ดังแส้เพลิงพรายพลุ่งรุ้งตะวัน

หลังจากที่ซบเซาเหงาหงอยมาร่วมสี่เดือน ดวงอาทิตย์ ก็กลับตื่นขึ้นมาด้วยพลังรุนแรงหนักหน่วงกว่าที่เคย ในช่วงอาทิตย์ที่ผ่านมานี้ ทะเลเพลิงบนพื้นผิวดวงอาทิตย์เกิดความรุนแรงฮึกโหม สนามแม่เหล็กปั่นป่วน เกิดมีจุด Sunspots มากมาย ทั้งที่ขนาดใหญ่กว่าโลกถึง 13 เท่า ผลที่ตามมาก็คือ มี เปลวสุริยะ(Solar Flare) ขนาดมหึมากว่าครั้งใดในรอบสิบปีที่ผ่านมา จึงคาดว่า จะเกิดการปะทุระเบิดมวลสารเป็นฟองพลาสม่าขนาดยักษ์ ที่เรียกว่า Corona Mass Ejection(ชื่อย่อว่า CME) ตั้งแต่วันอาทิตย์ที่ผ่านมา และการปะทุยังมีต่อเนื่องมาเรื่อยๆ จนทำให้เกิดพายุสุริยะกระหนำ่โลกหนักหน่วงกว่าที่เคย อาจกระทบกระเทือนต่อการปฏิบัติการของดาวเทียมต่างๆ ที่สำคัญคือดาวเทียมสื่อสารคมนาคม และบนโลก จะเกิดปรากฏการณ์แสงเหนือ-แสงใต้ อันวิจิตรตระการตา ดังแพรพริ้วสะบัดสีโบกพัดไกวไปทั่วท้องฟ้า

รายงานล่าสุดมีว่า เกิดการปะทุเปลวสุริยะที่มีกำลังรังสีเอ๊กส์เข้มข้นที่สุดเท่าที่เคยวัดมาได้ ในวงจรสุริยะครั้งล่าสุดนี้ (ภายในเวลา 11 ปี) ในวันที่ 2 เมษายน นี้ เวลา 22:15 ตามเวลาสากล UTC จัดในระดับชั้น X17 ระดับชั้น X นี้ เป็นระดับสูงสุดของพายุสุริยะ ซึ่งจะแยกตามตัวเลขที่สูงไปตามกำลัง ครั้งสุดท้ายที่มีพายุสุริยะกำลังขนาดนี้ ก็เมื่อสิบปีมาแล้ว

Sunspot คือบริเวณพื้นผิวบนดวงอาทิตย์ ที่ดูมีสีคลำ้กว่าปกติ อันเกิดจากการบิดตัวของสนามแม่เหล็ก จนมีกำลังรวมศูนย์เข้มข้นกว้าบริเวณข้างเคียง เป็นปรากฏการณ์ซับซ้อนที่นักวิทยาศาสตร์ยังไม่สู้จะเข้าใจได้ดีนัก สนามแม่เหล็กกำลังเข้มข้นนี้จะสกัดการแผ่ความร้อนจากภายในดวงอาทิตย์ ทำให้พื้นผิวบริเวณนั้นมีอุณหภูมิตำ่กว่าบริเวณข้างเคียง จึงปรากฏมีสีคลำ้ลง นักวิทยาศาสตร์สันนิษฐานว่า เมื่อสนามแม่เหล็กเข้มข้นกดดันภาวะภายในใต้พื้นผิวส่วนนั้นไปได้ระยะหนึ่ง พลังงานจากแหล่งกำเนิดมหาศาลภายใน ที่อัดอั้นสั่งสมกันมาจากการสกัดกั้นนั้น ก็ทะลักทลายทำลายสนามแม่เหล็กนั้นลงได้ เกิดการระเบิดปะทุของพลังงานมหาศาลที่ทะลักตัวออกมาเป็น เปลวสุริยะ และ/หรือ เกิดการปะทุเป็นฟองพลาสม่ายักที่เรียกว่า CME นั่นเอง จากการสังเกตการณ์ที่ผ่านมาว่า เมื่อใดที่มี sunspot มากขึ้น หรือมีจุดใหญ่ๆ ก็มักจะเกิด พายุสุริยะกระหนำ่มาให้หลังทุกครั้งไป

เปลวสุริยะ (Solar Flare) ที่เป็นการปะทุระเบิดในชั้นบรรยากาศของดวงอาทิตย์ ส่งพลังงานมหาศาลทะลักออกมาเป็นเปลวไฟโชติช่วง ครั้งละ เท่ากับระเบิดทีเอ็นทีจำนวนพันๆล้านเมกกะตัน ภายในเวลาไม่กี่วินาที จะส่งพลังงานโยนสาดมวลสารนับพันล้านตันจากพื้นผิวดวงอาทิตย์ ด้วยความเร็วสูงมาก และเผาไหม้ให้มวลเหล่านี้มีความร้อนนับสิบล้านองศา(เคลวิน แต่ขนาดนี้แล้วจะใช้หน่วยองศาอะไรก็ไม่ต่างกันนักค่ะ)

CME คือกลุ่มก้อนพลาสม่านับพันๆล้านตัน ที่มีกำลังแม่เหล็กสูง ถูกโยนสาดออกมาเป็นฟองขนาดยักษ์ ด้วยความเร็วถึง 12-1,250 ไมล์ต่อ วินาที แล้วแต่กำลังระเบิดที่ต่างกันไป สามารถทำให้เกิดพายุแม่เหล็ก (อ่านเพิ่มเติมเกี่ยวกับ CME ในลิ้งค์อ่านเพิ่มเติมข้างล่างได้ค่ะ)

ทั้ง เปลวสุริยะ และ CME สามารถทำให้เกิดพายุของอนุภาคไฟฟ้ากำลังสูงที่มีความเร็วมหาศาล แต่ CME จะก่อพายุแม่เหล็กได้นานกว่า เปลวสุริยะ ซึ่งบางครั้งยืดเยื้อได้หลายวันเมื่อมันกระหนำ่ใส่ ลมสุริยะลูกที่ออกมาก่อนด้วยความเร็วที่เหนือกว่า แรงปะทะทำให้เกิด ช้อคเวฟ ที่เสริมกำลังอนุภาคที่มีกำลังสูงอยู่แล้ว จึงทำให้มีอันตรายมากกว่า ด้วยความเร็วที่สูงกว่านี้

อ่านเพิ่มเติมในภาษาไทยได้ที่

"ดาราศาสตร์ : เพลิงพายุสุริยะ"
http://www.vcharkarn.com/include/vcafe/showkratoo.php?Cid=23&Pid=5687

"ดาราศาสตร์: ด่วน ภาพถ่ายน้ำพุเพลิงของดวงอาทิตย์"
http://www.vcharkarn.com/include/vcafe/showkratoo.php?Cid=23&Pid=5668

กระทู้หว้ากอ:
"ปรากฏการณ์ Aurora Borealis และ Aurora Australis"
http://pantip.inet.co.th/cafe/wahkor/topicstock/X852192.html

"อันเนื่องมาจากจากกระทู้ภาพดวงอาทิตย"
http://pantip.inet.co.th/cafe/wahkor/topicstock/X641307.html

และแหล่งอ้างอิงภาษาอังกฤษ
http://sohowww.nascom.nasa.gov/