กลางเมฆฟ่องส่องสีเลือดฟ้าเดือดพล่าน
ยังมีม่านมืดทาบทับราวกับผยอง
ใยเมฆพร้ิวปลิวเหมือนว่าม้าลำพอง
ร่วมฉลองกล้องฮับเบิลเชิญดูดาว

ในโอกาสฉลองวันครบรอบ ๑๑ ปี ที่ยานอวกาศฮับเบิล ได้โคจรปฏิบัติการถ่ายภาพทางดาราศาสตร์ ทีมงานฮับเบิลได้เตรียมฉลอง โดยให้มีการโหวตเลือกวัตถุทางดาราศาสตร์เพื่อถ่ายเป็นภาพที่ ๑๐๐,๐๐๐ ที่กล้องฮับเบิลได้ถ่ายมา ตั้งแต่ฤดูใบไม้ผลิปีที่แล้ว โดยเปิดรับการลงคะแนนเสียงอยู่ ๑๒ อาทิตย์ ให้ผู้ที่เข้าไปเยี่ยมชมเว็บไซต์ของสถาบัน ทางทีมฮับเบิลมีรายการให้เลือก ซึ่งเป็นเทหวัตถุในจักรวาลที่กล้องฮับเบิลจะมองเห็นได้ ในช่วงกลางปี ซึ่งผู้ออกเสียงจะเลือกจากบัญชีนี้ พร้อมทั้งความเรียงสั้นๆให้เหตุผลว่า ทำไมจึงเลือกวัตถุนั้น

ทางทีมฮับเบิลก็คาดว่า คงตัดสินกันยาก เพราะมีที่สวยๆน่าไปถ่ายมาก็มาก เช่น เนบิวล่าปู ซึ่งนับว่าเป็นวัตถุยอดฮิตอันดับสูงสิ่งหนึ่ง แต่เมื่อผ่านไปไม่นาน ก็ประหลาดใจเป็นอันมากว่า เนบิวล่าหัวม้า (Horsehead Nebula) ในกลุ่มดาวโอไรอัน ได้คะแนนนิยมนำลิ่ววิ่งฉิวกินขาดมาแต่ต้นไปหลายช่วงตัว

กล้องบนยานฮับเบิลนั้น ออกแบบมาเพื่อถ่ายวัตถุไกลๆที่มีขนาดเล็กมากๆ มุมมองจึงไม่กว้างนัก เมื่อเทียบกับขนาดของ เนบิวล่าหัวม้า ซึ่งถึงแม้จะเล็กจนมองด้วยตาเปล่าไม่เห็น แต่สำหรับกล้องฮับเบิลแล้ว ก็มีขนาดใหญ่เกินที่จะถ่ายได้หมดในกรอบเดียว จำต้องมีการถ่ายหลายๆภาพมาประกอบกัน โดยตั้งกล้องให้จับภาพก็ได้แต่ ส่วนหู และ ส่วนจมูกม้า ไปก่อน เพราะต้องรอให้ดวงอาทิตย์อยู่ห่างจากกลุ่มดาวนายพรานหรือ โอไรอัน ออกไปพอสมควร จึงต้องรอจนเดือน สิงหาคม แล้วจะถ่ายส่วนอื่นๆตามมาภายหลัง เมื่อตำแหน่งของดวงอาทิตย์อำนวยให้แล้ว ก็เพิ่มความยุ่งยากให้กับทีมงานพอดู เพราะต้องเลือกว่าจะใช้ที่กรองแสงขนาดไหน ให้ตัดต่อกันแล้วเข้ากันได้สนิท และจะต้องเปิดกล้องรับแสงนานเท่าไร จะต้องรู้ตำแหน่งที่จะถ่าย เพื่อเขียนคำสั่งชุดไปหันยานอวกาศ ไปถ่ายภาพสี่ตำแหน่ง ซึ่งก็หมายความว่า ต้องเคลื่อนยานสี่ครั้ง

แต่ปรากฎว่า กล้องนำร่องเกิดมีปัญหา ต้องรอไปอีกหลายเดือน กว่าจะถ่ายภาพมาได้ครบทั่วทั้งหัวม้า ก็เป็นเดือน กุมภาพันธ์ที่เพิ่งผ่านมานี้เอง รวมเวลาถ่ายทำถึง ๖ เดือน แต่ภาพที่ได้มา ก็คุ้มทีเดียว

เนบิวล่าหัวม้า นี้ เป็นที่รู้จักกันดีสำหรับคนที่เริ่มเรียนดาราศาสตร์ เป็นตัวอย่างคลาสสิค ของเนบิวล่ามืด เพราะไม่เพียงแต่มันมีความสวยงามที่สุดสิ่งหนึ่งในอวกาศ เมฆสีดำทมึนยืนหยัดเป็นรูปม้าผงาดหัว ตัดกับเนบิวล่าส่องแสงสีแดงฉานเบื้องหลัง เป็น กลุ่มมวลสารระหว่างดวงดาว ในแหล่งที่คุกรุ่นเปี่ยมไปด้วยพลังร้อนเร่าของดาวเกิดใหม่ ที่คึกคักที่สุดแห่งหนึ่งใจจักรวาล และเมื่อเกิดเป็นรูปที่ดูเหมือน ม้าลำพอง สบัดหัวจนแพรพริ้วด เหมือนผมบนแผงคอม้าป่าคะนอง จึงเป็นภาพที่น่าดู เปี่ยมไปทั้งความน่าตื่นตาตื่นใจ เหมือนกับเราสามาถซึมซับพลังงานอันมหาศาลไปด้วยกระนั้น

แหล่งภาพและข่าว
http://heritage.stsci.edu/public/2001may/supplemental.html

อ่านเรื่อง "เนบิวล่า" คืออะไร ในบท "กว่าจะได้กลายมาเป็นดวงดาว" ที่
http://vcharkarn.com/magazine/issue4/issue004_observatory02.php

อ่านเกี่ยวกับ กลุ่มดาวนายพราน รวมไปทั้งตำนานโบราณตั้งแต่สมัยอียิปต์ มาจนถึง กรีก และโรมัน ได้ที่
http://vcharkarn.com/magazine/issue4/issue004_puangroi.php

พวงร้อย
ร่วมแบ่งปันความรู้และความเห็นแล้ว 1144 ครั้ง - ได้รับดาวแล้ว 220 ดวง - โหวตเพิ่มดาว