นาซ่าจะส่ง ยาน 2001 Mars Odyssey ไปสำรวจดาวอังคารวันเสาร์ที่ ๗ นี้

หลังจากความล้มเหลวติดๆกันสองครั้ง ในการส่งยานไปสำรวจดาวอังคาร ร่วมสองปีมาแล้ว นาซ่าก็ไม่ย่นย่อต่อการกลับไปสำรวจดาวอังคารอีก โดยจะส่งยาน 2001 Mars Odyssey ซึ่งตั้งชื่อตามนิยายวิทยาศาสตร์เรื่องดังของ Arthur C. Clarke (2001 Odyseey) เพื่อไปโคจรสำรวจดาวอังคาร กำหนดส่ง จากแหลม คานาเวอรัล รัฐฟลอริด้า ในวันเสาร์ที่ ๗ เมษายน เวลาท้องถิ่นภาคตะวันออกสหรัฐ ๑๑.๐๒ น. ตามโอกาสแรก ซึ่งตรงกับ ๒๒.๐๒ น. ในประเทศไทย

และจะมีโอกาสที่สองในอีกครึ่งชั่วโมงต่อไป ในเวลา ๑๑.๓๒ หากมีปัญหาในโอกาสแรก และช่วงจังหวะที่จะส่งยานไปดาวอังคารได้ จะมีทุกวันๆละสองเวลาดังกล่าว จนไปถึงวันที่ ๒๗ เมษายน แต่ช่วงที่ดีที่สุดจะเป็นระหว่างวันที่ ๗ ถึง ๑๘ หากพลาดช่วงแรกไป ยังส่งได้ในช่วงวันที่ ๑๘ ถึงวันที่ ๒๗ แต่จะทำให้ความเร็วเมื่อยานถึงดาวอังคารสูงเกินไป ต้องเบรคกันนาน ทำให้มีเวลาปฏิบัติการน้อยลง

หากส่งได้ตามกำหนด ยานจะเดินทางไปถึงดาวอังคารในวันที่ ๒๔ ตุลาคม ปลายปีนี้ จากแรงส่งที่กำหนดมาอย่างแม่นยำจากโลก จะเข้าโคจรในระนาบที่ทำมุม ๙๓.๑ องศากับระนาบศูนย์สูตรของดาว แล้วยังต้องใช้เวลาอีกถึง ๗๖ วัน อาศัยแรงเสียดทานอันน้อยนิด จากบรรยากาศอันเบาบางของดาวอังคาร มาชะลอลดความเร็ว เพื่อปรับวงโคจรจากเมื่อแรกประชิดในวงรี ให้เป็นวงกลมที่เล็กลงมา จากวงโคจรรอบละ ๑๓.๔ ชั่วโมง มาเป็น รอบละ ๑.๙ ชั่วโมง เรียกว่าวิธี aerobreaking ซึ่งเป็นพลังงานฟรีๆที่ได้มาจากชั้นบรรยากาศของดาวอังคาร หากไม่ใช้วิธีนี้แล้ว ก็ต้องหอบเอาเชื้อเพลิงเพิ่มไปอีก จากระวางบรรทุกที่จำกัดจำเขี่ยเต็มที จะทำให้ต้องใช้จรวดใหญ่ขึ้น ค่าส่งที่เพิ่มขึ้นก็จะทำให้งบประมาณของโครงการสูงไปจนไม่ได้เกิด

หลังจากนั้น ยาน 2001 Mars Odyssey ก็จะโคจรรอบดาวอังคารถึง ๑ ปีดาวอังคาร ซึ่งเกือบเท่ากับเวลาสองปีบนโลก โดยจะวัดแร่ธาตุ และส่วนประกอบทางเคมี ของเปลือกดาวอังคาร ด้วยเครื่องมือ spectrometer สองชนิดที่จะอ่านพลังงานความร้อน และพลังงานจากสารประกอบบนพื้นผิว ที่แตกตัวสะท้อนเมื่อถูกกระทบด้วยรังสีคอสมิกที่พุ่งเข้ามาบนดาวอังคารอยู่ตลอดเวลา ทำให้สามารถวิเคราะห์ถึงส่วนประกอบทางเคมีได้จากค่าพลังงานที่วัดได้นี้ โดยมีจุดประสงค์ที่จะหาแหล่งนำ้ และแหล่งกำเนิดพลังงาน โดยจะวัดดูว่า มีที่ใดที่มีความร้อนมากกว่าปกติหรือไม่ เพื่อนำมาวิเคราะห์หาพื้นที่ที่พอจะเป็นไปได้ว่า จุลชีวิตชั้นตำ่ จะพอมีปัจจัยประทังชีวิตอยู่ได้ และจะได้เป็นเครื่องช่วยการตัดสินใจ หาที่ลงของยานสำรวจโดยละเอียดในอนาคต

นอกจากนี้แล้ว ยานก็ยังมีเครื่องมือวัดว่า พื้นผิวดาวอังคารได้รับรังสีกำลังสูงๆมากน้อยเพียงใด หากในอนาคต เราจะส่งมนุษย์อวกาศไปสำรวจดาวอังคารแล้ว ก็ต้องมีความเข้าใจในสภาพแสดล้อมบนดาวอังคารก่อน เพื่อจะได้หาทางเตรียมตัวได้ถูก

แรงผลักดันที่ทำให้เราต้องการไปสำรวจดาวอังคาร ก็มาจากความต้องการที่จะเข้าใจการคลี่คลายขยายตัวของโลกเราเอง ยังมีสิ่งที่เรายังไม่เข้าใจอะไรบนโลกอยู่อีกเป็นจำนวนมาก โดยเฉพาะปัญหาที่ว่า สิ่งมีชีวิตเกิดขึ้นมาบนโลกได้อย่างไร ปัจจัยพื้นฐานที่สุด ต่อการดำรงชีวิต ก็คือ นำ้ อินทรีย์วัตถุ และแหล่งพลังงานเพื่อเอามาสังเคราะห์โมเลกุลที่ซับซ้อน แต่เราแทบจะยังไม่มีความรู้อะไรเลยว่า สารเคมีที่ไร้ชีวิต พัฒนาเปลี่ยนแปลงอย่างไรได้ ถึงกลายมาเป็นสิ่งที่มีชีวิตขึ้นมา ในช่วงเวลาไม่ถึงยี่สิบปีที่ผ่านมา ก็เริ่มมีการศึกษาค้นคว้า หาจุลินทรีย์หัวแข็ง ที่สามารถยังชีวิตอยู่ในที่ที่ไม่เคยมีใครคาดคิดมาก่อนได้ เช่นในท่อนำ้ร้อนใต้สมุทรที่ได้รับพลังงานจากแมกม่าใต้โลก หรือใต้นำ้แข็งในขั้วโลกที่หนาวจัดชั่วตาปีตาชาติ หรือใต้พื้นโลกนับร้อยๆฟิตที่ไม่มีอ็อกซิเจนแต่อย่างใด หรือกลางทะเลทรายร้อนระอุแห้งผาก แทบจะหานำ้สักหยดก็เป็นไปไม่ได้ ก็ยังค้นพบ เชื้อบักเตรีทรหดบางพวก มีชีวิตอยู่ได้ (ดูข่าววิชาการ) นักวิทยาศาสตร์จึงต้องการไปหาตัวอย่างหินจากดาวอังคาร ในที่ๆคิดว่า พอจะมีปัจจัยให้สิ่งมีชีวิตเหล่านี้ ประทังชีวิตอยู่ได้ คือ นำ้ และที่มีอุณหภูมิอุ่นกว่าที่อื่นบนดาวอังคาร เพื่อเอากลับมาศึกษาวิเคราะห์บนโลก การสำรวจของยาน 2001 Mars Odyssey ก็จะเป็นก้าวแรกในการหาข้อมูลนั้น ด้วยการไปหาแหล่งนำ้ และแหล่งพลังงานบนดาวอังคารนั่นเอง

และเราก็ยังไม่เข้าใจดีนักว่า กระบวนการเปลี่ยนแปลงทางธรณีวิทยา และอุตุนิยมวิทยา ในอดีตที่ผ่านมาแสนนาน หรือที่จะเกิดขึ้นอนาคตอันยาวไกล จะเป็นไปอย่างไรได้ เนื่องจาก ความเปลี่ยนแปลงบนโลกเป็นไปอย่างหนักหน่วงด้วยอำนาจ ดิน นำ้ ลม ไฟ ที่ได้ทำลายกลบกลืนสภาพตั้งเดิมอย่างไม่เหลือซาก ทำให้เราไม่มีอะไรให้เอามาวิเคราะห์หาคำตอบได้เลย เราจะเข้าใจโลกมากขึ้น ก็ด้วยการศึกษาจากดาวเคราะห์ดวงอื่นในระบบสุริยะ ซึ่งยังคงสภาพดั้งเดิมแต่ครั้งดึกดำบรรพ์ไว้ได้ เนื่องจากความที่มีการเปลี่ยนแปลงน้อยมาก หรือแทบไม่มีเลย

ในช่วงสี่สิบกว่าปีที่ผ่านมานี้ ทั้งโซเวียต และสหรัฐ (ญี่ปุ่นส่งไปหนึ่งครั้ง ในปี คศ ๑๙๙๘ แต่ป่านนี้ก็ยังไปไม่ถึง เพราะไปติดโคจรรอบดวงอาทิตย์อยู่ ด้วยความผิดพลาดทางเทคนิค) ได้มีพยายามส่งยานไปสำรวจดาวอังคารมาหลายครั้ง แต่ก็ประสบความล้มเหลวมามากกว่าความสำเร็จ จำนวนยานอวกาศที่เหลือรอดไปปฏิบัติการตามเป้าหมายที่ดาวอังคารได้ ก็มีไม่ถึง ๑ ใน ๓ ของที่ส่งไปทั้งหมด ดังรายการต่อไปนี้

ชื่อยาน ประเทศเจ้าของ วันส่ง(วัน เดือน ปี คศ) เป้าหมายปฏิบัติการ ผล

ไม่มีชื่อ โซเวียต ๑๐ ตค ๖๐ บินผ่าน ไต่ไม่ถึงวงโคจรโลก
ไม่มีชื่อ โซเวียต ๑๔ ตค ๖๐ บินผ่าน ไต่ไม่ถึงวงโคจรโลก
ไม่มีชื่อ โซเวียต ๒๔ ตค ๖๒ บินผ่าน ขึ้นถึงวงโคจร แต่ไปไม่พ้นโลก
Mars 1 โซเวียต ๑ พย ๖๒ บินผ่าน ไปถึง ๑๐๖ ล้านกมแล้ววิทยุเสีย ติดต่อไม่ได้ ยานสูญไปเพราะบังคับไม่ได้
ไม่มีชื่อ โซเวียต ๔ พย ๖๒ บินผ่าน ขึ้นถึงวงโคจรแต่ไปไม่พ้นโลก
Mariner 3 สหรัฐ ๕ พย ๖๔ บินผ่าน เกราะหุ้มยานเปิดไม่ออก ยานสูญไป
Mariner 4 สหรัฐ ๒๘ พย ๖๔ ความสำเร็จครั้งแรก ไปถึงดาวอังคารเมื่อวันที่ ๑๔ กค ๖๕ ส่งภาพกลับมา ๒๑ ภาพ
Zond 2 โซเวียต ๓๐ พย ๖๔ บินผ่าน ไปถึงแต่วิทยุเสียเลยไม่ได้ส่งภาพอะไรกลับมา
Mariner 6 สหรัฐ ๒๔ กพ ๖๙ บินผ่านดาวอังคารวันที่ ๓๑ กค ๖๙ ส่งภาพกลับมา ๗๕ ภาพ
Mariner 7 สหรัฐ ๒๗ มีค ๖๙ บินผ่านดาวอังคารวันที่ ๕ สค ๖๙ ส่งภาพกลับมา ๑๒๖ ภาพ
Mariner 8 สหรัฐ ๘ พค ๗๑ ยานโคจร แต่ล้มเหลวตอนส่งขึ้น สูญยานไป
Kosmos 419 โซเวียต ๑๐ พค ๗๑ ยานจอด แต่ขึ้นถึงวงโคจรโลกเท่านั้น
Mars 2 โซเวียต ๑๙ พค ๗๑ ยานโคจรและยานจอด ไปถึงแต่ไม่มีข้อมูลกลับมา
ยานจอดถูกทำลาย
Mars 3 โซเวียต ๒๘ พค ๗๑ ยานโคจรและยานจอด ไปถึงมีข้อมูลกลับมาน้อยมาก
ส่งภาพมาเพียงสองสามภาพ
Mariner 9 สหรัฐ ๓๐ พค ๗๑ ยานโคจร โคจร ๑๓ พย ๗๑ ถึง ๒๗ ตค ๗๒ ส่งภาพกลับมา ๗,๓๒๙ ภาพ
Mars 4 โซเวียต ๒๑ สค ๗๓ ยานโคจร แต่เข้าวงโคจรไม่ได้ บินเลยไปวันที่ ๑๐ กพ ๗๔
Mars 5 โซเวียต ๒๕ สค ๗๓ ยานโคจร ไปถึงวันที่ ๑๒ กพ ๗๔ รอดอยู่ได้สองสามวัน
Mars 6 โซเวียต ๕ สค ๗๓ ยานโคจรและยานจอด ไปถึง ๑๒ มีค ๗๔ ส่งข้อมูลกลับมาน้อยมาก
Mars 7 โซเวียต ๙ สค ๗๓ ยานโคจรและยานจอด ไปถึง ๙ มีค ๗๔ ส่งข้อมูลกลับมาน้อยมาก
Viking 1 สหรัฐ ๒๐ สค ๗๓ ยานโคจรและยานจอด โคจร ๑๘ มิย ๗๖ ถึง ปี ๑๙๘๐
ยานจอดลงปฏิบัติการวันที่ ๒๐ สค ๗๖ ถึงปี ๑๙๘๒
Viking 2 สหรัฐ ๙ กย ๗๕ ยานโคจรและยานจอด โคจร ๗ กค ๗๖ ถึง ปี ๑๙๘๗
ยานจอดลงปฏิบัติการวันที่ ๓ กย ๗๖ ถึงปี ๑๙๘๐ ทั้งสองส่งภาพกลับมารวมกันกว่า ห้าหมื่นภาพ
Phobos 1 โซเวียต ๗ กค ๘๘ ยานโคจรและยานจอด สูญไปเมื่อเดือน สค ๘๙ ระหว่างทาง
Phobos 2 โซเวียต ๑๒ กค ๘๘ ยานโคจรและยานจอด สูญไปเมื่อเดือน มีค ๘๙ แถว โฟโบส
ดาวบริวารของดาวอังคาร
Mars Observer สหรัฐ ๒๕ กย ๙๒ สูญไปตอนกำลังจะเข้าโคจรรอบดาวอังคารเมื่อวันที่ ๒๑ สค ๙๓
Mars Global Surveyor สหรัฐ ๗ พย ๙๖ ยานโคจร ไปถึงวันที่ ๑๒ กย ๙๗ ถ่ายภาพรายละเอียดสูง
ทำแผนที่อย่างละเอียด และทำหน้าที่สื่อสารคมนาคม ปัจจุบันยังปฏิบัติการอยู่
Mars 96 โซเวียต ๑๖ พย ๙๖ ยานโคจรและยานจอด จรวดส่งไม่ทำงาน ตกมหาสมุทร
Mars Pathfinder ๔ ธค ๙๖ ยานจอดและรถสำรวจคันจิ๋ว จอดวันที่ ๔ กค ๙๗ ปฏิบัติการจนดึงวันที่ ๒๗
กย ๙๗
Nozomi (Planet B) ญี่ปุ่น ๔ สค ๙๘ ยานโคจร พลัดหลุดไปโคจรรอบดวงอาทิตย์อยู่ในขณะนี้
กำลังหาทางกลับไปดาวอังคาร คาดว่าจะไปถึงได้ในเดือน ธค ๒๐๐๓
Mars Climate Orbiter สหรัฐ ๑๑ ธค ๙๘ ยานโคจร ถึงแล้วสาบสูญไปวันที่ ๒๓ กย ๙๙
Mars Polar Lander สหรัฐ ๓ มก ๙๙ ยานจอดและ probe ถึงแล้วสาบสูญไปวันที่ ๓ ธค ๙๙
(ข้อมูลจาก Jet Propulsion Lab, NASA)

โฮมเพจของโครงการ
http://mars.jpl.nasa.gov/odyssey/index.html

ติดตามการถ่ายทอดสดได้ที่
http://www.jpl.nasa.gov/video/marslaunch/
ในวันเสาร์ที่ ๗ เมษายน ศกนี้ เวลา ๖.๓๐ น. (ตามเวลาในภาคตะวันตกของสหรัฐ หรือ ๒๐.๓๐ น.
ของวันเดียวกันตามเวลาไทย)

อ่านรายละเอียดเกี่ยวกับเชื้อจุลินทรีย์ทรหด และการสร้างไบโอสเฟียร์บนดาวอังคารได้ที่
"ชีวะแห่งจักรวาล: วิธีทำปุ๋ยต่างดาว - ก่อนจะได้ไปปลูกถั่วปลูกงาบนดาวอังคาร"
http://vcharkarn.com/snippets/board/show_message.php?dtn=dtn10&number=114