ดาวหาง LINEAR (หรือชื่อทางดาราศาสตร์ว่า C/1999 S4) ถูกค้นพบโดย ทีมวิจัยค้นหาอุกกาบาตใกล้โลกลินคอล์น (LIncoln Near Earth Asteroid Reserach - LINEAR) ใน เมืองเล็กซิงตั้น รัฐแมสสาชูเส็ต ในสหรัฐ เมื่อเดินทางเข้ามาใกล้ดวงอาทิตย์ ในปี คศ 1999 นักดาราศาสตร์เชื่อกันว่าดาวหางดวงนี้ เพิ่งเดินทางเข้ามาหาดวงอาทิตย์เป็นครั้งแรก และมีวงโคจรเป็นวงรีมากๆ โดยสันนิษฐานว่า มีกำเนิดมาจาก เมฆออร์ต (Oort Clouds) ที่เชื่อกันว่าเป็นส่วนหลงเหลือจากเนบิวล่าแม่ของดวงอาทิตย์ อยู่เลยวงจรของดาวพลูโตไปมาก คืออยู่ห่างถึง 30 ล้านล้านกิโลเมตรจากดวงอาทิตย์ Dr. Michael Keesey แห่งสถาบัน JPL ของนาซ่าคำนวณว่า วงโคจรของดาวหางนี้ต้องใช้เวลาถึง 60,000 ปี จึงจะวนรอบดวงอาทิตย์ได้ 1 รอบ

เมื่อเข้ามาในระยะ 115 ล้านกิโลเมตรจากดวงอาทิตย์ ดาวหางลิเนียร์ กลับแตกทลายลง คือยังไม่ทันถึงก็ตกม้าตายเสียก่่อน นำความผิดหวังมาให้ชาวโลกผู้รอชมอยู่ ที่ไม่สามารถได้เห็นดาวหางดวงใหม่นี้ได้ แต่นักดาราศาสตร์กลับได้ติดตามการแตกสลายของดาวหางเป็นครั้งแรก จากกล้องดูดาวทั้งบนโลกและบนยานอวกาศ ทำให้เราได้ความรู้ใหม่ๆมากมาย โดยเฉพาะส่วนประกอบทั้งภายในภายนอกของดาวหางดวงนี้ จากการวิเคราะห์ทางเคมีที่วัดมา ด้วยอุปกรณ์ Solar Wind ANisotropies (SWAN) บนยาน SOHO ในบทความขึ้นหน้าปก(1)ของนิตยสาร Science ฉบับวันที่ 18 พค นี้ และ การวิเคราะห์การแตกทลายของดาวหางลิเนียร์ด้วย กล้อง ฮับเบิล และ กล้อง VLT ในประเทศชิลี(2)

"เราต้องการหาคำตอบว่า ดาวหางดวงนี้แตกกระจุยหลุดรุ่ยออกจากกันอย่างฉับพลันทันที ในครั้งเดียว หรือแยกกันแตกทลายเป็นชุดๆ แบบค่อยๆแตกออกมาทีละชิ้นสองชิ้น" Dr. Zdenek Sekanina นักวิทยาศาสตร์ท่านหนึ่งที่ศึกษาเรื่องนี้กล่าว จากบทความที่ตีพิมพ์ในนิตยสาร Science อีกบทความหนึ่ง (2) Drs Keesey และ Sekanina พบว่า ดาวหางลิเนียร์ค่อยแตกเป็นชุดๆ โดยการแตกทลายนี้ก็แบ่งเป็นช่วงใหญ่ๆอยู่ถึง 4 ช่วง ในระหว่างเดือน มิถุนายน และเดือนกรกฎาคม ของปีที่แล้ว (คศ 2000) เป็นชิ้นใหญ่น้อยที่มีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางระหว่าง 50 ถึง 100 เมตร และกระจายตัวห่างไกลกันไปเรื่อยๆ ด้วยทั้งแรงจากการแตกแยกกันครั้งแรก กับแรงที่ต่างก้อนต่างก็มีการระเหิดของนำ้แข็งอันเป็นส่วนประกอบหลัก ที่พ่นตัวออก ราวกับติดจรวดผลักดันขนาดเล็ก มองเห็นหางเป็นทาง ที่ค่อยๆเลือนหายไป ภาพสุดท้ายที่กล้องฮับเบิลถ่ายมาได้ ก็เป็นภาพจากเดือนสิงหาคม คศ 2000 ก่อนที่ดาวหางลิเนียร์ จะสิ้นอายุขัยสูญสลายไปในอวกาศตลอดกาล

อุปกรณ์ SWAN ได้ทำการบันทึกความเป็นไปของดาวหางลิเนียร์ โดยศึกษากลุ่มเมฆของไฮโดรเจนอะตอม ที่ห้อมล้อมดาวหางอยู่รอบนอก ในคลื่นอุลตร้าไวโอเล็ตอยู่ถึงสองเดือน อะตอมของไฮโรเจนนี้ มาจากการสลายตัวของโมเลกุลของนำ้ที่ระเหิดออกมาจากดาวหาง ด้วยความร้อนเมื่อเข้าใกล้ดวงอาทิตย์ และให้ข้อสรุปว่า นำ้แข็งบนพื้นผิวของดาวหางลิเนียร์ ไม่ได้ระเหิดไปเหมือนกับบนดาวหางส่วนใหญ่ แต่กว่า 90 เปอร์เซ็นต์เซ็นต์ แตกหลุดออกมาเป็นก้อนใหญ่ๆไป ก่อนที่เราจะเห็นมันแตกกระจุยออกไปเสียอีก เนื่องจากยานโซโห อยู่ห่างจากโลกถึง 1.5 ล้านกิโลเมตร จึงไม่ถูกรบกวนด้วยไอไฮโดรเจนจากโลก จึงช่วยให้แยกแยะได้อย่างชัดเจนว่า มทีไฮโดรเจนจากโมเลกุลของนำ้ ล้อมรอบดาวหางอยู่จริงๆเป็นจำนวนเท่าไร

ข้อสรุปที่ได้จากการศึกษาดาวหางลิเนียร์มาตลอดสองเดือนก็คือ ส่วนประกอบของดาวหาง ตั้งแต่พื้นผิวชั้นนอก ตลอดไปถึงแกนใน ไม่มีความแตกต่างทางเคมีแต่ประการใด และนำ้แข็งที่เป็นส่วนประกอบหลักของดาวหางนี้นั้น มีความเบาบางมาก พอๆกับโฟมแพ้คของทีเดียว คือมีความหนาแน่นเพียง 15 กิโลกรัมต่อลูกบาศก์เมตร เมื่อเทียบกับนำ้แข็งที่เราใส่นำ้กินกันบนโลก ซึ่งมีความหนาแน่นถึง 917 กก/ลูกบาศก์เมตร และเมื่อเทียบกับดาวหางทั่วไปที่มีความหนาแน่นประมาณ 500 กก/ลูกลาศก์เมตร ก็ยังเบาบางกว่ามากนัก จากความหนาแน่นที่ได้มานี้ ทำให้คำนวณได้ว่า ก่อนที่จะแตกทลายลง ดาวหางลิเนียร์คงมีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 750 เมตร เมื่อเดินทางเข้าหาดวงอาทิตย์ก่อนหน้านี้

"ความเห็นของพวกเราที่ว่าดางหางลิเนียร์มีความบางเบาขนาดนี้ ก็ยังเป็นที่ถกเถียงกันได้อยู่ เวลาไปประชุมแลกเปลี่ยนข้อมูลกับทีมอื่น ที่ได้ข้อมูลจากทางอื่น ก็คงยังต้องโต้แย้งกันอีกนาน แต่เราได้เปรียบตรงที่ได้สังเกตการณ์จากมุมมองที่ไม่มีใครได้เห็นมาก่อน" Jean-Loup Bertaux นักวิทยาศาสตร์จากฝรั่งเศส ซึ่งเป็นผู้เขียนท่านหนึ่งในทีมกล่าว

แหล่งข่าว

1. J. Teemu T. "Water Production of Comet C/1999 S4 (LINEAR) Observed with the SWAN Instrument", Science 2001 May 18; 292: 1326-1329

2. H. A. Weaver, et al "HST and VLT Investigations of the Fragments of Comet C/1999 S4 (LINEAR)", Science 2001 May 18; 292: 1329-1333

3. BREAKING UP IS HARD TO DO, EVEN FOR A COMET http://www.jpl.nasa.gov/releases/2001/comet.html

4. A DYING COMET'S KIN MAY HAVE NOURISHED LIFE ON EARTH
http://www.gsfc.nasa.gov/GSFC/SpaceSci/origins/linearwater/linearwater.htm

พวงร้อย
ร่วมแบ่งปันความรู้และความเห็นแล้ว 1144 ครั้ง - ได้รับดาวแล้ว 220 ดวง - โหวตเพิ่มดาว