สืบสานลวดลาย “ตุง” ด้วยคณิตศาสตร์ โครงงานการสร้างตุงด้วย GSP

สืบสานลวดลาย “ตุง” ด้วยคณิตศาสตร์ โครงงานการสร้างตุงด้วย GSP นร. ร.ร. พะเยาพิทยาคม ใช้ไอทีโปรแกรม GSP และความรู้คณิตศาสตร์สานต่อศิลปวัฒนธรรม

ส่วนประชาสัมพันธ์ สสวท.
(สินีนาฎ ทาบึงกาฬ/รายงาน)






ตุง เป็นภาษาพื้นเมืองของทางภาคเหนือ หมายถึง ธง ในความเชื่อของชาวล้านนาตุงเป็นสัญลักษณ์ของความดี ความเป็นสิริมงคล มีลักษณะเป็นผืนยาวผูกติดกับ ปลายไม้หรือเสาเพื่อเป็นสื่อนำวิญญาณของผู้ที่ถวายทานตุงให้ขึ้นไปสู่สวรรค์
กลุ่มนักเรียนที่มีความสามารถพิเศษทางคณิตศาสตร์ชั้นมัธยมศึกษาตอนปลายของโรงเรียนพะเยาพิทยาคม จำนวน 6 คน ได้เห็นแนวทางการประยุกต์ ใช้คณิตศาสตร์ผสมผสานกับกับภูมิปัญญาชาวบ้าน จึงมีการนำเอาโปรแกรม The Geometer’s Sketchpad (GSP) ซึ่งเป็นโปรแกรมที่ใช้ในการเรียนคณิตศาสตร์มาออกแบบลวดลายตุงให้หลากหลายยิ่งขึ้น

GSP เป็นโปรแกรมที่ครูสามารถนำไปใช้เป็นเครื่องมือเพื่อช่วยให้การเรียนการสอนคณิตศาสตร์มีประสิทธิภาพและน่าสนใจมาก สามารถนำเสนอภาพเคลื่อนไหว (animation) มาใช้อธิบายเนื้อหาที่ยาก ๆ ให้เป็นรูปธรรม ให้นักเรียนได้เรียนรู้และเข้าใจง่าย และโปรแกรมยังเน้นให้ผู้เรียนฝึกปฏิบัติด้วย ตัวเองได้ นอกจากนี้ยังสามารถนำไปใช้ในการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนวิชาอื่น ๆ เช่น วิทยาศาสตร์ ศิลปะ อย่างไม่มีข้อจำกัด

ประเทศไทยนั้นได้ครองลิขสิทธิ์การใช้ซอฟท์แวร์ GSP เมื่อปลายปี พ.ศ. 2547 โดยสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (สสวท.) เนื่องจาก สสวท. นั้นมุ่งมั่นที่จะให้เด็กไทยมีสื่อการเรียนรู้ที่ทันสมัย และสถานศึกษาของไทยควรจะมีซอฟท์แวร์ราคาถูกไว้ใช้พัฒนาการเรียนการสอนคณิตศาสตร์ของประเทศอย่างมีประสิทธิภาพ

จากผลการวิจัยระดับนานาชาติเกี่ยวกับการใช้เทคโนโลยีในการเรียนการสอน พบว่าประเทศไทยยังขาดซอฟท์แวร์ที่ใช้ในการเรียนการสอน โดยเฉพาะในวิชาคณิตศาสตร์ซึ่งเป็นวิชาที่ยากและเป็นนามธรรม ก่อนซื้อลิขสิทธิ์ สสวท. จึงได้นำร่องทดลองใช้โปรแกรม GSP ในโรงเรียน 30 แห่ง พบว่าได้ผล สามารถสอนคณิตศาสตร์ให้เป็นรูปธรรมได้

โปรแกรมนี้ทำให้ครูและนักเรียนมีเวลาในการเรียนการสอนมากขึ้น เพราะไม่ต้องเสียเวลานานในการสร้างรูป เรขาคณิตจำนวนมากเพื่อพิสูจน์ทฤษฎีต่าง ๆ อีกทั้งยังทบทวนได้ง่ายและบ่อยขึ้น การสอนด้วยโปรแกรม GSP ยังทำให้นักเรียนเรียนได้สนุก เข้าใจได้เร็ว และน่าตื่นเต้น นอกจากนั้นการใช้ GSP สร้างสื่อการสอน และใบงาน ยังทำได้รวดเร็วและแม่นยำ
นายสุทธิวัฒน์ เจียมตระกูล (โอ๊ค) ชั้น ม. 5 โรงเรียนพะเยาพิทยาคม เล่าว่า “แรงบันดาลใจก็คือต้องการทำโครงงานคณิตศาสตร์มาใช้กับเรื่องวัฒนธรรมท้องถิ่น เพราะตุงเป็นสิ่งสำคัญสิ่งหนึ่งของชาวบ้านจังหวัดพะเยา จึงได้มีการนำเนื้อหาคณิตศาสตร์มาใช้กับตุง นำมาทำเป็นตุงกระดาษสาเล็ก ๆ เป็น ของที่ระลึกจำหน่ายหาทุนการศึกษา เพราะว่าพวกเราต้องเดินทางไปเรียนที่มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ทุกเดือน เดือนละ 1 ครั้ง เราจึงคิดผลิตภัณฑ์ที่นำไปขายได้ แม้จะดูเรียบง่าย แต่ทำให้เรารู้ว่าคณิตศาสตร์ทำให้เรานำไปใช้ประโยชน์ได้ทุกอย่าง”
เนื้อหาทางคณิตศาสตร์ที่เกี่ยวข้องในการออกแบบตุง ได้แก่ การแปลงทางคณิตศาสตร์ และสมบัติต่างๆ ของรูปเรขาคณิต
โดยน้องโอ๊คบอกว่า เรขาคณิต ก็คือ สี่เหลี่ยม สามเหลี่ยม เส้นตรง วงกลม วงรี ก็นำมาใช้ทำลวดลายตุงได้แล้ว ส่วนการแปลงทางคณิตศาสตร์ก็มีหลายประเภท อย่างเช่น การเลื่อนขนาน การสะท้อน การหมุน การทำซ้ำ การทำลายตุง เราก็สร้างขึ้นมาก่อนแค่รูปเดียว แล้วใช้คุณสมบัติการแปลง การสะท้อน สะท้อนรูปออกไป จนได้ขนาดตามที่ต้องการ
“การทำหัวตุงเริ่มจากสร้างจุดขึ้นมา 3 จุด ให้เกิดรูปสามเหลี่ยมใด ๆ แล้วใช้การแปลง-การทำซ้ำสร้างสามเหลี่ยมเล็ก ๆ ภายใน จากนั้นก็ใช้วิธีการย้ายหัวตุงไปเชื่อมกับตัวตุง เราก็จะได้ส่วนหัวกับส่วนตัวตุงครับ ส่วนหางก็จะใช้จุดต่าง ๆ มาเชื่อมต่อกันเป็นกราฟ ถ้าเส้นตรงหลาย ๆ เส้นมาต่อกัน ก็จะทำให้เกิดความสวยงามตามแบบคณิตศาสตร์ ทำให้เกิดลวดลายที่เป็นเอกลักษณ์ที่เกิดจากเส้นหลายๆ เส้นตัดกัน”
การทำโครงงานนี้เด็ก ๆ ใช้เวลาว่างหลังเลิกเรียนออกแบบลายตุง ลายตุงที่สร้างขึ้นตอนแรก ๆ ก็ ยังไม่มาก แต่ก็ออกแบบเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ ตลอด ไม่จำกัดอยู่แล้ว ในอนาคตพวกเขาจะพัฒนาลายใหม่ ๆ ขึ้นมาเรื่อย ๆ และขยายผลนำไปให้ชาวบ้านประดิษฐ์ตุงให้เหมือนกับที่ออกแบบไว้
นายเอื้ออังกูร ฉัตรานันท์ (อุ๋ง) ชั้น ม. 5 กล่าวว่า ในการทำโครงงานนี้มีความประทับใจหลายอย่างนะครับ อย่างแรกก็คือเราได้มีความใกล้ชิดกับชาวบ้าน มีการไปเก็บข้อมูลจากชาวบ้านในเรื่องตุง
ได้ช่วยกันคิด ช่วยกันทำ ได้ทำงานเป็นกลุ่ม และถ้าเรามีความสุขกับการทำงาน งานทุกอย่างก็จะออกมาดีตามที่เราต้องการนะครับ
อ. ฌานกีรติ รัตนปรภานันท์ คุณครูที่ปรึกษาโครงงาน เล่าว่า ตนเองนั้นได้เข้ารับการอบรมเกี่ยวกับการใช้โปรแกรม GSP จาก สสวท. ก็ได้นำความรู้ที่ได้จากการอบรมมาใช้สอน จากการที่นำโปรแกรม GSP ไปใช้ในการเรียนการสอนก็ทำให้เด็กมีความสนใจมากขึ้น เพราะจากที่เราทราบกันดีว่าในการเรียนการสอนคณิตศาสตร์ส่วนใหญ่จะมีลักษณะเป็นนามธรรม ถ้าเด็กเห็นเป็นรูปธรรมมากขึ้นก็จะทำให้เด็กเกิดความสนใจและเข้าใจแต่ละเรื่องได้ดีขึ้น
ในการจัดการเรียนการสอนโดยใช้โปรแกรม GSP สิ่งสำคัญก็คือเราต้องมีวัสดุอุปกรณ์ ต้องมีคอมพิวเตอร์ เพื่อให้เด็กได้ใช้ฝึกทำด้วยตัวเอง แต่ถ้าโรงเรียนไหนที่ยังไม่พร้อมเราอาจมีแค่คอมพิวเตอร์ 1 เครื่องเพื่อเป็นสื่ออุปกรณ์ช่วยให้ครูนำไปอธิบายให้เด็กได้เห็นภาพ จะใช้ร่วมกับสิ่งอื่น อย่างที่โรงเรียนก็จะใช้ร่วมกับเอกสารแนะแนวทาง และเอกสารต่าง ๆ ด้วย
น้องอุ๋งกล่าวเสริมว่า ผมชอบวิชาคณิตศาสตร์มาก คณิตศาสตร์เป็นวิชาที่เปิดกว้างสำหรับทุกคน เป็นพื้นฐานสำหรับวิชาต่าง ๆ จึงทำให้ผมไม่ค่อยมีปัญหาเท่าไหร่ในการเรียนวิชาฟิสิกส์ เคมี หรือวิชาเกี่ยวกับการคำนวณ สำหรับประโยชน์ในการใช้ GSP นั้นทำให้ผมเกิดความเข้าใจในสามเหลี่ยมพิทากอรัสจากการใช้โปรแกรมนี้ในการพิสูจน์ จึงทำให้เข้าใจทฤษฎีนี้มากยิ่งขึ้น จึงทำให้ผมชอบคณิตศาสตร์เป็นวิชาอันดับหนึ่งครับ
ในขณะที่ตุงยังคงโบกสะบัดพริ้วไหวในศรัทธาของชาวล้านนา เด็ก ๆ กลุ่มนี้ก็ได้เชื่อมต่อคณิตศาสตร์เข้ากับภูมิปัญญาท้องถิ่น นำไปสู่ลวดลายใหม่ ๆ สู่การเผยแพร่ในเชิงพาณิชย์ของชุมชนต่อไป

สนใจนำโปรแกรม GSP ไปใช้ในโรงเรียน ติดต่อได้ที่ สสวท.
โทร. 02-392-4021 ต่อ 1245 หรือคลิกดูที่เว็บไซต์ http://thaigsp.ipst.ac.th



ความคิดเห็นที่ 44

g (Guest)
13 พ.ย. 2551 15:47
  1. 55555++

    dddddddd+++
    +

    เปนโปรแกรมที่ดีมาก


    หมู่เฮาใช้กั๋น

    5555++

    ดอยอ่างกา


    55555555




ความคิดเห็นที่ 41

ยยย (Guest)
19 ส.ค. 2551 19:35
  1. ม่ายมีเลยอ่ะ



ความคิดเห็นที่ 42

TIP (Guest)
27 ส.ค. 2551 09:29
  1. ทำได้ดีมาก



ความคิดเห็นที่ 45

ออ (Guest)
25 พ.ย. 2551 17:03
  1. ลองใช้โปรแกรมฟรี www.geogebra.org




ความคิดเห็นที่ 10

นักเรียนพค. (Guest)
15 ม.ค. 2551 17:15
  1. คือว่า โครงงานที่ผมทำนี้ ผมหวังว่าจะมีคนนำไปพัฒนาต่อ ผมยังอยากลองทำเป็นบรรจุภัณฑ์ดู แล้วมีลวดลายพวกนี้คับ



ความคิดเห็นที่ 11

fogfog123@hotmail.com (Guest)
29 พ.ค. 2551 10:35
  1. 2106540



ความคิดเห็นที่ 12

fogfog123@hotmail.com (Guest)
29 พ.ค. 2551 10:39
  1. <P>มีความสุขอะ</P>



ความคิดเห็นที่ 13

the star FoRD (Guest)
29 พ.ค. 2551 10:40
  1. <P>บอสมายังอะมาคุยกานดิ</P>



ความคิดเห็นที่ 14

done (Guest)
29 พ.ค. 2551 10:40
  1. อะไร ไม่รู้เรื่อง



ความคิดเห็นที่ 15

bond_love_u_jung@hotmail.com (Guest)
29 พ.ค. 2551 10:41
  1. <P>อยากเล่นยิงปืนอะ</P>



ความคิดเห็นที่ 16

ความดีที่ฟังครู (Guest)
29 พ.ค. 2551 10:41
  1. ดีๆหน่อย



ความคิดเห็นที่ 17

the star FoRD (Guest)
29 พ.ค. 2551 10:41
  1. เอิดมะมาเล่งด้วยกานหรอ



ความคิดเห็นที่ 18

The star Boss (Guest)
29 พ.ค. 2551 10:42
  1. <P>มีไรFord</P>



ความคิดเห็นที่ 19

เด็กหมูๆๆ (Guest)
29 พ.ค. 2551 10:42
  1. เรามีหมูที่บ้านหลายตัว



ความคิดเห็นที่ 20

the star FoRD (Guest)
29 พ.ค. 2551 10:43
  1. <P>เอิดมายัง</P>

    <P>ฟะ</P>



ความคิดเห็นที่ 21

คนดี (Guest)
29 พ.ค. 2551 10:43
  1. ฟังครูดิ ช่วยครูหาดิ



ความคิดเห็นที่ 22

Boss (Guest)
29 พ.ค. 2551 10:43
  1. <P>มายุ่งเว็บบอร์ดเค้าทำไมเนี้ยะ</P>



ความคิดเห็นที่ 23

the star FoRD (Guest)
29 พ.ค. 2551 10:44
  1. <P align=center>ขี้เกียจ</P>

    <P align=center>&nbsp;</P>

    <P align=center>เล่งดีกว่า</P>

    <P align=center>&nbsp;</P>

    <P align=center>อิอิ</P>



ความคิดเห็นที่ 24

Boss (Guest)
29 พ.ค. 2551 10:44
  1. <P>คนดียุ่งวะ มึงก็ไปหาเองดิ</P>



ความคิดเห็นที่ 25

the star FoRD (Guest)
29 พ.ค. 2551 10:45
  1. หามะเจออะเอาไงอะ

แสดงความคิดเห็น

กรุณา Login ก่อนแสดงความคิดเห็น