่งปันความรู้และความเห็นแล้ว 131 ครั้ง - ได้รับดาวแล้ว 164 ดวง - โหวตเพิ่มดาว

จำนวน 6 ความเห็น, หน้า่ | -1-

ความเห็นเพิ่มเติมที่ 1 7 พ.ย. 2548 (22:09)

ภาพ coronavirus

ณัฏฐิณี

ความเห็นเพิ่มเติมที่ 2 12 พ.ย. 2548 (12:28)
ที่ เชื้อนี้ เริ่มระบาดในจีน เพราะว่า เค้าจับค้างคาวมาทำอาหารหรือเปล่าครับ

/\/o/3/e2Oymp!c

ร่วมแบ่งปันความรู้และความเห็นแล้ว 48 ครั้ง - ได้รับดาวแล้ว 153 ดวง - โหวตเพิ่มดาว

ความเห็นเพิ่มเติมที่ 3 20 พ.ค. 2549 (08:29)
bat facts

1 when flocks of bats leave a cave, they always turn left before flying off

2 the world's smallest mammal is the bumblebee bat of Thailand, weighing only 2 grams

3 the Bacardi logo reflects the fact that the soil where the sugar cane grows is fertile because of bat guano.

nattinee (IP:202.28.181.7,10.90.4.24,)

ความเห็นเพิ่มเติมที่ 4 22 พ.ค. 2549 (09:49)
เราว่าก็อาจจะเป็นไปได้นะ แต่ว่าเราก็คิดไม่ถึงว่าค้างความมันจะเป็น Host ของเชื่อโรค SARS เพราะว่าเราดูสาระคดีเขาก็ไปถ่ายค้างคาวแต่ว่าดูๆแร้ว มันก็ไม่มีอาการติดเชื้อเรย เราว่าการค้นพบแบบนี้อาจจะเปลี่ยนยุกต์ของยารักษาโรคได้เรย แต่ว่าที่เราอ่านแร้วเรายังสงไสคือ ในเมือปีกมันกรวงเหมือนนก แต่ว่ามานจะผลิดที่ป้องกันเชื่อโรคต่างๆได้อย่างไร คืออย่างคนก็จะมีการผลิด Cell เม็ดเลือดที่กระดูกดไขสันหลัง <ไม่แน่จัยว่าถูกป่าวเพราะว่ายังมะได้เรียน = =">

Bankkysang (IP:202.57.142.229,172.16.3.144,)

ความเห็นเพิ่มเติมที่ 5 16 ม.ค. 2551 (14:54)
ชอบมิวสิคAF4มากเลยค่ะ

ใบตอง (IP:203.113.41.104)

ความเห็นเพิ่มเติมที่ 6 24 ม.ค. 2551 (19:27)
ที่บ้านดิฉันมี่ค้างคาวอาศัยอยู่จำนวนมาก ซึ่งมันจะอาศัยอยู่ใต้เพดานหลังคาบ้าน มันอยู่มานานหลายปีแล้ว ทำให้เกิดปัญหาหลายอย่างโดยเฉพาะมูลของมันจะส่งกลิ่นออกมาครอบครัวของฉันหายใจเข้าไปทุกวันดิฉันคิดว่ามันอาจจะมีเชื้อโรคไปสะสมอยู่ในร่างกายแน่นนอน เพราะสังเกตุได้จากอาการของคนในบ้านที่ มีการปวดหัวบ้าง อาเจียนบ้าง เคยหาทางแก้หลายวิธีแล้วแต่ก้ไม่เคยสำเร็จสักครั้งยังมีค้างคาวหลงเหลืออยู่และมีการเพิ่มจำนวนขึ้นอย่างรวดเร็วถ้าปล่อยไปอย่างนี้ต้องเป็นอันตรายต่อคนในบ้านอย่างแน่นนอน ดิฉันเลยต้องกาวิธีกำจัดค้างคาวอย่างเด็ดขาดและถาวรโดยไม่มีค้างคาวหลงเหลือหรือกลับมาอาศัยที่บ้านฉันอีกแล้ว และเนื่องจากกลิ่นมูลค้างคาวแรงมากที่ชั้น 2 ของบ้านดิฉันจึงไม่ค่อยใคร(คนในครอบครัว)ไปอยู่เท่าไรส่วนใหญ่จะอยู่แต่บริเวณชั้นล่างของบ้าน

alina_3018@hotmail.com (IP:202.12.73.4)

ความเห็นเพิ่มเติม วิชาการ.คอม

ชื่อ / email:
ข้อความ

รูปภาพ หรือ ไฟล์

กรุณาล๊อกอินก่อน เพื่อโพสต์รูปภาพ และ ใช้ LaTex ค่ะ สมัครสมาชิกฟรีตลอดชีพที่นี่

ตัวช่วย 1: CafeCode วิธีการใช้
ตัวช่วย 2: VSmilies

วิธีการใช้
ตัวช่วย 3: พจนานุกรมไทย ออนไลน์ ฉบับราชบัณฑิต
ตัวช่วย 4 : dictionary ไทย<=>อังกฤษ ออนไลน์ จาก NECTEC
ตัวช่วย 5 : ดาวน์โหลด โปรแกรมช่วยพิมพ์ Latex เพื่อแสดงสมการบนวิชาการ.คอม