การระเบิดของภูเขาไฟอาจเป็นสาเหตุการตายและเก็บรักษาซากดึกดำบรรพ์พลีสิโอซอร์ (plesiosaurs) ที่พบในทวีปแอนตาร์กติกา

ท่ามกลางสภาพอากาศหนาวแบบเยือกแข็งและลมพัดแรงของทวีปแอนตาร์กติกา ทีมวิจัยชาวอเมริกัน-อาร์เจนตินา โดยความร่วมมือของ National Science Foundation (NSF) และ Instituto Antártico Argentino ค้นพบฟอสซิลโครงกระดูกของพลีสิโอซอร์ สัตว์เลื้อยคลานที่เคยอาศัยอยู่ในมหาสุมทรซีกโลกใต้เมื่อประมาณ 70 ล้านปีก่อน
ฟอสซิลที่พบเป็นกระดูกของพลีสิโอซอร์ที่สมบูรณ์ที่สุดเท่าที่เคยพบและเป็นฟอสซิลที่ต่อกันเป็นโครงร่างได้ดีที่สุดที่เคยพบในแอนตาร์กติกา สิ่งมีชีวิตชนิดนี้ต้องเคยอาศัยในทะเลแถบนี้ในช่วงที่โลกและมหาสมุทรอบอุ่นกว่าในปัจจุบันหลายเท่า ทีมนักวิจัยประกาศจัดแสดงฟอสซิลชุดนี้ในวันที่ 13 ธันวาคม 2549 ที่ South Dakota School of Mines and Technology’s Museum of Geology ประเทศสหรัฐอเมริกา
พลีสิโอซอร์เป็นสัตว์เลื้อยคลานคอยาวและมีครีบเป็นรูปขนมเปียกปูน ซึ่งอาจคล้ายกับแนสซี่ ในล๊อชแนซที่เป็นเรื่องเล่าของประเทศสก๊อตแลนด์ แต่หลักฐานทางวิทยาศาสตร์บ่งบอกว่ามันเป็นสัตว์กินเนื้อที่อาศัยในทะเลและได้สูญพันธุ์ไปแล้วกว่าล้านปี ขณะที่มันยังมีชีวิตอยู่ อาจใช้ครีบที่มีลักษณะเหมือนใบพายในการเคลื่อนที่ในน้ำได้อย่างคล่องแคล่ว ราวกับการบินในน้ำ ซึ่งการเคลื่อนไหวเช่นนี้คล้ายนกเพนกวิน
หลังจากการเตรียมตัวอย่างฟอสซิลแล้วจึงพบว่าเป็นชิ้นส่วนขนาดยาว 1.5 เมตรของพลีสิโอซอร์คอยาวที่เรียกว่าอีลาสโมซอริด (elasmosaurid) สัตว์ชนิดนี้ตัวเต็มวัยอาจมีโครงร่างขนาดยาวกว่า 10 เมตร ดังนั้นฟอสซิลที่พบนี้จึงอาจเป็นลูกของพลีสิโอซอร์ แม้ว่าไม่สามารถสังเกตการพัฒนาของครีบได้อย่างชัดเจน แต่ส่วนท้องของสัตว์ชนิดนี้ถูกเก็บรักษาไว้อย่างดี มีซี่โครงส่วนท้องที่เรียกว่าแกสตราเลีย (gastralia) มีลักษณะเป็นง่ามและทำให้ส่วนท้องขยาย แทนที่จะใหญ่และตรงเหมือนในพลีสิโอซอร์ชนิดอื่น ยิ่งไปกว่านั้นยังพบหินกลมมนก้อนเล็กๆ จำนวนมากในช่องว่างส่วนท้อง บ่งบอกว่าสัตว์ชนิดนี้กลืนหินเข้าไปซึ่งอาจช่วยในการลอยตัวหรือช่วยในการย่อยอาหาร
แม้ว่าฟอสซิลโครงกระดูกจะสมบูรณ์มากแต่ส่วนหัวกะโหลกได้ถูกพัดหลุดหายไป การค้นหาส่วนกระโหลกไม่สามารถทำได้เนื่องจากสภาวะอากาศแบบสุดขั้วบริเวณแหล่งค้นพบบนเกาะเวกา (Vega island) นอกแหลมแอนตาร์ติกและเวลาในการสำรวจสิ้นสุดลง
ทั้งนี้นักวิจัยคาดว่าการเกิดภูเขาไฟระเบิดครั้งใหญ่ ที่คล้ายกับภูเขาไฟ เซนต์ เฮเลนส์ (Mt. St. Helens) เมื่อปี ค.ศ. 1980 อาจเป็นสาเหตุของการตายของพลีสิโอซอร์ เนื่องจากการขุดสำรวจพบว่าด้านล่างของชั้นหินทราย เป็นชั้นเถ้าภูเขาไฟที่มีชิ้นส่วนของพืชอยู่ภายใน บ่งบอกถึงการพัดตกลงมาของต้นไม้ในช่วงที่มีภูเขาไฟระเบิด เช่นเดียวกับที่พบในกรณีของภูเขาไฟ เซนต์ เฮเลนส์ ดังนั้นการระเบิดของภูเขาไฟหรือการทับถมของขี้เถ้าเมื่อไหลลงสู่ทะเล ก็อาจเป็นสาเหตุทำให้พลีสิโอซอร์ตัวเล็กนี้ต้องตาย สารละลายซิลิกาจากเถ้าภูเขาไฟช่วยในการเก็บรักษาโครงกระดูกของมันไว้
สภาพอากาศที่โหดร้ายในเขตแอนตาร์กติกทำให้การเก็บตัวอย่างฟอสซิลเป็นไปอย่างยากลำบาก เป็นเวลาหลายสัปดาห์ที่มีลมพัดแรงกว่า 113กิโลเมตรต่อชั่วโมงซึ่งเป็นอุปสรรคต่อการขุดค้น อุณหภูมิ ณ จุดเยือกแข็ง ทำให้น้ำกลายเป็นเกล็ดน้ำแข็งก่อนที่จะผสมเข้ากับปูนพลาสเตอร์ที่ใช้ในการห่อหุ้มฟอสซิลเพื่อเพิ่มความแข็งแรง พื้นดินถูกแช่แข็งจนไม่สามารถขุดเจาะได้ ในที่สุดต้องให้คนแบกเครื่องเจาะหินแบบใช้แรงอัดอากาศและน้ำมันเข้ามาใช้ในการขุดสำรวจ ทั้งนี้ฟอสซิลที่ห่อด้วยปูนพลาสเตอร์เสร็จแล้วมีขนาดใหญ่เกินกว่าจะแบกออกไป กองทัพอากาศอาร์เจนตินาได้ส่งเฮลิคอปเตอร์มาช่วยเหลือ ซึ่งต้องใช้ผู้ชายห้าคนช่วยกันยกตัวอย่างขึ้นเครื่อง และนำส่งยังแค๊มป์บนชายฝั่งเฮอร์เบิร์ต ซาวด์ ( Herbert Sound) และรับต่อไปโดยทีมวิจัยของ NSF เพื่อส่งต่อไปสหรัฐอเมริกา
ก่อนหน้านี้ ทีมสำรวจของ South Dakota Geological Survey and the School of Mines พบโครงกระดูกขณะทำงานที่ระดับความสูง 200 เมตรบนเกาะเวกา พวกเขาพบข้อกระดูกสันหลังที่ถูกลมพัดโผล่จากชั้นหินทราย กระดูกเหล่านี้ถูกฝังอยู่ในหินร่วมกับสัตว์ทะเลมีเปลือก ซึ่งบ่งบอกสภาพแวดล้อมในทะเลน้ำตื้น เมื่อประมาณ 70 ล้านปีก่อน จึงได้เก็บตัวอย่างพลีสิโอซอร์และค้นพบนกชายฝั่งหลายชนิด
ทั้งนี้ตั้งแต่ปี ค.ศ.1998 ได้มีการเดินทางของคณะวิจัยร่วมอเมริกัน-อาร์เจนตินา มายังพื้นที่สำรวจในแอนตาร์ติกา ซึ่งวัตถุประสงค์เดิมเพื่อศึกษาเปรียบเทียบสภาพภูมิอากาศโบราณของเซาท์ ดาโกตากับแอนตาร์ติกา คณะวิจัยได้เก็บชิ้นส่วนของพลีสิโอซอร์และโมซาซอร์ (mosasaurs) ซึ่งเป็นสัตว์เลื้อยคลานอาศัยในทะเลขนาดใหญ่ที่คล้ายจระเข้แต่มีครีบ โดยเชื่อว่าพื้นที่ขุดสำรวจอาจเคยเป็นเขตน้ำตื้นที่สัตว์เลื้อยคลานในทะเลมาคลอดลูก และเป็นแหล่งอนุบาลตัวอ่อนจนกว่าพวกมันมีขนาดใหญ่พอและสามารถออกไปใช้ชีวิตในเขตทะเลเปิดได้
ลูกพลีสิโอซอร์ตัวที่พบนี้มีความสัมพันธ์กับสัตว์ชนิดหนึ่งที่พบในประเทศนิวซีแลนด์เมื่อ ค.ศ. 1874 ที่ชื่อ Mauisaurus ที่มีลักษณะเฉพาะคือกระดูกครีบหลักมีปลายมน ซึ่งพบในมหาสมุทรในซีกโลกใต้เมื่อมากกว่า 5 ล้านปีก่อน

อ้างอิง http://www.sflorg.com/sciencenews/scn121106_01.html
http://tvnz.co.nz/view/page/425824/928071
http://www.msnbc.msn.com/id/16156924/