ความเห็นเพิ่มเติมที่ 22 25 ธ.ค. 2549 (17:39) ก่อนอื่นต้องขอแสดงความยินดีกับบัณฑิตใหม่ที่กำลังจะเข้ารับปริญญาในอีกไม่กี่วันนี้ ที่มหาวิทยาลัยเต็มไปด้วยผู้คนและรถรา แย่จัง รถแถวนี้ติดมากขึ้นกว่าเดิม แต่ดีนะ ที่เรามีที่พักอยู่ใกล้แค่นี่เอง ถ้าจะต้องยืนบนรถเมล์ก็ทนเมื่อยไม่นาน
อาทิตย์ที่ผ่านมามีเรื่องราวเกิดขึ้นมากมาย การสอนเป็นไปปกติ เริ่มด้วย quiz ประจำวัน ที่ให้เวลานานมาก จนกว่าจะคิดออกหรือไม่ออก ที่ให้ทำquizก็เพื่อรอนักศึกษาที่อาจจะมาถึงห้องช้า จะเริ่มเรียนกันก่อนก็กลัวว่าคนที่มาทีหลังจะมีปัญหา และอีกอย่างก็คือ นั่งคิดไปด้วยว่าจะสอนอะไรต่อ สิ่งที่เตรียมมาสอนมักไม่มีอยู่ในหนังสือ เพราะหนังสืออ่านเอาก็ได้แล้ว ไม่ต้องมาสอนกันหน้าต่อหน้า ในชั่วโมงจะไม่ให้นักศึกษานั่งฟังเฉยๆ แต่จะมีกิจกรรมให้ปฏิบัติ ส่วนใหญ่จะเล่นอยู่กับกระดาษ และสื่อการสอนต่าง ๆ
Quiz ล่าสุด ให้ทำกรวยที่กำหนดความสูง และรัศมีของฐานมาให้ ให้ทำออกมาจริง ๆ โดยใช้กระดาษ นักศึกษาหลายคนคิดแบบเด็ก ๆ จับกระดาษมาม้วน ๆ แล้วก็ตัดเอา โดยที่ไม่ได้นึกถึงเรื่องวงกลมที่เพิ่งได้เรียนผ่านมา แต่พอใบ้ให้นิดหน่อย สักพักเขาก็เข้าใจว่าทำยังไง
แต่จะเข้าใจหรือไม่ว่าผู้สอนให้ทำกรวยเพื่ออะไรนั้น ไม่รู้ว่านักศึกษารู้หรือเปล่า
ต่อจากเรื่องกรวยก็มาเรื่องการหาสูตรพื้นที่วงกลมอีกแบบหนึ่ง ซึ่งแตกต่างจากที่เคยเรียนผ่านมานิดหน่อย ที่ผ่านมาทำตามหนังสือเรียน ที่ว่าให้ตัดวงกลมเป็นสามเหลี่ยมฐานโค้งเท่า ๆ กัน แล้วนำมาต่อสลับกันเป็นรูปสี่เหลี่ยมด้านขนาน แล้วก็เข้าสู่สูตรได้ แต่วิธีใหม่นี้ แสดงให้เห็นว่า ตอนที่ตัดสามเหลี่ยมฐานโค้งนั้น ไม่มีความจำเป็นที่จะต้องตัดให้เท่ากัน ตัดให้เล็กเข้าไว้เป็นใช้ได้ ไอเดียนี้เกิดขึ้นเพราะมองย้อนกลับไปมองวิธีการที่ทำกับทรงกลม และพอเปิดหนังสือ Geometry by Discovery ของ David Gay ก็ใช่เลย สอดคล้องกัน ในหนังสือของ Gay (น่าจะผู้ชาย

) ยังมีเรื่องอื่น ๆ อีกหลายเรื่องที่วางแผนจะนำมาให้นักศึกษาเรียนรู้
จากกรวยก็ไปเรื่องพื้นที่รูปสี่เหลี่ยมคางหมูอีกครั้ง แสดงให้นักศึกษาเห็นสูตรของพื้นที่ที่มีที่มาแบบแปลก ๆ โดยให้นักศึกษาตัดกระดาษรูปสี่เหลี่ยมคางหมูที่เป็นคู่แฝดกัน พลิกรูปหนึ่งแล้วต่อเข้ากับอีกรูปให้เป็นรูปสี่เหลี่ยมด้านขนาน
จุดเน้นอันหนึ่งของการสอนของเรา คือ พยายามทำให้นักศึกษารู้ที่มาของสูตรต่าง ๆ และให้รู้มากกว่าหนึ่งวิธี
จากนั้น ชวนคุยต่อเรื่องพื้นที่ของรูปสี่เหลี่ยมรูปว่าว ให้นักศึกษาช่วยกันคิด บอกนักศึกษาไปว่า ตอนนี้คิดได้อย่างน้อยก็สามวิธี ขอให้ช่วยกันคิดอย่างน้อยสองวิธี ให้วางแผนออกมาอธิบายให้เพื่อน ๆ ฟังด้วย
ไอเดียการสอนจะเกิดจะมีก็ต้องอ่านมากเข้าไว้ เรื่องว่าวนี้ก็พลุดจากเอกสารที่ได้เคยอ่านผ่านมา อันนี้
http://www.michinoku.ne.jp/~sugayuki/lesson3.html
พอได้สูตรมาแล้ว ก็จับรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัสเอียงให้เหมือนรูปว่าว แล้วถามว่า นี่เป็นสี่เหลี่ยมรูปว่าวไหม และสูตรพื้นที่ของรูปว่าว จะนำมาใช้หาพื้นที่รูปสี่เหลี่ยมจัตุรัสได้หรือไม่ จากนั้นก็สนุกกันใหญ่ เพราะเราพยายามเชื่อมโยงและตั้งคำถามใหม่ ๆ อยู่ตลอดเวลา พยายามบันทึกคำถามใหม่ ๆ ไว้เสมอ กลัวว่าจะลืม ส่วนหนึ่งก็บันทึกไว้ที่นี่เอง
เพื่อเป็นการตรวจสอบว่าเข้าใจกันดี ก็วาดรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัสบนกระดาน บอกว่าเส้นทแยงมุมยาว 8 หน่วย พื้นที่จะเป็นเท่าไร หลายคนยังงง ๆ อยู่ เห็นบางคนพยายามหาความยาวด้าน ก็เลยใบ้ว่าPythagoras หลายคนไปต่อได้ หลายคนไปไม่ได้ ฮือ
.
เราจะไม่ว่านักศึกษาว่า แค่นี้ก็ทำไม่ได้ แต่จะค่อย ๆ อธิบายให้ฟัง และยอมรับในตัวเขา ค่อย ๆ ช่วยเขาสร้างความมั่นใจ
จากรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส ถามต่อว่า ถ้าให้รูปสี่เหลี่ยมผืนผ้ามา แล้วบอกแค่ความยาวของเส้นทแยงมุม เราจะหาพื้นที่ของรูปสี่เหลี่ยมนี้ได้หรือไม่ จะใช้สูตรที่เกี่ยวกับเส้นทแยงมุมได้ไหม ปล่อยให้คิดสักพัก ก็ถามต่อว่า รูปสี่เหลี่ยมมุมฉากที่เส้นทแยงมุมยาว x หน่วย มีกี่รูป
นึกว่าคำถามนี้จะช่วย แต่กลับทำให้ทุกคนงง นักศึกษาตอบว่ามีสองรูป คือ จุตุรัส และ ผืนผ้า
บางครั้งคำถามของเราก็ใช้ไม่ได้ผล ได้คำตอบที่ไม่ตรงใจ เนื่องจากการคิดที่ต่างกัน เราจะไม่กล่าวโทษคนตอบคำถามเลย แต่จะถามให้ชัดเจนขึ้นอีกครั้งด้วยมุมมองใหม่
วันนี้ เขียนกำกวม ไม่มีความชัดเจน เขียนแบบรู้อยู่คนเดียว
ก็นี่เป็นบันทึกส่วนตัวนี่น่า
รูปเราเองแหละ พออายุมากแล้วคงหน้าตา happy แบบนี้ แต่ก็จะยังสอนคณิตศาสตร์อยู่นี่แหละ(มั้ง)