ความเห็นเพิ่มเติมที่ 55 31 ม.ค. 2556 (02:05) แรกเริ่มตั้งแต่กรุงศีอยุธยาตอนปลายถึงกรุงรัตนโกสินทร์ตอนต้น การปกครองส่วนกลางแบ่งออกเป็น 6 ส่วน
1. กรมในสมุหนายก - ดูแลหัวเมืองทางเหนือทั้งด้านพลเรือน+ทหาร
2. กรมในสมุหกลาโหม - ดูแลหัวเมืองทางใต้ทั้งด้านพลเรือน+ทหาร
3. กรมเวียง - ดูแลเรื่องทั่วไปในพระนคร (เมืองหลวง)
4. กรมวัง - ดูแลเรื่องทั่วไปในพระราชวัง + ศาล
5. กรมคลัง - ดูแลการเงิน + การต่างประเทศ + หัวเมืองทางตะวันออกที่ติดทะเล(เกี่ยวข้องกับการค้าขาย)
6. กรมนา - ดูแลเกี่ยวกับการเกษตร เช่น เก็บภาษี ออกตรวจที่นา
ต่อมาในรัชสมัยของรัชกาลที่5 ได้มีการจัดตั้งเป็นกระทรวงใหม่อีก 6 กระทรวงรวมเป็น 12 กระทรวง
1. สมุหนายก --> กระทรวงมหาดไทย - ดูแลกิจการทางพลเรือนทั้งหมด
2. สมุหกลาโหม --> กระทรวงกลาโหม - ดูแลกิจการทางทหารทั้งหมด
โดยทั้ง 2 กระทรวงไม่ได้ดูแลเฉพาะหัวเมืองที่ตนเองเคยดูแล แต่แบ่งกิจการทางพลเรือนกับทหารออกจากกัน
3. กรมเวียง --> กระทรวงนครบาล - ดูแลเรื่องทั่วไปในพระนครเหมือนเดิม
4. กรมวัง --> กระทรวงวัง - ดูแลเรื่องทั่วไปในพระราชวัง (เรื่องเกี่ยวกับศาลไปขึ้นกับกระทรวงยุติธรรมแทน)
5. กรมคลัง --> กระทรวงพระคลังสมบัติ - เหลือแต่ดูแลเรื่องการเงิน (เรื่องการต่างประเทศไปขึ้นกับกระทรวงการต่างประเทศ ส่วนเรื่องหัวเมืองให้กระทรวงมหาดไทยและกระทรวงกลาโหมแทน)
6. กรมนา --> กระทรวงเกษตราธิการ - ดูแลเกี่ยวกับการเกษตรเหมือนเดิม
7. กระทรวงยุติธรรม - ดูแลเกียวกับเรื่องศาลทั้งหมด โดยรวมหน่วยงานที่กระจายตามกระทรวงอื่นมารวมกัน (ก่อนหน้านี้แต่ละหน่วยงานตัดสินความกันเองในหน่วยงาน)
8. กระทรวงการต่างประเทศ - เดิมคือกรมท่าในกรมคลัง ดูแลเกี่ยวกับการต่างประเทศ
9. กระทรวงธรรมการ - ดูแลเกี่ยวกับการศึกษา ศาสนาและเรื่องทั่วๆไปอื่นๆ
10. กระทรวงโยธาธิการ - ดูแลเกี่ยวกับการก่อสร้างต่างๆ การผังเมือง
11. กระทรวงยุทธนาธิการ - ดูแลเกี่ยวกับการทหารแบบสมัยใหม่ตามทหารยุโรป
12. กระทรวงมรุธาธร - ดูแลเรื่องทั่วไปของพระมหากษัตริย์
โดย 2 กระทรวงหลังถูกยุบลงเหลือเป็น "กรม" เนื่องขอบเขตงานทับซ้อนกับกะทรวงอื่นๆ
โดยถ้าเทียบกับหน่วยงานในปัจจุบันน่าจะได้ประมาณนี้
1. กระทรวงมหาดไทย ---> กระทรวงมหาดไทย
2. กระทรวงกลาโหม ---> กระทรวงกลาโหม
3. กระทรวงนครบาล ---> กรุงเทพมหานคร (เขตการปกครองพิเศษ)
4. กระทรวงวัง ---> สำนักพระราชวัง - ดูแลเรื่องทั่วไปเกี่ยวกับพระราชวัง
5. กระทรวงพระคลังสมบัติ ---> กระทรวงการคลัง
6. กระทรวงเกษตราธิการ ---> กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ + กระทรวงพาณิชย์ *สมัยก่อนสินค้าที่จะค้าขายโดยมากก็คือสินค้าทางการเกษตร
7. กระทรวงยุติธรรม ---> กระทรวงยุติธรรม
8. กระทรวงการต่างประเทศ ---> กระทรวงการต่างประเทศ
9. กระทรวงธรรมการ ---> กระทรวงศึกษาธิการ โดยหน่วยงานย่อยๆอื่นอาจไปขึ้นตามกระทรวงต่างๆ
10. กระทรวงโยธาธิการ ---> กรมโยธาธิการและผังเมือง ขึ้นกับกระทรวงมหาดไทย
11. กรมยุทธนาธิการ ---> กองบัญชาการกองทัพไทย
12. กรมมรุธาธร ---> สำนักราชเลขาธิการ
ดลบันดาล (IP:202.28.180.202)